Ποιος θα το φανταζόταν ότι ένα παλιό, σχεδόν «αθάνατο» κινητό τηλέφωνο θα μετατρεπόταν στο απόλυτο εργαλείο των κυκλωμάτων κλοπής αυτοκινήτων; Το ιστορικό Nokia 3310, που πριν από δύο δεκαετίες έγινε διάσημο για την αντοχή του και το παιχνίδι Snake, επιστρέφει στο προσκήνιο – αυτή τη φορά όχι σαν νοσταλγικό gadget, αλλά ως «μαγικό κλειδί» στα χέρια απατεώνων.
Τα τελευταία χρόνια, οι παραδοσιακές μέθοδοι διάρρηξης με λοστούς και κατσαβίδια έχουν σχεδόν εγκαταλειφθεί. Οι σπείρες που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Ευρώπη προτιμούν πλέον «καθαρά» τεχνολογικά κόλπα, τα οποία δύσκολα εντοπίζονται από περίοικους ή αστυνομικές αρχές. Το πιο εντυπωσιακό από αυτά βασίζεται σε μια απλή, παλιά συσκευή κινητής τηλεφωνίας, την οποία, με λίγη τεχνική παρέμβαση, μπορούν να μετατρέψουν σε εργαλείο παραβίασης.
Το κόλπο με το CAN bus
Για να κατανοήσει κανείς πώς είναι δυνατόν ένα κινητό να ξεκλειδώνει αυτοκίνητα, πρέπει πρώτα να γνωρίζει τι είναι το CAN bus. Πρόκειται για το δίκτυο επικοινωνίας όλων των ηλεκτρονικών συστημάτων μέσα σε ένα όχημα – από τους αισθητήρες και τα φώτα, μέχρι τις πόρτες και τον κινητήρα. Όταν ο οδηγός χρησιμοποιεί το κλειδί του, το αυτοκίνητο «διαβάζει» το σήμα που στέλνει το κλειδί μέσω αυτού του δικτύου.
Οι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται αυτό το πρωτόκολλο: το τροποποιημένο Nokia μπορεί να «μιμηθεί» τα σήματα του κανονικού κλειδιού, ξεγελώντας έτσι τα ηλεκτρονικά συστήματα του οχήματος. Το αποτέλεσμα; Οι πόρτες ξεκλειδώνουν και –ακόμα χειρότερα– ο κινητήρας παίρνει μπροστά, χωρίς το παραμικρό ίχνος παραβίασης.
Από το κινητό στο… κλεμμένο όχημα σε 60 δευτερόλεπτα
Η διαδικασία είναι ανατριχιαστικά απλή. Οι κλέφτες συνδέουν το κινητό μέσω θύρας USB στο όχημα, πατούν επανειλημμένα το κουμπί εκκίνησης και περιμένουν. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, στην οθόνη εμφανίζεται το μήνυμα «Connect. Download data» και το όχημα, που προηγουμένως αγνοούσε τις εντολές, «ξυπνά» σαν να είχε το γνήσιο κλειδί μπροστά του.
Σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της ασφάλειας, ολόκληρη η διαδικασία ολοκληρώνεται σε λιγότερο από ένα λεπτό. Αυτό σημαίνει ότι ένας κλέφτης μπορεί να μπει, να ξεκινήσει και να απομακρυνθεί με το αυτοκίνητο, δίχως να κινήσει την παραμικρή υποψία.
Όχι μόνο Nokia – και… ηχεία στη λίστα
Αν νομίζει κανείς ότι το Nokia 3310 είναι η μοναδική συσκευή που απειλεί την ασφάλεια των αυτοκινήτων, κάνει λάθος. Κυκλώματα έχουν εντοπιστεί να χρησιμοποιούν ακόμα και φορητά ηχεία, όπως μοντέλα της JBL, τα οποία λειτουργούν με τον ίδιο μηχανισμό παραπλάνησης. Με λίγες τεχνικές παρεμβάσεις, ένα αντικείμενο που υποτίθεται ότι παίζει μουσική, μετατρέπεται σε «διαρρήκτη υψηλής τεχνολογίας».
Παλιά μέθοδος, νέες ανησυχίες
Η παραβίαση μέσω CAN bus δεν είναι εντελώς καινούργια. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες και οι αρχές γνωρίζουν τον κίνδυνο εδώ και χρόνια. Το ανησυχητικό, όμως, είναι ότι οι συσκευές που καθιστούν τη μέθοδο εφαρμόσιμη κυκλοφορούν πλέον ευκολότερα στην αγορά. Κάποτε απαιτούσαν εξειδικευμένο εξοπλισμό και γνώσεις· σήμερα μπορεί να βρεθούν στο διαδίκτυο με μερικά κλικ.
Η εξάπλωση αυτή έχει σημάνει συναγερμό σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς οι καταγγελίες για μυστηριώδεις κλοπές αυτοκινήτων πολλαπλασιάζονται.
Υπάρχει τρόπος προστασίας;
Δυστυχώς, οι ειδικοί είναι ξεκάθαροι: κανένα ηλεκτρονικό σύστημα ασφαλείας δεν είναι απόλυτα απροσπέλαστο. Κάθε νέα τεχνολογία ανοίγει τον δρόμο σε νέες μεθόδους παραβίασης.
Μέχρι στιγμής, οι πιο αποτελεσματικές λύσεις δεν είναι οι εξελιγμένοι συναγερμοί ούτε τα «έξυπνα» λογισμικά, αλλά τα απλά, παλιά, μηχανικά αντικλεπτικά. Ένα λουκέτο στο τιμόνι ή στο κιβώτιο ταχυτήτων μπορεί να μην φαίνεται ιδιαίτερα κομψό, όμως λειτουργεί αποτρεπτικά: καθυστερεί τον δράστη, αυξάνει τον κίνδυνο να εντοπιστεί και σε αρκετές περιπτώσεις σώζει το όχημα από κλοπή.
Το δίλημμα της αυτοκίνησης στην ψηφιακή εποχή
Το περιστατικό με το Nokia 3310 είναι μια μικρή αλλά αποκαλυπτική απόδειξη ότι η τεχνολογία, όσο εξελίσσεται, μπορεί να γίνει δίκοπο μαχαίρι. Τα αυτοκίνητα γίνονται όλο και πιο «έξυπνα», όμως η εξάρτηση από ηλεκτρονικά συστήματα τα καθιστά ευάλωτα σε όσους ξέρουν πώς να τα χειριστούν.
Η ασφάλεια, λοιπόν, δεν είναι δεδομένη. Οι οδηγοί καλούνται να συνδυάζουν την άνεση που προσφέρει η τεχνολογία με την προνοητικότητα και τα κλασικά μέτρα προστασίας. Γιατί όπως φαίνεται, μερικές φορές το πιο απλό αντικλεπτικό μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο αποτελεσματικό από τις πιο σύνθετες ηλεκτρονικές άμυνες.
Έτσι, το κινητό που κάποτε όλοι κρατούσαμε για να στέλνουμε SMS και να παίζουμε Snake, σήμερα μετατρέπεται σε εφιάλτη για ιδιοκτήτες αυτοκινήτων και αρχές ασφαλείας σε όλη την Ευρώπη. Και αν αυτό δεν είναι ο απόλυτος ορισμός της ειρωνείας της τεχνολογίας, τότε τι είναι;
