Η διαχείριση των διαθηκών στην Ελλάδα περνά σε μια εντελώς νέα εποχή. Με τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης 21661/2026 στο ΦΕΚ, ενεργοποιείται πλέον επίσημα η ηλεκτρονική πλατφόρμα «Μητρώο Διαθηκών», φέρνοντας μια ριζική αλλαγή σε μια διαδικασία που μέχρι σήμερα ήταν συχνά χρονοβόρα και περίπλοκη.
Πρόκειται για μια σημαντική μεταρρύθμιση που εντάσσει την κληρονομική διαδικασία στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους, απλοποιώντας τόσο τις ενέργειες των πολιτών όσο και των συμβολαιογράφων.
Πώς λειτουργεί η νέα πλατφόρμα
Η είσοδος στο σύστημα γίνεται μέσα από δύο βασικά «κανάλια»: την πύλη πολιτών και την πύλη συμβολαιογράφων. Οι πολίτες αποκτούν πρόσβαση χρησιμοποιώντας τους προσωπικούς κωδικούς TAXISnet, ενώ οι συμβολαιογράφοι συνδέονται μέσω ειδικών διαπιστευτηρίων και επιπλέον επιβεβαίωσης με κωδικό μιας χρήσης (OTP), που αποστέλλεται στο κινητό τους τηλέφωνο.
Με την είσοδο, ο χρήστης καλείται να δηλώσει αν ενεργεί για τον εαυτό του ή εκπροσωπεί τρίτο πρόσωπο. Από εκεί και πέρα, μπορεί να προχωρήσει σε αίτηση για έκδοση πιστοποιητικών ή αντιγράφων σχετικών πράξεων.
Η διαδικασία για τους πολίτες – Βήμα βήμα
Όταν κάποιος υποβάλλει αίτηση για προσωπική υπόθεση, χρειάζεται να συμπληρώσει ή να επικαιροποιήσει τα στοιχεία του και να καταχωρίσει τα δεδομένα του αποβιώσαντος. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η επισύναψη βασικών εγγράφων, όπως η ληξιαρχική πράξη θανάτου.
Μετά την πληρωμή του αντίστοιχου τέλους, η αίτηση αποστέλλεται για έλεγχο στον αρμόδιο Συμβολαιογραφικό Σύλλογο. Μόλις ολοκληρωθεί η επεξεργασία, το ζητούμενο έγγραφο εκδίδεται ψηφιακά σε μορφή PDF και είναι άμεσα διαθέσιμο στον αιτούντα.
Σε περιπτώσεις όπου ο πολίτης ενεργεί για λογαριασμό άλλου, απαιτείται επιπλέον τεκμηρίωση της εξουσιοδότησης ή της εκπροσώπησης, καθώς και πλήρης καταγραφή των εμπλεκόμενων στοιχείων.
Τι αλλάζει για τους συμβολαιογράφους
Η νέα πλατφόρμα δεν αφορά μόνο τους πολίτες. Οι συμβολαιογράφοι αποκτούν πλέον έναν πλήρως ψηφιακό τρόπο καταχώρισης και δημοσίευσης διαθηκών.
Αρχικά εισάγονται τα βασικά στοιχεία της διαθήκης στο σύστημα. Ωστόσο, αυτό το στάδιο δεν ισοδυναμεί με δημοσίευση. Η δημοσίευση πραγματοποιείται μόνο αφού επιβεβαιωθεί ο θάνατος του διαθέτη.
Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν οι ιδιόγραφες διαθήκες που δεν έχουν κατατεθεί. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ενδιαφερόμενος προσκομίζει το έγγραφο μαζί με τη ληξιαρχική πράξη θανάτου, ώστε να ακολουθήσει η καταχώριση και τελικά η δημοσίευση μέσω της πλατφόρμας.
Διαφάνεια και ασφάλεια σε κάθε βήμα
Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του νέου συστήματος είναι η πλήρης ιχνηλασιμότητα. Κάθε ενέργεια καταγράφεται αυτόματα, μαζί με την ταυτότητα του χρήστη και τη χρονική στιγμή που πραγματοποιήθηκε.
Παράλληλα, παρέχεται δυνατότητα διόρθωσης ή διαγραφής καταχωρίσεων μέσα σε 24 ώρες. Μετά την παρέλευση αυτού του χρονικού ορίου, τα στοιχεία «κλειδώνουν» και οποιαδήποτε αλλαγή απαιτεί νέα διαδικασία, η οποία επίσης καταγράφεται στο ιστορικό.
Πότε μια ιδιόγραφη διαθήκη θεωρείται έγκυρη
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαδικασία με την οποία μια ιδιόγραφη διαθήκη αναγνωρίζεται ως «κύρια». Ο ενδιαφερόμενος πρέπει να παρουσιαστεί ενώπιον συμβολαιογράφου, συνοδευόμενος από δικηγόρο και δύο μάρτυρες.
Κατά τη διαδικασία αυτή, κατατίθενται πιστοποιητικά συγγενών και, εφόσον χρειαστεί, πραγματοποιείται γραφολογική εξέταση. Οι μάρτυρες επιβεβαιώνουν τη γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής, και εφόσον προκύψει επαρκής πιθανότητα αυθεντικότητας, ο συμβολαιογράφος προχωρά στην κήρυξη της διαθήκης ως κύριας, ολοκληρώνοντας τη διαδικασία με επιβεβαίωση μέσω OTP.
Τα νέα ψηφιακά έγγραφα και η ισχύς τους
Όλα τα έγγραφα που εκδίδονται μέσω της πλατφόρμας φέρουν ψηφιακή σφραγίδα και μοναδικό κωδικό επαλήθευσης. Αυτό σημαίνει ότι έχουν πλήρη αποδεικτική ισχύ και γίνονται αποδεκτά από δημόσιες υπηρεσίες, δικαστήρια και ιδιώτες χωρίς καμία επιπλέον διαδικασία.
Η εγκυρότητά τους μπορεί να επιβεβαιωθεί ηλεκτρονικά, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τη γραφειοκρατία και τα περιθώρια αμφισβήτησης.
Πόσο κοστίζει η διαδικασία
Η χρήση της πλατφόρμας δεν είναι δωρεάν, ωστόσο τα τέλη θεωρούνται σχετικά χαμηλά. Για βασικά πιστοποιητικά το κόστος ξεκινά περίπου από 25 ευρώ, ενώ για αντίγραφα πράξεων μπορεί να φτάσει τα 35 ή ακόμη και τα 45 ευρώ.
Η πληρωμή πραγματοποιείται ηλεκτρονικά κατά την υποβολή της αίτησης, χωρίς την ανάγκη φυσικής παρουσίας.
Από πότε ισχύουν όλα αυτά
Η νέα ψηφιακή διαδικασία εφαρμόζεται για θανάτους που έχουν επέλθει από την 1η Νοεμβρίου 2025 και μετά. Ωστόσο, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να καλύψει και παλαιότερες περιπτώσεις.
Γιατί αυτή η αλλαγή είναι τόσο σημαντική
Η δημιουργία του «Μητρώου Διαθηκών» σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετάβαση από τις παραδοσιακές, συχνά περίπλοκες διαδικασίες, σε ένα πιο διαφανές, γρήγορο και ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον.
Για τους πολίτες, αυτό σημαίνει λιγότερη ταλαιπωρία και άμεση πρόσβαση σε κρίσιμα έγγραφα. Για τους επαγγελματίες του χώρου, σημαίνει καλύτερη οργάνωση και μεγαλύτερη αξιοπιστία.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η εποχή της «χαμένης διαθήκης» και των ατελείωτων καθυστερήσεων αρχίζει να ανήκει στο παρελθόν.
