Το 2026 προμηνύεται ως χρονιά–σταθμός για τη στεγαστική πολιτική της χώρας. Ένα φιλόδοξο πρόγραμμα κοινωνικής κατοικίας αναμένεται να ενεργοποιηθεί στις αρχές του νέου έτους, επιχειρώντας να ανακουφίσει χιλιάδες πολίτες που παλεύουν με το συνεχώς αυξανόμενο κόστος στέγασης. Το σχέδιο φιλοδοξεί να καλύψει ανάγκες πολύ περισσότερων ομάδων σε σχέση με προηγούμενες δράσεις: από νέους και ευάλωτα νοικοκυριά μέχρι δημοσίους υπαλλήλους και στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που υπηρετούν μακριά από τον τόπο τους.
Η στεγαστική κρίση δεν αποτελεί απλώς μια δυσκολία καθημερινότητας, αλλά πηγή οικονομικής πίεσης που επηρεάζει την κοινωνική συνοχή. Σε πολλές περιοχές της χώρας, η έλλειψη κατοικιών και τα εξωπραγματικά ενοίκια έχουν διαμορφώσει μια κατάσταση όπου ολοένα και λιγότεροι μπορούν να αντέξουν το κόστος ενός αξιοπρεπούς σπιτιού. Αυτή η πραγματικότητα οδήγησε στη δημιουργία ενός προγράμματος που στηρίζεται σε τρεις διακριτούς άξονες.
1. Κοινωνική στέγη για όσους δυσκολεύονται περισσότερο
Ο πρώτος πυλώνας στοχεύει στα νοικοκυριά που βρίσκονται σε πιο επισφαλή θέση. Εδώ εντάσσονται νέοι με χαμηλά ή μεσαία εισοδήματα, οικογένειες που ζουν οριακά, άτομα που διαμένουν σε ακατάλληλες κατοικίες ή ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.
Το πρόγραμμα προβλέπει τη διάθεση ανακαινισμένων κατοικιών με προσιτό μίσθωμα ή με ευέλικτους όρους παραχώρησης, ώστε οι δικαιούχοι να αποκτήσουν ένα ασφαλές περιβάλλον διαβίωσης χωρίς να επιβαρύνονται υπέρογκα οικονομικά.
2. Ειδικά διαμερίσματα για δημοσίους υπαλλήλους σε περιοχές «φωτιά»
Ο δεύτερος άξονας απευθύνεται σε δημοσίους υπαλλήλους που τοποθετούνται ή μετακινούνται σε πόλεις όπου η ζήτηση για στέγη είναι πολύ μεγάλη. Σε αρκετές περιοχές, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και οι υψηλές τιμές καθιστούν την εύρεση σπιτιού σχεδόν αδύνατη.
Για πρώτη φορά προγραμματίζεται η δημιουργία κατοικιών αποκλειστικά για αυτούς, με στόχο την κάλυψη στεγαστικών αναγκών εκπαιδευτικών, υγειονομικών, αστυνομικών και άλλων δημοσίων λειτουργών. Το μέτρο αναμένεται να ενισχύσει την παραμονή τους σε νησιά, ακριτικές ζώνες και περιοχές με μεγάλη έλλειψη προσωπικού.
3. Νέοι οικισμοί για τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων
Ο τρίτος πυλώνας αφορά το στρατιωτικό προσωπικό, το οποίο συχνά χρειάζεται να μετακομίζει λόγω υπηρεσιακών απαιτήσεων. Η δυσκολία εύρεσης κατοικίας σε πολλές πόλεις, σε συνδυασμό με το υψηλό κόστος ενοικίου, έχει αποτελέσει χρόνια πρόκληση.
Το πρόγραμμα προβλέπει την κατασκευή σύγχρονων οικιστικών μονάδων ή την αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων, ώστε οι στρατιωτικές οικογένειες να αποκτούν ένα οργανωμένο περιβάλλον διαμονής. Η λύση αυτή στοχεύει στη σταθεροποίηση του προσωπικού και στην ανακούφιση ενός κλάδου με συχνές μεταθέσεις.
Στέγαση από… τα αχρησιμοποίητα κτίρια των δήμων
Κεντρικό ρόλο σε αυτό το νέο στεγαστικό πλαίσιο θα παίξει η αναβίωση δημοτικών και περιφερειακών κτιρίων που σήμερα παραμένουν κενά. Με στοχευμένες ανακαινίσεις, τα ακίνητα αυτά θα μετατραπούν σε κατοικίες για εργαζόμενους και πολίτες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους μακριά από το σπίτι τους.
Παράλληλα, το διευρυμένο πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», το οποίο πλέον συνδέεται με τα Περιφερειακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, θα χρηματοδοτεί επιπλέον ανασκευές ακινήτων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ώστε να καλύπτονται στεγαστικές ανάγκες δημοσίων υπαλλήλων σε κάθε γωνιά της χώρας.
Η κοινωνική αντιπαροχή αλλάζει το παιχνίδι
Εκτός από τους τρεις πυλώνες, προχωρά και το μεγάλο πρόγραμμα κοινωνικής αντιπαροχής, το οποίο αποτελεί μια νέα προσέγγιση στην αξιοποίηση ακινήτων για κοινωνική στέγαση.
Στην πρώτη φάση προβλέπεται η δημιουργία 2.500 κατοικιών που θα ενοικιάζονται με κοινωνικό μίσθωμα. Ταυτόχρονα, ακίνητα του πρώην ΟΕΚ μπαίνουν σε διαδικασία αξιοποίησης, ώστε να κατασκευαστούν περίπου 4.000 νέες κατοικίες. Από αυτές, ένα σημαντικό μέρος – τουλάχιστον το 30% – θα παραμείνει στην ιδιοκτησία του Δημοσίου και θα διατεθεί με χαμηλό ενοίκιο σε νοικοκυριά που πληρούν κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια.
Η επιλογή των δικαιούχων θα γίνει από τον ΟΠΕΚΑ, δίνοντας προτεραιότητα σε πολύτεκνες, μονογονεϊκές οικογένειες, άτομα με αναπηρία και νέους. Η χαρτογράφηση των διαθέσιμων οικοπέδων έχει ολοκληρωθεί και ήδη έχουν επιλεγεί δέκα μεγάλοι χώροι σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και τουριστικά σημεία υψηλής ζήτησης. Οι πρώτες κατοικίες αναμένεται να είναι έτοιμες το 2027.
«Ανακαινίζω – Νοικιάζω»: Το άμεσο εργαλείο που γεφυρώνει το κενό
Ήδη βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», με προϋπολογισμό 50 εκατ. ευρώ. Περισσότερες από 3.800 αιτήσεις έχουν εγκριθεί και η απορρόφηση πλησιάζει το 62%.
Το πρόγραμμα χρηματοδοτεί έως και το 60% των εργασιών ανακαίνισης εγκαταλελειμμένων διαμερισμάτων που στη συνέχεια θα διατεθούν προς ενοικίαση. Το μέγιστο ποσό δαπανών φτάνει τα 13.500 ευρώ, εκ των οποίων έως 8.100 ευρώ μπορούν να καλυφθούν από την επιδότηση. Μάλιστα, το 50% του ποσού δίνεται προκαταβολικά, ώστε οι εργασίες να ξεκινήσουν άμεσα.
Με αυτόν τον τρόπο, δεκάδες χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα ακινήτων που παρέμεναν χρόνια ανεκμετάλλευτα επιστρέφουν στην αγορά, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών και συμβάλλοντας στη μείωση της πίεσης στα ενοίκια.
