Η κυκλοφορία στην Αθήνα εισέρχεται σε μια νέα, σαφώς πιο αυστηρή εποχή. Χωρίς σειρήνες, χωρίς σήμα στάσης και χωρίς την κλασική παρουσία τροχονόμου στη γωνία, ένα εκτεταμένο σύστημα «έξυπνων» καμερών αρχίζει να επιβάλλει κανόνες με τρόπο αθόρυβο αλλά απόλυτο. Πρόκειται για κάμερες τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν αδιάκοπα, αναλύουν εικόνα σε πραγματικό χρόνο και καταγράφουν παραβάσεις με ακρίβεια μηχανής.
Τα πρώτα δείγματα λειτουργίας του συστήματος είναι αποκαλυπτικά. Μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα, περίπου 2.500 παραβάσεις βεβαιώθηκαν αυτόματα, χωρίς καμία ανθρώπινη παρέμβαση. Η υπερβολική ταχύτητα και η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη βρίσκονται στην κορυφή της λίστας, αποτυπώνοντας μια χρόνια προβληματική οδηγική κουλτούρα που πλέον περνά από ψηφιακό «κόσκινο».
Οι πρώτες κάμερες και τα «καυτά» σημεία
Οι αρχικές εγκαταστάσεις έχουν γίνει σε κομβικούς οδικούς άξονες του λεκανοπεδίου, εκεί όπου η παραβατικότητα και τα ατυχήματα καταγράφονται συστηματικά. Λεωφόροι υψηλής κυκλοφορίας, όπως η Πανεπιστημίου, η Μεσογείων, η Συγγρού, η Ποσειδώνος, η Βουλιαγμένης και η Κηφισίας, βρίσκονται ήδη υπό συνεχή ψηφιακή επιτήρηση. Σε αυτούς τους δρόμους, κάθε επιτάχυνση, κάθε παραβίαση φωτεινού σηματοδότη ή επικίνδυνη συμπεριφορά μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρονική κλήση.
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το στοιχείο της χρήσης κινητού τηλεφώνου. Μόνο στη λεωφόρο Συγγρού, περισσότερες από 1.000 περιπτώσεις οδηγών που μιλούσαν ή πληκτρολογούσαν ενώ οδηγούσαν καταγράφηκαν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Ένα νούμερο που, από μόνο του, εξηγεί γιατί η Πολιτεία επενδύει πλέον σε αυτοματοποιημένο έλεγχο.
Πώς «βλέπει» η τεχνητή νοημοσύνη τον οδηγό
Οι κάμερες δεν περιορίζονται σε απλή λήψη εικόνας. Με τη βοήθεια εξελιγμένων αλγορίθμων, αναγνωρίζουν συγκεκριμένες συμπεριφορές που συνιστούν παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Η μη χρήση ζώνης ασφαλείας ή κράνους, η χρήση κινητού κατά την οδήγηση, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας και η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη εντοπίζονται αυτόματα και τεκμηριώνονται ψηφιακά με φωτογραφία ή βίντεο.
Το σύστημα λειτουργεί ως ένας αδιάκοπος, αμερόληπτος «ελεγκτής», που δεν κουράζεται, δεν κάνει λάθη εκτίμησης και δεν επιλέγει πότε θα ελέγξει. Αυτό ακριβώς είναι και το στοιχείο που αλλάζει ριζικά την καθημερινότητα των οδηγών.
Ένα δίκτυο 3.000 καμερών σε όλη την Αττική
Ο σχεδιασμός δεν σταματά στις πρώτες οκτώ κάμερες. Όπως παρουσιάστηκε στην εκπομπή Κοινωνία Ώρα MEGA, ο στόχος είναι η δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου περίπου 3.000 καμερών σε ολόκληρη την Αττική. Από αυτές, 2.000 θα τοποθετηθούν σε σταθερά σημεία αυξημένης επικινδυνότητας, 500 θα εγκατασταθούν σε λεωφορεία για τον έλεγχο των λεωφορειολωρίδων, ενώ σχεδόν 400 επιπλέον κάμερες θα προστεθούν από την Περιφέρεια Αττικής, με έμφαση στην καταγραφή ταχύτητας.
Η λογική είναι ξεκάθαρη: καθολική παρουσία, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο του «οδηγώ σωστά μόνο όταν βλέπω αστυνομία».
Πότε έρχονται τα πρώτα ηλεκτρονικά πρόστιμα
Η μετάβαση από την καταγραφή στην επιβολή κυρώσεων είναι άμεση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, τα πρώτα ηλεκτρονικά πρόστιμα αναμένεται να αποσταλούν από τα μέσα Ιανουαρίου. Η διαδικασία θα είναι πλήρως ψηφιοποιημένη: ο οδηγός θα λαμβάνει ειδοποίηση αυθημερόν, θα μπορεί να δει online το αποδεικτικό υλικό της παράβασης και να υποβάλει ένσταση εντός 13 ημερών, χωρίς περιττή γραφειοκρατία.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα προγραμματισμού ραντεβού σε αστυνομικό τμήμα, εφόσον απαιτείται, ενώ η διαφάνεια της διαδικασίας προβάλλεται ως βασικό πλεονέκτημα του νέου συστήματος.
Ασφάλεια ή ψηφιακή επιτήρηση;
Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι αν πρόκειται απλώς για ένα εισπρακτικό μέτρο ή για μια ουσιαστική παρέμβαση οδικής ασφάλειας. Η κυβερνητική θέση είναι σαφής: οι παραβάσεις δεν αφορούν μόνο τον οδηγό που τις διαπράττει, αλλά έχουν κοινωνικό κόστος. Με περίπου δύο νεκρούς την ημέρα στους ελληνικούς δρόμους, ο στόχος είναι φιλόδοξος αλλά σαφής: η δραστική μείωση των τροχαίων δυστυχημάτων.
Ενδεικτικό είναι ότι οι κάμερες της Περιφέρειας καταγράφουν τα οχήματα από το πίσω μέρος, χωρίς να απεικονίζουν τον οδηγό, σε μια προσπάθεια να απαντηθούν και οι ανησυχίες περί προσωπικών δεδομένων.
Το βέβαιο είναι ένα: η Αθήνα μπαίνει σε μια νέα εποχή όπου το λάθος πίσω από το τιμόνι δεν περνά απαρατήρητο. Και αυτή τη φορά, το «μάτι» δεν ανοιγοκλείνει ποτέ.
