Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια κρίσιμη συζήτηση που «καίει» χιλιάδες επαγγελματίες οδηγούς – ιδιαίτερα εκείνους που έχουν περάσει την ηλικία των 65 ετών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, επικαλούμενη την ανάγκη για αυξημένη οδική ασφάλεια, ετοιμάζει ένα νέο πακέτο μέτρων που ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ανανεώνονται οι επαγγελματικές άδειες οδήγησης.
Το σχέδιο δεν προβλέπει καθολικές απαγορεύσεις – τουλάχιστον όχι ακόμα. Ωστόσο, στο τραπέζι έχουν πέσει προτάσεις που περιλαμβάνουν συχνότερους και αυστηρότερους ιατρικούς ελέγχους, περιορισμούς σε ωράρια εργασίας και –σε ορισμένες περιπτώσεις– γεωγραφικούς φραγμούς για οδήγηση επαγγελματικών οχημάτων.
Ο προβληματισμός είναι έντονος: Πώς θα διατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ της ασφάλειας στους δρόμους και της διατήρησης της αυτονομίας και επαγγελματικής δραστηριότητας για χιλιάδες πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας;
Ιταλία: Πρωτοπόρος ή αυστηρή;
Η Ιταλία αποτελεί ένα τρανταχτό παράδειγμα χώρας που έχει ήδη θέσει όρια στην ηλικία των επαγγελματιών οδηγών. Σύμφωνα με τη νομοθεσία της, όσοι είναι άνω των 68 ετών δεν μπορούν να ανανεώσουν τις επαγγελματικές άδειες οδήγησης για φορτηγά, λεωφορεία ή οχήματα με ρυμουλκούμενα – δηλαδή κατηγορίες C και D. Αυτή η πολιτική, αν και υπάρχει από το 1992, έχει επανέλθει στο προσκήνιο λόγω πρόσφατων παραπλανητικών δημοσιευμάτων που έδωσαν την εντύπωση ότι επιβάλλονται νέα μέτρα.
Το ενδιαφέρον είναι πως πέρυσι η Ιταλία σκέφτηκε να αναθεωρήσει προς τα πάνω το ηλικιακό όριο, φτάνοντάς το στα 70 έτη. Ο λόγος; Η αυξανόμενη δυσκολία εύρεσης επαγγελματιών οδηγών, πρόβλημα που δεν περιορίζεται μόνο στην Ιταλία.
Η Ευρώπη γερνά πίσω από το τιμόνι
Η Διεθνής Ένωση Οδικών Μεταφορών (IRU) έχει κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου: Το επάγγελμα του οδηγού γερνάει, και οι νέοι δεν φαίνονται πρόθυμοι να πάρουν τη σκυτάλη. Στη Γερμανία, μόνο το 2,6% των οδηγών φορτηγών είναι κάτω των 25 ετών, ενώ το 45% είναι άνω των 55. Σε 35 χώρες που παρακολούθησε η IRU, οι νέοι κάτω των 25 αποτελούν μόλις το 6,5% του συνόλου.
Ακόμα πιο ανησυχητικό: Υπολογίζεται ότι παγκοσμίως υπάρχουν 3,6 εκατομμύρια κενές θέσεις επαγγελματιών οδηγών. Το έλλειμμα αυτό πιέζει κυβερνήσεις και οργανισμούς να επανεξετάσουν αυστηρές πολιτικές, ενώ ταυτόχρονα η ανάγκη για ασφάλεια στους δρόμους δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η περίπτωση της Ελλάδας: Όρια με επίγνωση της ευθύνης
Στη χώρα μας, η σχετική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα ηλικιακά όρια για τους επαγγελματίες οδηγούς, σύμφωνα με τον νόμο 4850/2021. Η μέγιστη ηλικία για την οδήγηση φορτηγών και λεωφορείων –είτε δημοσίας είτε ιδιωτικής χρήσης– ορίζεται στα 67 έτη.
Ακόμα πιο αυστηροί είναι οι κανόνες για τους οδηγούς σχολικών και τουριστικών λεωφορείων που μεταφέρουν μαθητές, για τους οποίους το ανώτατο όριο είναι τα 65 χρόνια. Τα όρια αυτά έχουν τεθεί με γνώμονα την προστασία της ανθρώπινης ζωής και την ευθύνη που φέρουν όσοι μεταφέρουν επιβάτες – ιδίως παιδιά.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι περιορισμοί δεν υπονοούν ότι κάθε οδηγός αυτής της ηλικίας είναι αυτομάτως ακατάλληλος. Αντίθετα, πρόκειται για προληπτικό μέτρο, βασισμένο σε στατιστικά δεδομένα και την ανάγκη πρόβλεψης και αποφυγής πιθανών κινδύνων.
Οδηγώντας προς το μέλλον: Τι έρχεται;
Η τελική μορφή των αλλαγών από την Ε.Ε. δεν έχει ακόμα καθοριστεί, ωστόσο οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από επαγγελματίες του κλάδου και εργοδοτικούς φορείς. Οι συζητήσεις στρέφονται γύρω από μια δύσκολη εξίσωση: Πώς θα διασφαλιστεί η ασφάλεια των πολιτών, χωρίς να θυσιαστεί η επαγγελματική δραστηριότητα δεκάδων χιλιάδων έμπειρων οδηγών που εξακολουθούν να έχουν τις δεξιότητες αλλά απειλούνται λόγω ηλικίας;
Η πιθανότητα διαφοροποίησης ανάλογα με την κατηγορία άδειας φαίνεται να είναι στο τραπέζι – όπως και στην Ιταλία, όπου άδειες κατηγορίας Β (για Ι.Χ.) δεν επηρεάζονται, επιτρέποντας στους άνω των 68 να συνεχίσουν να κινούνται ιδιωτικά.
Η επόμενη μέρα θα κριθεί από το κατά πόσο οι αρμόδιες αρχές θα καταφέρουν να συνδυάσουν την ανάγκη για ενεργό γήρανση με την αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση για ασφάλεια στο δρόμο. Μέχρι τότε, οι άνω των 65 οδηγούν… αλλά για πόσο ακόμα;
