Μια φαινομενικά αθώα δήλωση έκανε τον γύρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, αλλά λίγοι μπήκαν στον κόπο να την αναλύσουν σε βάθος. Η φράση που ακούστηκε ήταν η εξής:
«Ο στόχος είναι σε κάθε επαφή με το Δημόσιο ή τις τράπεζες, η ταυτοποίηση να γίνεται απλά και άμεσα: “Γεια σας, Δημήτρης Παπαστεργίου, με προσωπικό αριθμό τάδε”».
Και κάπως έτσι, με μία πρόταση, αλλάζει όλο το πλαίσιο της σχέσης μας με το κράτος και τις υπηρεσίες. Ο προσωπικός αριθμός πολίτη έρχεται για να αντικαταστήσει μια πληθώρα από παλιούς, ξεπερασμένους αριθμούς (ΑΜΚΑ, ΑΦΜ, ταυτότητα κ.λπ.). Από τη μία πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς την ψηφιακή απλοποίηση. Από την άλλη, όμως, υπάρχει και μια διάσταση που δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς: η απόλυτη εξάρτηση από την τεχνολογία.
Η ψηφιακή μας ζωή σε έναν αριθμό – και οι κίνδυνοι που αγνοούμε
Η ιδέα ενός ενιαίου αριθμού που θα διευκολύνει συναλλαγές με το Δημόσιο, τράπεζες και επιχειρήσεις, δεν είναι καινούργια. Άλλες χώρες την έχουν εφαρμόσει με επιτυχία – ή και με προβλήματα. Η Ελλάδα προσπαθεί να ακολουθήσει, και είναι αλήθεια ότι τέτοιες κινήσεις δείχνουν μια διάθεση για εκσυγχρονισμό.
Ωστόσο, η τεχνολογική μετάβαση δεν έρχεται χωρίς συνέπειες. Όπως παρατηρεί και ένας ειδικός στον χώρο της πληροφορικής, η πλήρης ψηφιοποίηση κινδυνεύει να μετατραπεί σε ψηφιακή απομόνωση, ειδικά αν δεν υπάρχει σχέδιο αντιμετώπισης για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Τι θα συμβεί αν για λίγες ώρες – ή και ημέρες – πέσει το δίκτυο; Αν ένα κυβερνοχτύπημα «κατεβάσει» το σύστημα αναγνώρισης προσωπικών αριθμών; Θα μπορεί ο πολίτης να κάνει το παραμικρό χωρίς τον «μαγικό αριθμό»;
Η ολλανδική προειδοποίηση που κανείς δεν σχολίασε στην Ελλάδα
Μόλις πριν λίγες ημέρες, η κυβέρνηση της Ολλανδίας εξέδωσε επίσημη οδηγία προς τους πολίτες: να κρατούν πάντα μετρητά μαζί τους. Όχι από καχυποψία απέναντι στην τεχνολογία, αλλά επειδή σε περίπτωση κρίσης – τεχνολογικής ή άλλης – η δυνατότητα χρήσης κάρτας ή ψηφιακής ταυτότητας δεν είναι δεδομένη.
Συγκεκριμένα, συνιστάται οι ενήλικες να έχουν τουλάχιστον 70 ευρώ επάνω τους για 2-3 μέρες βασικών αναγκών. Αντίστοιχα, τουλάχιστον 30 ευρώ για τα παιδιά.
Αυτό δείχνει ότι ένα κράτος που παίρνει στα σοβαρά την τεχνολογική πρόοδο, παίρνει εξίσου στα σοβαρά και τα ενδεχόμενα αποτυχίας της. Στην Ελλάδα, όμως, ακούμε για την έλευση του προσωπικού αριθμού με ενθουσιασμό, αλλά κανείς δεν μας λέει τι θα γίνει όταν το σύστημα δεν λειτουργεί.
Ψηφιακή πρόοδος χωρίς αναλογική εφεδρεία = επικίνδυνο μείγμα
Η μετάβαση στον προσωπικό αριθμό είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ψηφιοποίησης του κράτους: ταυτότητα στο κινητό, ψηφιακή υπογραφή, άυλες συνταγές, ηλεκτρονικές φορολογικές δηλώσεις και πάει λέγοντας.
Σίγουρα όλα αυτά μειώνουν τη γραφειοκρατία και κάνουν τη ζωή μας ευκολότερη. Αλλά όσο αυξάνεται η εξάρτηση από την τεχνολογία, τόσο πρέπει να αυξάνεται και η ετοιμότητα για δυσλειτουργίες.
Όλοι θυμόμαστε π.χ. την κατάρρευση συστημάτων σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια λόγω κυβερνοεπιθέσεων ή προβλημάτων σε δίκτυα κινητής που «έσβησαν» προσωρινά ολόκληρες χώρες. Φανταστείτε το ίδιο να συμβαίνει όταν όλη η ταυτότητα, η τραπεζική πρόσβαση και οι κρατικές υπηρεσίες περνάνε από έναν αριθμό.
Υπάρχει Plan B; Κι αν όχι, γιατί;
Το μεγάλο ερώτημα παραμένει: έχει η Ελλάδα σχέδιο για την περίπτωση που το σύστημα του προσωπικού αριθμού «πέσει»; Υπάρχει εναλλακτικός τρόπος εξυπηρέτησης; Θα μπορούμε να αποδείξουμε ποιοι είμαστε, να πάρουμε φάρμακα ή να πληρώσουμε έναν λογαριασμό χωρίς να είμαστε online;
Αν η απάντηση είναι «όχι», τότε έχουμε ένα σοβαρό πρόβλημα.
Και το πρόβλημα αυτό δεν είναι ο προσωπικός αριθμός καθαυτός. Είναι η μονοκαλλιέργεια τεχνολογίας χωρίς αντιστάθμισμα.
Ο αριθμός που μπορεί να μας ενώσει… ή να μας εγκλωβίσει
Ο προσωπικός αριθμός είναι ένα εργαλείο. Όπως όλα τα εργαλεία, εξαρτάται από το πώς θα χρησιμοποιηθεί. Αν υπάρξει σωστή υποδομή, ασφάλεια και εναλλακτικά σχέδια, μπορεί να αποτελέσει το «κλειδί» για μια σύγχρονη, φιλική προς τον πολίτη διοίκηση.
Αν όμως βασιστούμε τυφλά σε αυτόν, χωρίς πρόβλεψη για τα απρόβλεπτα, τότε ίσως οδηγηθούμε σε μια κοινωνία απόλυτης εξάρτησης από έναν ψηφιακό αριθμό – και πλήρους αδυναμίας όταν αυτός πάψει να λειτουργεί.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
