Ένα διοικητικό θρίλερ βρίσκεται σε εξέλιξη με φόντο τα πρόστιμα του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (Κ.Ο.Κ.) που χρονολογούνται ακόμη και μια δεκαετία πίσω! Ο Συνήγορος του Πολίτη δέχτηκε «καταιγισμό» αναφορών από εξαγριωμένους πολίτες οι οποίοι λαμβάνουν αιφνιδιαστικές ειδοποιήσεις για ληξιπρόθεσμες οφειλές που αφορούν παλιές τροχαίες παραβάσεις. Το κοινό στοιχείο; Όλες οι κλήσεις έχουν «ξεπεράσει» τη νόμιμη τριετή προθεσμία για βεβαίωση και ταμειακή καταγραφή.
Με αφορμή αυτό το ανησυχητικό κύμα διαμαρτυριών, ο Συνήγορος του Πολίτη αποφάσισε να αναλάβει δράση. Το τελικό του Πόρισμα εστάλη στο Υπουργείο Εσωτερικών, φέρνοντας στο φως ένα τεράστιο θεσμικό κενό και μια απαράδεκτη πρακτική που εφαρμόζουν ακόμα αρκετοί δήμοι στη χώρα.
Η κλήση δεν είναι αυτόματα και “χρέος”
Στην επίσημη τοποθέτησή του, ο Συνήγορος τονίζει κάτι κρίσιμο: το χαρτί της κλήσης από μόνο του δεν συνιστά αυτόματα νόμιμο τίτλο για είσπραξη. Επιπλέον, οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ) Α’ βαθμού έχουν συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο —τρεις ετών— για να καταγράψουν τις οφειλές στους βεβαιωτικούς τους καταλόγους. Αν παρέλθει αυτό το διάστημα, η οφειλή δεν μπορεί να ταμειακά βεβαιωθεί.
Η θέση αυτή δεν είναι καινούργια. Έχει διατυπωθεί από την Αρχή ήδη από το 2012 και επαναλαμβάνεται τακτικά μέσω των Ετήσιων Εκθέσεων, ειδικών αναλύσεων και επίσημων Δελτίων Τύπου. Παρά τις συστάσεις, το πρόβλημα συνεχίζει να υφίσταται, προκαλώντας αδικίες και ανησυχία στους πολίτες.
Δήμοι… εκτός γραμμής
Η πλειονότητα των δήμων φέρεται να έχει συμμορφωθεί με τις επιταγές του Συνηγόρου και τις σχετικές δικαστικές αποφάσεις. Ωστόσο, δεν λείπουν οι εξαιρέσεις. Κάποιοι δήμοι εξακολουθούν να αποστέλλουν ειδοποιήσεις για παλιές κλήσεις, γράφοντας στα παλιά τους τα παπούτσια τόσο τη νομολογία όσο και τις κατευθύνσεις της Αρχής.
Το αποτέλεσμα; Πολίτες καλούνται ξαφνικά να πληρώσουν πρόστιμα για τροχαίες παραβάσεις που συνέβησαν πριν από πέντε ή και δέκα χρόνια, χωρίς να έχουν καν τη δυνατότητα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους ή να θυμούνται την παράβαση. Πρόκειται για μια πρακτική που όχι μόνο παραβιάζει βασικές αρχές δικαίου, αλλά εντείνει και το αίσθημα ανασφάλειας στους πολίτες.
Χωρίς μηχανισμό, χωρίς αποτέλεσμα
Το Πόρισμα δεν περιορίζεται σε διαπιστώσεις. Περιγράφει λεπτομερώς το νομικό πλαίσιο και παραθέτει παραδείγματα από τις πολυάριθμες αναφορές που εξετάστηκαν. Επισημαίνεται ότι η αδράνεια της δημόσιας διοίκησης και η έλλειψη αποτελεσματικών μηχανισμών είσπραξης των προστίμων συντηρούν ένα φαύλο κύκλο: οι παραβάτες παραμένουν ατιμώρητοι, οι συνεπείς πολίτες επιβαρύνονται και η εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς υπονομεύεται.
Η πρόταση: Καθαροί κανόνες και καθοδήγηση στους δήμους
Στο φινάλε του Πορίσματος, ο Συνήγορος του Πολίτη προτείνει καθαρές λύσεις. Πρώτον, ζητά την αναδιατύπωση του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου, ώστε να μην επιδέχεται αμφισβητήσεις. Δεύτερον, καλεί το Υπουργείο Εσωτερικών να αναλάβει ενεργό ρόλο, εκδίδοντας σαφείς οδηγίες προς τους δήμους για την ορθή εφαρμογή των κανόνων.
Η λογική είναι απλή: όταν το κράτος δεν τηρεί τις προθεσμίες και λειτουργεί με καθυστέρηση ετών, δεν μπορεί να απαιτεί από τον πολίτη να πληρώνει το τίμημα της αμέλειας. Η έγκαιρη βεβαίωση και είσπραξη δεν είναι απλώς θέμα καλής διοίκησης —είναι υποχρέωση του κράτους δικαίου.
Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτες
Αν λάβεις ειδοποίηση για πρόστιμο από το παρελθόν, η πρώτη σου κίνηση πρέπει να είναι ο έλεγχος της ημερομηνίας της παράβασης και της πράξης βεβαίωσης. Αν έχει περάσει η τριετία, υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο η απαίτηση να είναι εκπρόθεσμη. Σε αυτή την περίπτωση, μπορείς να υποβάλεις ένσταση ή ακόμα και να απευθυνθείς στον Συνήγορο του Πολίτη.
Οφείλουμε να προστατεύσουμε τα δικαιώματά μας απέναντι σε μια διοίκηση που, ακόμη και από αμέλεια, μας φορτώνει με αδικαιολόγητα βάρη. Το δίκαιο πρέπει να είναι για όλους —όχι μόνο για τους οργανωμένους.
