Τα τελευταία χρόνια, οι ειδήσεις για την έκρηξη των αιτήσεων συνταξιοδότησης επανέρχονται συνεχώς, αποτυπώνοντας μια τάση που δεν λέει να κοπάσει. Η έξοδος των εργαζομένων από την αγορά εργασίας έχει λάβει διαστάσεις «μαζικής φυγής», με αριθμούς που ξεπερνούν κάθε προηγούμενο. Η εικόνα αυτή δεν είναι πρόσφατη. Από το 2020 και μετά, οι αιτήσεις για σύνταξη έφτασαν σε επίπεδα-ρεκόρ, με αποκορύφωμα τα χρόνια της πανδημίας, όταν ξεπέρασαν τις 212.000, σημειώνοντας αύξηση 21% σε σχέση με το 2019.
Το 2024, η κατάσταση παραμένει έκρυθμη. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, ο αριθμός των αιτήσεων ανήλθε στις 197.228, σημειώνοντας νέα αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο ΕΦΚΑ, ο φορέας που διαχειρίζεται τις συνταξιοδοτικές διαδικασίες, καλείται να διαχειριστεί έναν τεράστιο όγκο αιτήσεων, γεγονός που απαιτεί συνεχή προσπάθεια για τη διατήρηση της αποδοτικότητας. Παρά τις πιέσεις, φαίνεται να αντεπεξέρχεται, καθώς το 2023 επεξεργάστηκε 226.760 αιτήσεις, εκ των οποίων εγκρίθηκαν περίπου 188.000.
Η εκκρεμότητα των αιτήσεων έχει μειωθεί δραστικά την τελευταία πενταετία. Από τις 125.000 αιτήσεις που είχαν συσσωρευτεί ως εκκρεμείς, ο αριθμός πλέον έχει πέσει στις 15.000. Παράλληλα, περίπου 23.000 αιτήσεις βρίσκονται ακόμα υπό εξέταση, ενώ άλλες 15.679 απορρίφθηκαν το 2024.
Οι αιτίες της φυγής
Η έξοδος προς τη σύνταξη δεν είναι ένα τυχαίο φαινόμενο. Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η ηλικιακή δομή του εργατικού δυναμικού. Οι γενιές που μεγάλωσαν στις δεκαετίες του ’60 και του ’70, οι αποκαλούμενοι «baby boomers», φτάνουν μαζικά στην ηλικία συνταξιοδότησης, οδηγώντας σε μαζικές αποχωρήσεις από την εργασία. Επιπλέον, η ψυχολογική επίδραση των συζητήσεων για μελλοντικές αυξήσεις των ορίων ηλικίας ώθησε πολλούς να αποχωρήσουν προτού τεθούν σε ισχύ ενδεχόμενες αλλαγές.
Ειδικά κατά την πανδημία, το κύμα συνταξιοδοτήσεων επιταχύνθηκε. Η αβεβαιότητα, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας και οι φόβοι για αλλαγές στο ασφαλιστικό σύστημα δημιούργησαν ένα «παράθυρο φυγής» για πολλούς εργαζόμενους. Επίσης, η κατάργηση της ποινής για όσους συνταξιοδοτούνται και εργάζονται ταυτόχρονα λειτούργησε ως πρόσθετο κίνητρο για έξοδο.
Οι συνέπειες στην αγορά εργασίας
Οι επιπτώσεις της μεγάλης φυγής είναι πολλαπλές. Στον δημόσιο τομέα, η αποχώρηση εκπαιδευτικών και υγειονομικών έχει ήδη δημιουργήσει σοβαρά κενά, ενώ στον ιδιωτικό τομέα η ανάγκη για αντικατάσταση εργαζομένων αυξάνει τις προκλήσεις για τις επιχειρήσεις. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης (CEDEFOP) προβλέπει ότι έως το 2035, η ανάγκη αναπλήρωσης εργαζομένων που συνταξιοδοτούνται θα είναι ιδιαίτερα έντονη, κυρίως στους τομείς των υπηρεσιών, της εκπαίδευσης και της υγείας.
Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι ο κλάδος των υπηρεσιών και των πωλήσεων θα γνωρίσει τη μεγαλύτερη αποχώρηση, με σχεδόν 700.000 θέσεις εργασίας να χρειάζονται αντικατάσταση. Ακολουθεί ο τομέας των επιστημών, της τεχνολογίας και των ελεύθερων επαγγελμάτων, με 540.000 θέσεις να μένουν κενές λόγω συνταξιοδότησης. Αντίστοιχα, ο αγροτικός τομέας βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, καθώς αναμένεται να χαθούν 330.000 θέσεις, με πολλές από αυτές να μην αντικαθίστανται ποτέ.
Σημαντικά κενά καταγράφονται και στις τεχνικές ειδικότητες, καθώς περίπου μισό εκατομμύριο εργαζόμενοι που ανήκουν σε επαγγέλματα όπως ξυλουργοί, μηχανουργοί και υποδηματοποιοί θα αποχωρήσουν. Η έλλειψη νέων επαγγελματιών σε αυτούς τους τομείς θα μπορούσε να οδηγήσει στη σταδιακή εξαφάνιση παραδοσιακών επαγγελμάτων.
Το μέλλον της απασχόλησης
Με τα δεδομένα αυτά, η ανάγκη για ανανέωση του εργατικού δυναμικού είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Οι επενδύσεις στην επαγγελματική εκπαίδευση, η στήριξη της νεανικής απασχόλησης και η ενθάρρυνση της παραμονής στην αγορά εργασίας για περισσότερα χρόνια είναι ορισμένα από τα βασικά μέτρα που πρέπει να εξεταστούν.
Η δημογραφική γήρανση αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παράγοντες που διαμορφώνουν το μέλλον της απασχόλησης. Η τάση της μαζικής φυγής προς τη σύνταξη δεν πρόκειται να ανακοπεί άμεσα, κάτι που απαιτεί άμεσες προσαρμογές από το κράτος και τις επιχειρήσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν η κοινωνία μας είναι έτοιμη να διαχειριστεί αυτή τη μετάβαση με τρόπο που θα διασφαλίζει τη σταθερότητα και την ανάπτυξη της αγοράς εργασίας.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
