Εκατοντάδες οδηγοί στην Ελλάδα βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα «κρυφό» νομικό παράθυρο που μπορεί να τους απαλλάξει από πρόστιμα του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ). Ο Συνήγορος του Πολίτη έρχεται να υπενθυμίσει κάτι που πολλοί αγνοούν: τα πρόστιμα που δεν έχουν βεβαιωθεί και εισπραχθεί εντός τριετίας, θεωρούνται παράνομα και διαγράφονται αυτόματα.
Με άλλα λόγια, εάν μια κλήση έχει «ξεχαστεί» στα συρτάρια ενός δήμου και εμφανιστεί μετά από χρόνια, ο πολίτης έχει κάθε δικαίωμα να αρνηθεί την πληρωμή. Η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη: το κράτος και οι δήμοι έχουν συγκεκριμένο χρονικό περιθώριο για να διεκδικήσουν το ποσό. Αν το χάσουν, το πρόστιμο απλά παύει να ισχύει.
Η τριετία που σώζει τους οδηγούς
Σύμφωνα με την ισχύουσα ρύθμιση, κάθε παράβαση του ΚΟΚ πρέπει να βεβαιώνεται και να εισπράττεται μέσα σε τρία χρόνια από το τέλος του έτους κατά το οποίο εκδόθηκε. Αν περάσει αυτό το διάστημα, το δικαίωμα των δήμων να εισπράξουν το ποσό χάνεται οριστικά.
Το Υπουργείο Εσωτερικών, με πρόσφατο έγγραφό του, επιβεβαίωσε αυτή την αυστηρή προθεσμία, ξεκαθαρίζοντας ότι κάθε βεβαίωση μετά την τριετία είναι άκυρη. Έτσι, οι πολίτες που λαμβάνουν κλήσεις πολλών ετών έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν τη διαγραφή τους.
Οι καταγγελίες που άναψαν φωτιές
Πολλοί οδηγοί απευθύνθηκαν στον Συνήγορο του Πολίτη καταγγέλλοντας ότι οι δήμοι ζητούσαν να πληρωθούν πρόστιμα ακόμη και δέκα ετών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, είχαν ήδη προχωρήσει σε κατασχέσεις ή παρακρατήσεις χρημάτων.
Η Ανεξάρτητη Αρχή ήταν κατηγορηματική: τέτοιες απαιτήσεις δεν έχουν καμία νομική ισχύ. Ζήτησε μάλιστα όχι μόνο τη διαγραφή των οφειλών, αλλά και την επιστροφή χρημάτων σε όσους οδηγήθηκαν σε πληρωμή με παράνομο τρόπο.
Δήμοι που συμμορφώνονται
Ήδη, αρκετοί δήμοι σε όλη τη χώρα –μεταξύ των οποίων η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και η Καλαμαριά– έχουν συμμορφωθεί με τις οδηγίες. Έχουν προχωρήσει σε διαγραφές χιλιάδων κλήσεων που είχαν βεβαιωθεί εκπρόθεσμα, δίνοντας ανάσα σε πολλούς οδηγούς που έβλεπαν ξαφνικά «ξεχασμένα» πρόστιμα να επιστρέφουν από το πουθενά.
Παρά ταύτα, υπάρχουν ακόμη δήμοι που συνεχίζουν να αγνοούν τη νομοθεσία και να απαιτούν ποσά τα οποία δεν έχουν κανένα νομικό έρεισμα. Για τον λόγο αυτό, ο Συνήγορος του Πολίτη δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά την υπόθεση και είναι έτοιμος να παρέμβει όπου χρειαστεί.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οδηγοί
Για να μην πέσουν θύματα τέτοιων πρακτικών, οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους:
-
Έλεγχος ημερομηνιών: Αν το πρόστιμο εκδόθηκε πριν από περισσότερα από τρία χρόνια και δεν είχε βεβαιωθεί εγκαίρως, δεν ισχύει.
-
Αίτηση διαγραφής: Ο οδηγός μπορεί να καταθέσει αίτηση στον δήμο ζητώντας τη διαγραφή της οφειλής.
-
Προσφυγή στον Συνήγορο του Πολίτη: Εάν ο δήμος αρνηθεί να συμμορφωθεί, υπάρχει η δυνατότητα παρέμβασης από την Ανεξάρτητη Αρχή.
-
Επιστροφή χρημάτων: Σε περίπτωση που έχει ήδη πληρωθεί πρόστιμο που δεν έπρεπε, μπορεί να ζητηθεί η επιστροφή των χρημάτων.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Το πρόβλημα προκύπτει κυρίως λόγω αδράνειας ή καθυστερήσεων στη δημόσια διοίκηση. Σε πολλές περιπτώσεις, τα πρόστιμα συσσωρεύονται, δεν καταχωρούνται εγκαίρως και όταν οι δήμοι προσπαθούν να τα βεβαιώσουν μετά από χρόνια, είναι ήδη πολύ αργά.
Αυτό δεν είναι μόνο άδικο για τους πολίτες, αλλά δημιουργεί και χάος στα οικονομικά των δήμων, οι οποίοι στηρίζουν τα έσοδά τους σε ανείσπρακτα ποσά που στην πράξη δεν μπορούν να εισπράξουν.
Το «παράθυρο» που πρέπει να εκμεταλλευτούν οι οδηγοί
Η γνώση της τριετούς παραγραφής μπορεί να αποδειχθεί σωτήρια. Χιλιάδες πολίτες κάθε χρόνο καλούνται να πληρώσουν πρόστιμα που δεν ισχύουν, απλώς επειδή δεν γνωρίζουν τη νομοθεσία. Όσοι όμως γνωρίζουν τον κανόνα, έχουν τη δυνατότητα να προστατεύσουν το πορτοφόλι τους.
Ο Συνήγορος του Πολίτη επιμένει ότι η ενημέρωση είναι το κλειδί: οι οδηγοί δεν πρέπει να φοβούνται να αμφισβητήσουν παράνομες απαιτήσεις και να ζητήσουν τη διαγραφή χρεών που έχουν παραγραφεί.
Το συμπέρασμα
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: αν λάβετε κλήση παλαιότερη των τριών ετών, έχετε κάθε δικαίωμα να μην την πληρώσετε. Ο νόμος είναι με το μέρος σας και οι δήμοι οφείλουν να σεβαστούν το πλαίσιο.
Η υπόθεση αυτή δεν αφορά μόνο μερικές εκατοντάδες ευρώ. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης κράτους-πολίτη και το πώς η διοίκηση οφείλει να λειτουργεί με διαφάνεια και σεβασμό.
Ένα είναι σίγουρο: όσο οι οδηγοί ενημερώνονται, τόσο πιο δύσκολο θα είναι για τους δήμους να επιμένουν σε παράνομες απαιτήσεις. Και αυτό σημαίνει λιγότερες άδικες χρεώσεις και περισσότερη δικαιοσύνη στον δρόμο.
