Ο καρκίνος του δέρματος δεν είναι μια σπάνια ή περιθωριακή νόσος. Αντιθέτως, αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας, με εκατομμύρια νέα περιστατικά κάθε χρόνο. Αν και το μελάνωμα συγκεντρώνει συνήθως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον λόγω της επιθετικότητάς του, υπάρχουν δύο άλλες μορφές καρκίνου του δέρματος που εμφανίζονται πολύ συχνότερα και συχνά υποτιμώνται: το βασικοκυτταρικό και το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα.
Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, περισσότεροι από 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως διαγιγνώσκονται ετησίως με αυτές τις λεγόμενες μη-μελανωματώδεις μορφές καρκίνου του δέρματος, ενώ δεκάδες χιλιάδες χάνουν τη ζωή τους από επιπλοκές που σχετίζονται με τη νόσο. Οι καρκίνοι αυτοί εμφανίζονται συνήθως σε σημεία που εκτίθενται συστηματικά στην ηλιακή ακτινοβολία, όπως το πρόσωπο, το τριχωτό της κεφαλής, ο λαιμός και τα άνω άκρα.
Ένα από τα πιο ανησυχητικά χαρακτηριστικά τους είναι η τάση για υποτροπή. Όσοι έχουν εμφανίσει ήδη έναν τέτοιο καρκίνο, έχουν σημαντικά αυξημένες πιθανότητες να αναπτύξουν νέο όγκο στο μέλλον. Ακριβώς σε αυτό το σημείο έρχεται να παρέμβει μια ουσία που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν απλώς ένα κοινό διατροφικό συμπλήρωμα: η βιταμίνη Β3.
Τι δείχνουν τα νεότερα επιστημονικά στοιχεία
Η βιταμίνη Β3, γνωστή και ως νιασίνη, έχει μελετηθεί τα τελευταία χρόνια για τον ρόλο της στην επιδιόρθωση του DNA και στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Ειδικά η νικοτιναμίδη, μια υδατοδιαλυτή μορφή της βιταμίνης, έχει βρεθεί ότι βοηθά τα κύτταρα του δέρματος να αντιμετωπίζουν τις βλάβες που προκαλεί η υπεριώδης ακτινοβολία.
Μέχρι πρόσφατα, ωστόσο, τα δεδομένα προέρχονταν κυρίως από μικρότερες μελέτες ή κλινικές δοκιμές περιορισμένης διάρκειας. Αυτό άλλαξε με μια νέα, μεγάλης κλίμακας μελέτη που ανέλυσε τα ιατρικά αρχεία περισσότερων από 33.000 ασθενών με ιστορικό μη-μελανωματώδους καρκίνου του δέρματος.
Οι συμμετέχοντες είχαν μέση ηλικία τα 77 έτη και παρακολουθήθηκαν για την εμφάνιση νέων καρκινικών βλαβών μετά την αρχική διάγνωση. Περίπου το ένα τρίτο από αυτούς λάμβανε νικοτιναμίδη σε μορφή συμπληρώματος, ενώ οι υπόλοιποι όχι.
Εντυπωσιακή μείωση του κινδύνου
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Συνολικά, η λήψη βιταμίνης Β3 συνδέθηκε με μείωση περίπου 14% στον κίνδυνο εμφάνισης νέου καρκίνου του δέρματος. Όμως το πραγματικά εντυπωσιακό εύρημα αφορούσε το πότε ξεκινούσε η χορήγηση.
Όσοι άρχισαν να λαμβάνουν τη βιταμίνη αμέσως μετά την πρώτη διάγνωση καρκίνου του δέρματος παρουσίασαν έως και 54% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν νέο όγκο. Αντίθετα, το όφελος ήταν σαφώς περιορισμένο σε ασθενείς που ξεκίνησαν τη λήψη αφού είχαν ήδη εμφανίσει πολλαπλές καρκινικές βλάβες.
Η προστατευτική δράση φάνηκε να είναι ισχυρότερη έναντι του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος, το οποίο θεωρείται πιο επιθετικό σε σύγκριση με το βασικοκυτταρικό.
Τι ισχύει για τις ομάδες υψηλού κινδύνου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε και η ανάλυση μιας ειδικής ομάδας ασθενών: των μεταμοσχευμένων. Άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων και λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική αγωγή έχουν εξαιρετικά αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.
Στην ομάδα αυτή, η βιταμίνη Β3 φάνηκε να προσφέρει κάποια προστασία, αν και σε μικρότερο βαθμό σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρήματα κρίνονται ενθαρρυντικά, δεδομένου ότι οι θεραπευτικές επιλογές πρόληψης σε αυτούς τους ασθενείς είναι περιορισμένες.
Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα ενισχύουν την ιδέα της χημειοπροφύλαξης με νικοτιναμίδη σε άτομα υψηλού κινδύνου. Το μεγαλύτερο όφελος φαίνεται να προκύπτει όταν η λήψη ξεκινά έγκαιρα, δηλαδή μετά τον πρώτο καρκίνο του δέρματος και όχι όταν η νόσος έχει ήδη επανεμφανιστεί πολλές φορές.
Φυσικά, η βιταμίνη Β3 δεν αντικαθιστά την αντηλιακή προστασία, τις δερματολογικές εξετάσεις ή την αποφυγή της υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο. Ωστόσο, τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον «όπλο» στην πρόληψη ενός από τους συχνότερους καρκίνους παγκοσμίως.
