Μπορεί τα νέα αυτοκίνητα να διαθέτουν εντυπωσιακά συστήματα πολυμέσων, αλλά μία ανεξάρτητη αρχή στην Ιταλία προειδοποιεί πως αυτή η τεχνολογική επανάσταση ίσως έχει… σκοτεινές συνέπειες! Το παραδοσιακό ραδιόφωνο, που εδώ και δεκαετίες κρατά συντροφιά στους οδηγούς, κινδυνεύει με εξαφάνιση. Και μαζί του, όπως φαίνεται, κινδυνεύει και το δικαίωμα όλων μας στην ελεύθερη, απροκατάληπτη ενημέρωση.
Συγκεκριμένα, η Ιταλική Αρχή για τις Επικοινωνίες (AGCOM) σήμανε συναγερμό και ζήτησε άμεση παρέμβαση από την κυβέρνηση της χώρας. Με επιστολή της, κάλεσε το Κοινοβούλιο να θεσπίσει νομοθεσία που θα υποχρεώνει τους κατασκευαστές αυτοκινήτων να διατηρούν στους νέους τους μοντέλα τους δέκτες FM και DAB+. Με λίγα λόγια: να διαφυλάξουν την παραδοσιακή ραδιοφωνία.
Η AGCOM βλέπει στον «εκσυγχρονισμό» των infotainment συστημάτων μία σοβαρή απειλή. Οι σύγχρονες πλατφόρμες πολυμέσων που ενσωματώνονται στα αυτοκίνητα –συχνά με τη μορφή υπηρεσιών streaming– αλλάζουν τον τρόπο που οι οδηγοί ενημερώνονται. Αντί για το παραδοσιακό ραδιόφωνο, δίνουν έμφαση σε προσωποποιημένο περιεχόμενο, βασισμένο στις προτιμήσεις του χρήστη, όπως τις «καταλαβαίνει» ο εκάστοτε αλγόριθμος.
Αυτό, εξηγεί η Αρχή, οδηγεί σε ένα φαινόμενο που έχει χαρακτηριστεί ως «filter bubble» ή «φιλτραρισμένη φούσκα». Ο οδηγός έρχεται σε επαφή μόνο με όσα το σύστημα θεωρεί ότι θα του αρέσουν, αποκλείοντας σταδιακά σταθμούς και ειδήσεις που «δεν ταιριάζουν» στο προφίλ του. Έτσι, δημιουργείται μία κατάσταση όπου η ενημέρωση περιορίζεται σε αυτά που ο αλγόριθμος επιλέγει, κι όχι σε αυτά που ίσως θα έπρεπε να γνωρίζει ο πολίτης.
Το παραδοσιακό ραδιόφωνο, από την άλλη, διαφέρει ριζικά. Παραμένει δωρεάν και προσφέρει έναν απρόβλεπτο, ποικιλόμορφο χαρακτήρα, συνδυάζοντας ειδήσεις, μουσική και ζωντανές εκπομπές. Με άλλα λόγια, προσφέρει κάτι που οι πλατφόρμες streaming δεν μπορούν: έκπληξη και αυθορμητισμό. Επιπλέον, είναι ανοιχτό και προσβάσιμο σε όλους, χωρίς συνδρομές ή περιορισμούς. Αυτό, τονίζει η AGCOM, είναι ζωτικής σημασίας για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και την αποφυγή μονοδιάστατης πληροφόρησης.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σοβαρό αν αναλογιστεί κανείς ότι οι περισσότερες πλατφόρμες streaming απαιτούν πληρωμή. Έτσι, δημιουργείται ένα είδος «ψηφιακού ταξικού διαχωρισμού», όπου μόνο όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα μπορούν να έχουν πρόσβαση σε συγκεκριμένο περιεχόμενο. Το ραδιόφωνο, λοιπόν, παραμένει το μόνο μέσο που εγγυάται δωρεάν ενημέρωση για όλους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η AGCOM δεν είναι μόνη της σε αυτή τη μάχη. Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και σε άλλες χώρες της Ευρώπης. Σε εποχές που η παραπληροφόρηση και οι «ψευδείς ειδήσεις» (fake news) αποτελούν μεγάλη απειλή, η πρόσβαση σε αξιόπιστες πηγές ενημέρωσης γίνεται πιο σημαντική από ποτέ. Το ραδιόφωνο, με την αμεσότητα και την αμεροληψία του, λειτουργεί ως «αντίβαρο» στις πληροφορίες που οι αλγόριθμοι φιλτράρουν και διαστρεβλώνουν.
Η ιταλική κυβέρνηση καλείται τώρα να αποφασίσει: θα υπερασπιστεί το δικαίωμα των οδηγών στην ελεύθερη πληροφόρηση ή θα υποκύψει στη γοητεία της τεχνολογικής προόδου; Το δίλημμα δεν αφορά μόνο την Ιταλία. Αφορά όλους μας. Γιατί, όπως αποδεικνύεται, το ραδιόφωνο δεν είναι απλώς ένα μέσο ψυχαγωγίας. Είναι πυλώνας της δημοκρατίας.
Αν οι ραδιοφωνικοί δέκτες εξαφανιστούν από τα νέα αυτοκίνητα, θα χαθεί και μία βασική δυνατότητα: η ελεύθερη, χωρίς περιορισμούς, ενημέρωση. Οι οδηγοί –που περνούν πολλές ώρες στο αυτοκίνητο– θα βρεθούν «εγκλωβισμένοι» σε ένα κλειστό, εξατομικευμένο περιβάλλον, χωρίς εναλλακτικές φωνές και διαφορετικές απόψεις.
Η μάχη, λοιπόν, είναι κρίσιμη. Και δεν αφορά μόνο την Ιταλία. Στο τέλος, το ερώτημα παραμένει: Θέλουμε πραγματικά να ζούμε σε έναν κόσμο όπου το μόνο που ακούμε είναι αυτά που «πιστεύει» για εμάς ένας αλγόριθμος; Ή θέλουμε να συνεχίσουμε να έχουμε την επιλογή να ακούμε ό,τι επιλέγουμε εμείς;
Η απάντηση θα κρίνει το μέλλον της ενημέρωσης – και, ίσως, της ίδιας της δημοκρατίας μας.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
