Μια βαθιά τομή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ελληνική αγορά εργασίας ενεργοποιείται από τις 16 Φεβρουαρίου. Το νέο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ περνά σε πλήρη εφαρμογή και φέρνει μαζί του μια φιλοσοφία που συνδυάζει δύο φαινομενικά αντίθετους στόχους: λιγότερη γραφειοκρατία για τις συνεπείς επιχειρήσεις και αυστηρό, συνεχές ψηφιακό «μάτι» για όσους παραβαίνουν τη νομοθεσία.
Η μετάβαση αυτή δεν αφορά απλώς μια τεχνική αναβάθμιση. Πρόκειται για αλλαγή μοντέλου. Το κράτος επιχειρεί να περάσει από τις αποσπασματικές δηλώσεις και τα πολλαπλά έντυπα σε ένα ενιαίο, ζωντανό σύστημα παρακολούθησης της απασχόλησης, το οποίο αποτυπώνει σε πραγματικό χρόνο το τι συμβαίνει σε κάθε χώρο δουλειάς.
Λιγότερα έντυπα, περισσότερα δεδομένα
Στην πράξη, το νέο σύστημα καταργεί μια σειρά από διαδικασίες που για χρόνια ταλαιπωρούσαν λογιστήρια και τμήματα προσωπικού. Έντυπα για προσλήψεις, αποχωρήσεις, αλλαγές ωραρίου ή συμβάσεις μερικής απασχόλησης παύουν να υφίστανται με τη μορφή που γνωρίζαμε. Δεν θα απαιτείται πλέον η ανάρτησή τους στους χώρους εργασίας, καθώς όλα καταχωρίζονται και ελέγχονται ψηφιακά.
Η έναρξη απασχόλησης, για παράδειγμα, δεν θα δηλώνεται πια με το γνωστό έντυπο Ε3. Αντικαθίσταται από μια ψηφιακή αναγγελία, η οποία καλύπτει και πιο σύνθετες περιπτώσεις, όπως ο δανεισμός εργαζομένων ή η μεταφορά προσωπικού μεταξύ επιχειρήσεων. Το ίδιο ενιαίο μοντέλο εφαρμόζεται και στις μεταβολές της εργασιακής σχέσης: αλλαγές ωραρίου, τύπου απασχόλησης ή οργάνωσης χρόνου εργασίας γίνονται πλέον με μία δήλωση, αντί για πολλαπλές και συχνά επαναλαμβανόμενες υποβολές.
Ενιαία δήλωση και για τη λύση της σχέσης εργασίας
Σημαντική αλλαγή επέρχεται και στον τρόπο δήλωσης της αποχώρησης εργαζομένων. Εκεί που μέχρι σήμερα υπήρχαν διαφορετικά έντυπα για οικειοθελή αποχώρηση, απόλυση, λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου ή συνταξιοδότηση, πλέον θεσπίζεται μία ψηφιακή αναγγελία λύσης απασχόλησης. Με μία κίνηση, ο εργοδότης δηλώνει το γεγονός, ανεξαρτήτως αιτίας, μειώνοντας τον κίνδυνο λαθών και παραλείψεων.
Το «κλειδί» είναι οι προθεσμίες
Αν κάτι αλλάζει ριζικά με το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, αυτό είναι η έννοια του χρόνου. Το νέο πλαίσιο βασίζεται στην προαναγγελία. Οι περισσότερες δηλώσεις δεν μπορούν πλέον να γίνουν εκ των υστέρων, αλλά πρέπει να προηγούνται της πραγματικής μεταβολής.
Η ψηφιακή αναγγελία έναρξης εργασίας και η δήλωση ωραρίου υποβάλλονται πριν ο εργαζόμενος πιάσει δουλειά. Το ίδιο ισχύει για αλλαγές στο ωράριο, στην οργάνωση του χρόνου εργασίας και για τις υπερωρίες. Εξαιρέσεις υπάρχουν, αλλά είναι περιορισμένες, όπως στην περίπτωση μεταβολής μισθού που προβλέπεται από νόμο ή συλλογική σύμβαση, όπου δίνεται περιθώριο έως 30 ημερών.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν και οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν ψηφιακή κάρτα εργασίας. Αυτές καλούνται να δηλώνουν εκ των προτέρων αν θα ακολουθούν προαναγγελτικό ή απολογιστικό σύστημα καταχώρισης αλλαγών ωραρίου και υπερωριών, πριν την έναρξη κάθε μήνα. Στην απολογιστική διαδικασία, οι σχετικές δηλώσεις υποβάλλονται έως το τέλος του επόμενου μήνα από την πραγματοποίηση των αλλαγών.
Ειδικές ρυθμίσεις για έκτες βάρδιες και έργα
Το νέο σύστημα δεν αφήνει εκτός ούτε τις πιο σύνθετες μορφές απασχόλησης. Για επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας που εφαρμόζουν πενθήμερη εργασία, η απασχόληση έκτης ημέρας ως έκτακτη βάρδια πρέπει να δηλώνεται πριν την ανάληψη υπηρεσίας. Το ίδιο ισχύει και για επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν συνεχώς, όταν προκύπτει απρόβλεπτα αυξημένος φόρτος εργασίας.
Ιδιαίτερα αναλυτικές είναι οι προβλέψεις για οικοδομικά και τεχνικά έργα. Η αναγγελία του απασχολούμενου προσωπικού γίνεται πριν από την ημερήσια έναρξη εργασίας, με δυνατότητα εφάπαξ δήλωσης για έργα μεγαλύτερης διάρκειας. Τυχόν αλλαγές στο προσωπικό δηλώνονται άμεσα, ενώ προβλέπεται και απογραφική, μηνιαία δήλωση για το σύνολο των εργαζομένων.
Ψηφιακός έλεγχος, λιγότερα «γκρίζα» σημεία
Τέλος, ειδική πρόβλεψη υπάρχει για εργαζομένους που χρησιμοποιούν μοτοσυκλέτα ή μοτοποδήλατο για διανομή προϊόντων. Η σχετική δήλωση πρέπει να προηγείται της πρώτης χρήσης και να επικαιροποιείται με τη διακοπή της.
Συνολικά, το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ φιλοδοξεί να κλείσει τα παράθυρα της αδήλωτης εργασίας και των απλήρωτων υπερωριών, μεταφέροντας το βάρος από τον έλεγχο «στα χαρτιά» στην ψηφιακή διασταύρωση δεδομένων. Για τους εργοδότες που λειτουργούν νόμιμα, η υπόσχεση είναι απλούστερες διαδικασίες. Για όσους όχι, το νέο σύστημα προαναγγέλλει μια εποχή πολύ πιο δύσκολων δικαιολογιών.
