Μια νέα εποχή στους πολεοδομικούς ελέγχους φαίνεται πως βρίσκεται προ των πυλών, καθώς το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας ετοιμάζει ένα πρωτοποριακό ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να βάλει φρένο στην αυθαίρετη δόμηση πριν αυτή προλάβει να εξελιχθεί σε τετελεσμένο γεγονός.
Σύμφωνα με όσα αποκάλυψε ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός, το νέο σύστημα θα αξιοποιεί τεχνολογίες αιχμής, όπως Τεχνητή Νοημοσύνη, δορυφορική παρακολούθηση, drones και γεωχωρικά δεδομένα, με στόχο τον σχεδόν άμεσο εντοπισμό παράνομων κατασκευών σε κάθε περιοχή της Ελλάδας.
Πώς θα λειτουργεί το νέο «ηλεκτρονικό μάτι»
Η βασική φιλοσοφία του νέου μηχανισμού βασίζεται στη συνεχή σύγκριση της πραγματικής εικόνας που καταγράφεται από αέρος με τα στοιχεία που υπάρχουν στα επίσημα πολεοδομικά αρχεία.
Μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών, το σύστημα θα διασταυρώνει δεδομένα από το e-Άδειες, τις εγκεκριμένες οικοδομικές άδειες και τις καταχωρήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών με τις νεότερες δορυφορικές και εναέριες λήψεις. Εάν εντοπιστεί νέο κτίσμα, επέκταση ή οποιαδήποτε κατασκευή που δεν εμφανίζεται στα επίσημα αρχεία, θα ενεργοποιείται αυτόματα ειδοποίηση για περαιτέρω έλεγχο.
Ουσιαστικά πρόκειται για έναν ψηφιακό μηχανισμό επιτήρησης που θα λειτουργεί διαρκώς, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια παράνομης δόμησης.
«Θα εντοπίζονται σχεδόν ζωντανά»
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ εμφανίστηκε ιδιαίτερα αισιόδοξος για τις δυνατότητες του νέου συστήματος, υποστηρίζοντας ότι μέσα στους επόμενους μήνες η παρακολούθηση των αυθαίρετων κατασκευών θα γίνεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Όπως εξήγησε, η τεχνολογία επιτρέπει πλέον την ταχεία επεξεργασία τεράστιου όγκου δεδομένων, γεγονός που καθιστά εφικτό τον εντοπισμό αυθαιρεσιών αμέσως μετά την εμφάνισή τους στο πεδίο.
Σε περίπτωση που εντοπιστεί πιθανή παράβαση, θα ενημερώνεται άμεσα ο αρμόδιος Ελεγκτής Δόμησης ώστε να πραγματοποιηθεί αυτοψία και να εφαρμοστούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Παράλληλα, ο κ. Στασινός ξεκαθάρισε ότι οι κυρώσεις για όσους παραβιάζουν την πολεοδομική νομοθεσία θα παραμείνουν ιδιαίτερα αυστηρές, ενώ η χρήση της τεχνολογίας θα καθιστά πολύ δυσκολότερη οποιαδήποτε προσπάθεια συγκάλυψης παρανομιών.
Ψηφιακή θωράκιση των ελέγχων
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στο ζήτημα της αξιοπιστίας των ελεγκτικών μηχανισμών.
Ο πρόεδρος του ΤΕΕ υποστήριξε ότι τα τελευταία χρόνια έχει δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό πλαίσιο που περιορίζει την υποκειμενικότητα και ενισχύει τη διαφάνεια σε κάθε στάδιο των διαδικασιών.
Συστήματα όπως το e-Άδειες, η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, οι δηλώσεις αυθαιρέτων και οι ηλεκτρονικές βεβαιώσεις μηχανικών λειτουργούν πλέον ως μια ενιαία ψηφιακή αλυσίδα ελέγχου, όπου κάθε ενέργεια καταγράφεται και μπορεί να ελεγχθεί.
Όπως ανέφερε, οι μηχανικοί καλούνται πλέον να διαδραματίσουν έναν ιδιαίτερα κρίσιμο ρόλο, καθώς εκτός από τη μελέτη και την επίβλεψη έργων συμμετέχουν ενεργά και στη διασφάλιση της νομιμότητας των κατασκευών.
Οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στους ελεγκτές
Απαντώντας στην κριτική που συχνά ασκείται για τις χρονοβόρες διαδικασίες αντιμετώπισης καταγγελιών, ο κ. Στασινός υποστήριξε ότι το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στις ελλείψεις προσωπικού που αντιμετωπίζουν πολλές Υπηρεσίες Δόμησης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι Ελεγκτές Δόμησης λειτουργούν με διαφανείς διαδικασίες, καθώς η επιλογή τους γίνεται μέσω ηλεκτρονικής κλήρωσης μεταξύ πιστοποιημένων μηχανικών, μειώνοντας δραστικά τα περιθώρια παρεμβάσεων ή αθέμιτων επιρροών.
Το μοντέλο αυτό θεωρείται από το ΤΕΕ μία από τις πιο επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της πολεοδομίας, καθώς έχει συμβάλει ουσιαστικά στη μείωση των παραβάσεων στις νέες οικοδομές.
Πρόταση για νέα δομή στις ΥΔΟΜ
Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου επανέφερε παράλληλα την πρόταση για συνολική αναδιοργάνωση των Υπηρεσιών Δόμησης σε εθνικό επίπεδο.
Όπως τόνισε, απαιτείται μια πιο συγκεντρωμένη και ενιαία δομή υπό την εποπτεία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ώστε οι πολεοδομικοί κανόνες να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε κάθε περιοχή της χώρας.
Η αλλαγή αυτή, σύμφωνα με την άποψή του, θα μπορούσε να περιορίσει σημαντικά τις διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας και να επιταχύνει τη διεκπεραίωση των υποθέσεων.
Κλειδί ο πολεοδομικός σχεδιασμός
Παράλληλα με την τεχνολογική αναβάθμιση των ελέγχων, ο Γιώργος Στασινός υπογράμμισε ότι η οριστική λύση στο πρόβλημα της αυθαίρετης δόμησης περνά μέσα από την ολοκλήρωση του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Η πρόοδος των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, σε συνδυασμό με την καταγραφή του παλαιού οδικού δικτύου που προϋπήρχε του 1977, αναμένεται να δημιουργήσει σαφέστερους κανόνες δόμησης και να περιορίσει τις αμφισβητήσεις γύρω από την εκτός σχεδίου οικοδόμηση.
Όπως επισημαίνει το ΤΕΕ, η συνδυασμένη λειτουργία ψηφιακών εργαλείων, σύγχρονου πολεοδομικού σχεδιασμού και αυστηρών ελεγκτικών μηχανισμών μπορεί να αποτελέσει το ισχυρότερο όπλο για την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης τα επόμενα χρόνια.
Η τεχνολογία, όπως φαίνεται, ετοιμάζεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο το κράτος παρακολουθεί και ελέγχει την οικοδομική δραστηριότητα, βάζοντας στο στόχαστρο κάθε νέα αυθαιρεσία από τη στιγμή που αυτή εμφανίζεται.
