Η εικόνα είναι γνωστή και εκνευριστική: ένα αυτοκίνητο σταματά στο φανάρι και από το παράθυρο πετιέται ένα τσαλακωμένο χαρτί, ένα άδειο μπουκάλι ή – ακόμα χειρότερα – μια αναμμένη γόπα. Μια στιγμή απροσεξίας ή αδιαφορίας για τον έναν, μια σοβαρή απειλή για το περιβάλλον και την ασφάλεια για όλους τους υπόλοιπους. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, τέτοιες συμπεριφορές συνεχίζουν να περνούν σχεδόν ατιμώρητες. Στην Ιταλία, όμως, πλέον μπορεί να κοστίσουν… μια μικρή περιουσία.
Νόμος-σοκ: Πρόστιμα χωρίς να σε πιάσουν επ’ αυτοφώρω
Από τις 8 Αυγούστου, η Ιταλία έφερε τροποποίηση στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας της με την ονομασία «Κατεπείγουσες διατάξεις για την καταπολέμηση της παράνομης απόρριψης αποβλήτων». Το πιο σημαντικό; Δεν χρειάζεται πλέον ο παραβάτης να πιαστεί την ώρα που το κάνει. Οι αρχές μπορούν να αξιοποιούν βιντεοληπτικό υλικό από κάμερες – είτε δημόσιες είτε ιδιωτικές – για να ταυτοποιήσουν τον δράστη.
Δεν μιλάμε μόνο για εικόνες από δρόμους της πόλης. Το νέο μέτρο ισχύει και εκτός κατοικημένων περιοχών, σε αυτοκινητόδρομους, επαρχιακές οδούς, ακόμα και κοντά σε φυσικές περιοχές. Και όχι, δεν θα υπάρχουν αστυνομικοί που θα κάθονται όλη μέρα να βλέπουν κάμερες – αλλά σε περίπτωση ατυχήματος, πυρκαγιάς ή άλλου περιστατικού, το βίντεο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό.
Για παράδειγμα, μια πυρκαγιά σε δασική περιοχή θα μπορούσε να εντοπιστεί ως αποτέλεσμα ενός τσιγάρου που κάποιος πέταξε από το παράθυρο. Αν η πινακίδα του αυτοκινήτου φαίνεται καθαρά, η ταυτοποίηση είναι θέμα χρόνου.
Πρόστιμα που «πονούν» – και φυλακή
Η νέα νομοθεσία προβλέπει διαφορετικές ποινές ανάλογα με το μέγεθος και το είδος του αντικειμένου που απορρίπτεται.
Μικροαντικείμενα (π.χ. χαρτομάντηλα, γόπες): έως 1.188 ευρώ.
Ογκώδη αντικείμενα (π.χ. μπουκάλια, σακούλες): από 1.500 έως 18.000 ευρώ.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σοβαρή αν η ρίψη γίνει κοντά σε ποτάμι, προστατευόμενη περιοχή ή ήδη ρυπασμένη ζώνη. Σε αυτές τις περιπτώσεις, αν κριθεί ότι υπάρχει πραγματικός κίνδυνος για το περιβάλλον ή την ανθρώπινη ζωή, ο δράστης μπορεί να συλληφθεί μέσα σε 48 ώρες και να βρεθεί αντιμέτωπος με ποινή φυλάκισης από 6 μήνες έως 5 χρόνια.
Επιπλέον, σε αδικήματα που λαμβάνουν ποινική διάσταση, προβλέπεται και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για έως 6 μήνες.
Και στην Ελλάδα τι γίνεται;
Στη χώρα μας, η νομοθεσία είναι σαφώς πιο «ήπια». Σύμφωνα με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η ρίψη αντικειμένων στις οδούς που εμποδίζουν την κυκλοφορία ή κάνουν τον δρόμο επικίνδυνο (π.χ. λάδια, νερά, ασβέστης) τιμωρείται με πρόστιμο 350 ευρώ και αφαίρεση άδειας οδήγησης και στοιχείων κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Η απόρριψη οποιουδήποτε αντικειμένου, ακόμα και αν δεν παρακωλύει την κίνηση, απαγορεύεται επίσης. Ειδικά για αντικείμενα ή ουσίες που μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιά ή ρύπανση, το πρόστιμο είναι 150 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 40 ημέρες.
Σε σύγκριση με τα ιταλικά μέτρα, οι ελληνικές ποινές μοιάζουν «χάδι» – κάτι που μπορεί να εξηγεί γιατί το φαινόμενο παραμένει τόσο διαδεδομένο.
Γιατί είναι τόσο σοβαρό;
Η ρίψη απορριμμάτων από αυτοκίνητα δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής. Ένα μπουκάλι ή μια σακούλα στον δρόμο μπορεί να προκαλέσει ατύχημα αν βρεθεί κάτω από ρόδες μηχανής. Ένα αποτσίγαρο μπορεί να ξεκινήσει πυρκαγιά μέσα σε λίγα λεπτά, ειδικά σε συνθήκες ξηρασίας και αέρα. Και πέρα από τους κινδύνους για την ασφάλεια, υπάρχει και η μόνιμη πληγή της περιβαλλοντικής ρύπανσης.
Η φιλοσοφία πίσω από τα βαριά πρόστιμα
Ο Luigi Altamura, διοικητής της Δημοτικής Αστυνομίας της Βερόνα, εξηγεί ότι η λογική των αυστηρών ποινών είναι να αλλάξει η νοοτροπία. Δεν πρόκειται απλώς για «να μαζέψουμε τα σκουπίδια». Πρόκειται για το να δείξουμε ότι ο δρόμος και οι δημόσιοι χώροι δεν είναι προσωπικός κάδος απορριμμάτων.
Στην Ιταλία, η χρήση βίντεο για απόδειξη της παράβασης είναι κομβική. Ακόμη και αν δεν υπάρχει αυτόπτης μάρτυρας, η εικόνα της πινακίδας αρκεί για να ενεργοποιηθεί η διαδικασία.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο
Οι Ιταλοί νομοθέτες δείχνουν αποφασισμένοι: η αδιαφορία για το περιβάλλον θα πληρώνεται ακριβά. Και όχι μόνο με χρήμα – αλλά και με ποινές που πονάνε στην προσωπική ελευθερία, όπως η φυλάκιση ή η αφαίρεση διπλώματος.
Η ερώτηση που προκύπτει είναι αν η Ελλάδα θα τολμήσει ποτέ να εφαρμόσει ανάλογα μέτρα. Μέχρι τότε, οι δρόμοι μας θα συνεχίσουν να καθρεφτίζουν την κουλτούρα μας – είτε αυτή είναι υπεύθυνη και πολιτισμένη, είτε αδιάφορη και επιζήμια.
