Μέχρι το 2027 οι παλιές ταυτότητες «σώζουν» τις online συναλλαγές – Τι αλλάζει και ποιους αφορά

Η μετάβαση στη νέα γενιά δελτίων ταυτότητας έχει προκαλέσει σημαντικές καθυστερήσεις, δημιουργώντας εύλογη ανησυχία σε πολίτες και επαγγελματίες που χρειάζονται ψηφιακή ταυτοποίηση για κρίσιμες συναλλαγές. Ωστόσο, το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης έδωσε παράταση-ανάσα: οι παλαιού τύπου αστυνομικές ταυτότητες, υπό προϋποθέσεις, παραμένουν αποδεκτές για εξ αποστάσεως ταυτοποίηση έως το φθινόπωρο του 2027.

Η ρύθμιση αποτυπώνεται στην υπουργική απόφαση 32590 ΕΞ 2024 (ΦΕΚ Β’ 5441/30.09.2024), η οποία τροποποιεί το ισχύον πλαίσιο για την απομακρυσμένη επιβεβαίωση ταυτότητας φυσικών προσώπων. Πρόκειται για παρέμβαση με σαφές πρακτικό αποτύπωμα: διασφαλίζει τη συνέχεια στις ψηφιακές υπηρεσίες εμπιστοσύνης, σε μια περίοδο που η αντικατάσταση των παλαιών ταυτοτήτων δεν εξελίσσεται με τους επιθυμητούς ρυθμούς.

Τι προβλέπει η νέα απόφαση

Η απόφαση 32590 ΕΞ 2024 έρχεται να τροποποιήσει την Υπουργική Απόφαση 27499 ΕΞ 2021, η οποία καθορίζει τις τεχνικές και κανονιστικές προδιαγραφές για την εξ αποστάσεως ταυτοποίηση φυσικών προσώπων με σκοπό την έκδοση πιστοποιητικών υπηρεσιών εμπιστοσύνης.

Με τη νέα διάταξη, παρατείνεται μέχρι τις 25 Σεπτεμβρίου 2027 η αποδοχή συγκεκριμένων εγγράφων ταυτοποίησης. Η παράταση δεν είναι οριζόντια και ανεξέλεγκτη· η χρήση των εγγράφων αυτών υπόκειται σε αξιολόγηση κινδύνου από τον πάροχο υπηρεσιών εμπιστοσύνης. Με άλλα λόγια, κάθε φορέας που παρέχει σχετικές ψηφιακές υπηρεσίες οφείλει να σταθμίζει τον κίνδυνο απάτης ή κακόβουλης χρήσης πριν αποδεχθεί το έγγραφο.

Η ρύθμιση τέθηκε σε ισχύ από τη δημοσίευσή της στο ΦΕΚ και εφαρμόζεται άμεσα.

Ποια έγγραφα παραμένουν αποδεκτά

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2027, ως κατάλληλα μέσα ταυτοποίησης για διαδικασίες εξ αποστάσεως αναγνώρισης μπορούν να χρησιμοποιούνται τα εξής:

• Το ισχύον δελτίο αστυνομικής ταυτότητας παλαιού τύπου, υπό την προϋπόθεση ότι αναγράφει τα στοιχεία και με λατινικούς χαρακτήρες.

• Τα δελτία ταυτότητας στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας.

• Οι άδειες διαμονής πολιτών τρίτων χωρών που έχουν εκδοθεί βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας και βρίσκονται σε ισχύ κατά τον χρόνο της ταυτοποίησης.

Η αναφορά σε λατινικούς χαρακτήρες δεν είναι τυχαία. Η ύπαρξη διπλής αναγραφής (ελληνικά και λατινικά) διευκολύνει τη διαλειτουργικότητα με συστήματα που αξιοποιούν διεθνή πρότυπα μεταγραφής και μειώνει την πιθανότητα λαθών κατά τη διασταύρωση στοιχείων.

Γιατί κρίθηκε αναγκαία η παράταση

Η αιτιολογική βάση της απόφασης είναι σαφής: η διαδικασία έκδοσης των νέων δελτίων ταυτότητας παρουσιάζει σημαντικές καθυστερήσεις. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ψηφιακές συναλλαγές — από την έκδοση ψηφιακής υπογραφής έως την πρόσβαση σε τραπεζικές και διοικητικές υπηρεσίες — απαιτούν αξιόπιστη εξ αποστάσεως ταυτοποίηση, ο αποκλεισμός των παλαιών ταυτοτήτων θα δημιουργούσε λειτουργικό κενό.

Η απομακρυσμένη ταυτοποίηση αποτελεί κρίσιμο στάδιο για την έκδοση πιστοποιητικών υπηρεσιών εμπιστοσύνης, όπως τα αναγνωρισμένα ψηφιακά πιστοποιητικά που χρησιμοποιούνται για ηλεκτρονικές υπογραφές. Οι πάροχοι οφείλουν να εφαρμόζουν διαδικασίες που συμμορφώνονται με τα εθνικά και ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας, εξισορροπώντας τη διευκόλυνση των πολιτών με την προστασία από πλαστοπροσωπία.

Η μεταβατική λύση που δόθηκε λειτουργεί ως «γέφυρα» μέχρι την πλήρη αντικατάσταση των παλαιών ταυτοτήτων από τις νέες, υψηλότερης τεχνολογικής θωράκισης.

Τι σημαίνει στην πράξη για πολίτες και επαγγελματίες

Για τον πολίτη, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι — εφόσον διαθέτει παλαιού τύπου ταυτότητα με λατινική αναγραφή — μπορεί να συνεχίσει να διεκπεραιώνει διαδικασίες ψηφιακής ταυτοποίησης χωρίς άμεση υποχρέωση αντικατάστασης του εγγράφου του.

Για επαγγελματίες που βασίζονται σε ψηφιακές υπηρεσίες εμπιστοσύνης (όπως λογιστές, δικηγόροι, μηχανικοί ή επιχειρηματίες που συνάπτουν ηλεκτρονικές συμβάσεις), η παράταση διασφαλίζει επιχειρησιακή συνέχεια. Δεν δημιουργείται αιφνίδιος αποκλεισμός από υπηρεσίες που απαιτούν πιστοποιημένη ταυτοποίηση.

Παράλληλα, οι πάροχοι υπηρεσιών εμπιστοσύνης διατηρούν την ευχέρεια να εφαρμόζουν ενισχυμένα μέτρα ελέγχου, εφόσον το κρίνουν απαραίτητο βάσει της δικής τους εκτίμησης κινδύνου. Η αποδοχή του εγγράφου δεν είναι αυτοματοποιημένη ούτε άνευ όρων· εντάσσεται σε ένα πλαίσιο κανονιστικής συμμόρφωσης και τεχνικής αξιολόγησης.

Το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει ενεργό

Κατά τα λοιπά, το υφιστάμενο κανονιστικό καθεστώς δεν μεταβάλλεται. Οι διατάξεις της Υπουργική Απόφαση 27499 ΕΞ 2021 εξακολουθούν να εφαρμόζονται ως έχουν, ενώ η νέα παρέμβαση λειτουργεί συμπληρωματικά και χρονικά περιορισμένα.

Η στρατηγική επιλογή του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης συνδυάζει δύο στόχους: αφενός τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ασφάλειας στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, αφετέρου την αποφυγή διοικητικής ασφυξίας σε μια περίοδο αυξημένης ζήτησης για νέες ταυτότητες.

Ένα μεταβατικό στάδιο με ορίζοντα το 2027

Η παράταση έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2027 δεν σημαίνει εγκατάλειψη της μετάβασης στις νέες ταυτότητες. Αντίθετα, ορίζει σαφές χρονικό όριο, εντός του οποίου η διοίκηση και οι πολίτες καλούνται να ολοκληρώσουν την προσαρμογή τους.

Μέχρι τότε, η παλαιού τύπου ταυτότητα — υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις — παραμένει λειτουργικό εργαλείο στο οικοσύστημα των ψηφιακών υπηρεσιών. Για πολλούς, αυτό μεταφράζεται σε χρόνο. Και στον κόσμο της γραφειοκρατίας και της ψηφιακής συμμόρφωσης, ο χρόνος είναι συχνά ο πιο κρίσιμος πόρος.