Σε μια από τις πιο φιλόδοξες πρωτοβουλίες της τελευταίας δεκαετίας, το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας σχεδιάζει να ρίξει στην αγορά χιλιάδες κατοικίες, δίνοντας ελπίδα σε χιλιάδες οικογένειες και νέους που παλεύουν να βρουν στέγη σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον. Ο στόχος είναι σαφής: αξιοποίηση ακινήτων του δημοσίου για κοινωνική στέγαση με όρους που δεν έχουμε ξαναδεί.
Το νέο νομοσχέδιο, που ετοιμάζεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, φέρνει τα πάνω κάτω στον τομέα της στεγαστικής πολιτικής. Προβλέπει τη δημιουργία μιας κεντρικής δομής που θα συντονίζει και θα υλοποιεί δράσεις κοινωνικής κατοικίας, ενισχύοντας την προσβασιμότητα σε προσιτή στέγη για τα ευάλωτα και νεανικά νοικοκυριά.
Η αρχή θα γίνει με 1.000 ακίνητα του Δημοσίου, τα οποία αναμένεται να αποδώσουν περίπου 10.000 νέες κατοικίες μέσω συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα. Συνολικά, μέσα από την αξιοποίηση 6.500 κρατικών ακινήτων, υπολογίζεται ότι μπορούν να δημιουργηθούν έως και 30.000 κατοικίες, σε βάθος χρόνου.
Ποιος θα το τρέξει όλο αυτό;
Στη νέα αυτή προσπάθεια, θα ηγηθεί μια ειδική Γενική Διεύθυνση Στεγαστικής και Δημογραφικής Πολιτικής, με αρμοδιότητες που καλύπτουν από το σχεδιασμό μέχρι την επίβλεψη όλων των στεγαστικών παρεμβάσεων. Η υπηρεσία αυτή θα στελεχωθεί με προσωπικό από τον δημόσιο τομέα και θα λειτουργεί με στόχο την ταχεία εφαρμογή των νέων προγραμμάτων.
Το μεγάλο “πακέτο” της κοινωνικής αντιπαροχής
Καρδιά του σχεδίου είναι το πρόγραμμα κοινωνικής αντιπαροχής – ένας μηχανισμός που επιτρέπει τη συνεργασία κράτους και ιδιωτών για την κατασκευή κοινωνικών κατοικιών. Οι κατασκευαστές θα μπορούν να διατηρούν έως και το 70% του έργου για εμπορική εκμετάλλευση, ενώ το υπόλοιπο 30% θα διατίθεται σε κοινωνικά ευάλωτους.
Παράλληλα, προβλέπεται και η ενεργοποίηση περίπου 25.000 ακινήτων που σήμερα “κάθονται” αναξιοποίητα στα χέρια των servicers, λόγω νομικών και πολεοδομικών προβλημάτων. Ο Υπουργός Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με τις τράπεζες και τους διαχειριστές ώστε να βρεθεί η χρυσή τομή για να μπουν κι αυτά τα ακίνητα στο παιχνίδι.
Ποιοι μπορούν να επωφεληθούν;
Το πρόγραμμα εστιάζει ιδιαίτερα σε νέα ζευγάρια και οικογένειες με περιορισμένο εισόδημα. Η στέγαση θα παρέχεται με τρεις τρόπους:
Χαμηλό κοινωνικό ενοίκιο,
Πώληση κατοικιών με επιδότηση ή ειδικά δάνεια,
Μοντέλο rent-to-own, όπου ενοικιάζεις και στη συνέχεια μπορείς να αγοράσεις το ακίνητο με συμψηφισμό ενοικίων.
Ταυτόχρονα, θα θεσπιστούν σαφή και διαφανή κριτήρια για το ποιος μπορεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα, βασισμένα σε εισοδηματικά, κοινωνικά και οικογενειακά δεδομένα.
Ψηφιακά εργαλεία και διαφάνεια
Για να αποφευχθούν καθυστερήσεις και να διασφαλιστεί η ομαλή εφαρμογή, η κυβέρνηση ενεργοποιεί νέο ηλεκτρονικό μητρώο έργων, που θα καταγράφει κάθε στάδιο της διαδικασίας, από τον διαγωνισμό μέχρι την παράδοση. Επιπλέον, θα υπάρχει ξεχωριστό μητρώο για κατασκευαστές και δικαιούχους, υπό την εποπτεία του ΟΠΕΚΑ.
Στο τραπέζι και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
Το σχέδιο ενισχύεται και με ευρωπαϊκά κεφάλαια. Η ΕΤΕπ αναμένεται να συμβάλει με χρηματοδοτήσεις που θα διευκολύνουν την υλοποίηση έργων σε περιοχές με υψηλή ζήτηση. Παράλληλα, δεκάδες οικόπεδα ήδη ετοιμάζονται για ανάπτυξη – από την Κηφισιά και την Παιανία μέχρι τη Λάρισα και τον Βόλο.
Μια ολόκληρη πλατφόρμα για τη στέγαση
Οι πολίτες μπορούν ήδη να ενημερώνονται μέσω της πλατφόρμας stegasi.gov.gr για όλα τα στεγαστικά προγράμματα, είτε πρόκειται για επιδοτήσεις αγοράς και ενοικίου είτε για ενεργειακή αναβάθμιση, φοροαπαλλαγές και άλλα κίνητρα. Υπάρχει αναλυτική παρουσίαση για 43 δράσεις, συνολικού προϋπολογισμού 6,5 δισ. ευρώ.
Η μεγάλη πρόκληση
Όλα αυτά, φυσικά, θα κριθούν στην πράξη. Η πραγματική επιτυχία θα φανεί από το κατά πόσο θα συμμετάσχουν ενεργά οι ιδιώτες και κατά πόσο οι διαδικασίες θα είναι αρκετά γρήγορες και διαφανείς ώστε να παραδοθούν σπίτια εκεί που πραγματικά χρειάζονται. Το μεγάλο στοίχημα είναι ένα: να γίνει το δικαίωμα στην προσιτή κατοικία, πραγματικότητα για όλους.
