Σε μια τηλεοπτική στιγμή που πέρασε γρήγορα από το πλατό στα social media, ο νευροεπιστήμονας Andrew Huberman μίλησε για μια ασυνήθιστη, σχεδόν αντιδιαισθητική πρακτική που –όπως ανέφερε– μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να αποκοιμηθούν μέσα σε λίγα μόλις λεπτά. Η αποκάλυψη έγινε στην εκπομπή Real Time with Bill Maher και προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον, όχι επειδή υποσχόταν «μαγικά» αποτελέσματα, αλλά επειδή βασιζόταν σε καθαρή νευροβιολογία.
Το εντυπωσιακό στοιχείο; Δεν πρόκειται για αναπνοές, διαλογισμό ή τεχνικές χαλάρωσης του νου. Πρόκειται για κάτι πολύ πιο απλό – και καθαρά σωματικό.
Το κόλπο που δεν μοιάζει με κανένα άλλο
Η πρακτική που περιέγραψε ο Huberman είναι σχεδόν υπερβολικά απλή για να την πάρει κανείς στα σοβαρά με την πρώτη ματιά. Δεν απαιτεί εξοπλισμό, χρόνο εκπαίδευσης ή ιδιαίτερη συγκέντρωση. Τα βήματα είναι τα εξής:
-
Ξαπλώνετε στο κρεβάτι όπως ακριβώς κοιμάστε συνήθως
-
Κλείνετε απαλά τα μάτια
-
Χωρίς να τα ανοίξετε, μετακινείτε τα μάτια αργά δεξιά και αριστερά
-
Συνεχίζετε την οριζόντια κίνηση για περίπου μισό έως ένα λεπτό
-
Σταματάτε και αφήνετε το σώμα να «κάνει ό,τι θέλει»
Το κρίσιμο σημείο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι η ακρίβεια ή η διάρκεια, αλλά η απουσία προσπάθειας. Δεν μετράτε, δεν πιέζετε τον εαυτό σας να κοιμηθεί, δεν έχετε προσδοκία αποτελέσματος. Αν έρθει ο ύπνος, έχει καλώς. Αν όχι, απλώς αφήνετε την τεχνική στην άκρη.
Γιατί μπορεί να λειτουργεί τόσο γρήγορα
Η εξήγηση δεν είναι μυστικιστική, αλλά βαθιά συνδεδεμένη με τον τρόπο που ο εγκέφαλος ερμηνεύει τα σήματα του σώματος. Κατά τη διάρκεια του ύπνου REM –της φάσης όπου βλέπουμε όνειρα– τα μάτια κινούνται φυσικά από πλευρά σε πλευρά, ενώ το υπόλοιπο σώμα παραμένει ακίνητο.
Αυτό το μοτίβο συνδέεται με:
-
μειωμένο έλεγχο της συνειδητής σκέψης
-
αλλαγές στους εγκεφαλικούς ρυθμούς
-
αποσύνδεση από το περιβάλλον
Όταν μιμείστε σκόπιμα αυτή την κίνηση ενώ είστε ξύπνιοι, ο εγκέφαλος μπορεί να «διαβάσει» το σήμα ως ένδειξη ότι η εγρήγορση δεν είναι πλέον απαραίτητη. Με άλλα λόγια, δεν προσπαθείτε να πείσετε το μυαλό σας να κοιμηθεί – αφήνετε το σώμα να του στείλει το μήνυμα.
Ο ρόλος του νευρικού συστήματος
Ο Huberman συνέδεσε τη συγκεκριμένη πρακτική με τη μετάβαση από τη συμπαθητική λειτουργία (στρες, ένταση, «μάχη ή φυγή») στην παρασυμπαθητική, που σχετίζεται με ξεκούραση και αποκατάσταση.
Οι αργές πλευρικές κινήσεις των ματιών ενδέχεται:
-
να μειώνουν τη νευρική υπερδιέγερση
-
να ενισχύουν τη λειτουργία του πνευμονογαστρικού νεύρου
-
να καταπραΰνουν τα κυκλώματα στρες στο εγκεφαλικό στέλεχος
Αυτό έχει σημασία, γιατί πολλοί άνθρωποι δεν δυσκολεύονται να κοιμηθούν λόγω έλλειψης κόπωσης, αλλά επειδή το νευρικό τους σύστημα παραμένει «σε επιφυλακή».
Τι το κάνει διαφορετικό από όλες τις άλλες μεθόδους
Σε αντίθεση με τις πιο γνωστές τεχνικές ύπνου, αυτή η προσέγγιση:
-
δεν απαιτεί έλεγχο της αναπνοής
-
δεν βασίζεται σε καθοδηγούμενη σκέψη ή οραματισμό
-
δεν χρειάζεται νοητική προσπάθεια
Αντί να δουλεύει «από πάνω προς τα κάτω» (μυαλό → σώμα), λειτουργεί «από κάτω προς τα πάνω» (σώμα → εγκέφαλος). Αυτός είναι και ο λόγος που ο ίδιος ο Huberman τη χαρακτήρισε παράξενη, αλλά ενδιαφέρουσα.
Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν τη δοκιμάσετε
Η τεχνική δεν είναι πανάκεια και δεν παρουσιάζεται ως τέτοια:
-
δεν θεραπεύει χρόνια αϋπνία
-
δεν εγγυάται αποτέλεσμα κάθε φορά
-
λειτουργεί ως υποστηρικτικό εργαλείο, όχι λύση ανάγκης
Η αξία της βρίσκεται στο ότι δεν δημιουργεί πίεση. Και μόνο αυτό, για πολλούς ανθρώπους, είναι ήδη ένα σημαντικό βήμα προς τον ύπνο.
Μοιάζει με την τεχνική EMDR;
Παρότι και οι δύο περιλαμβάνουν πλευρικές κινήσεις των ματιών, η ομοιότητα σταματά εκεί. Η EMDR είναι ψυχοθεραπευτική μέθοδος για την επεξεργασία τραύματος. Εδώ μιλάμε απλώς για ένα φυσιολογικό σήμα χαλάρωσης, χωρίς ψυχολογική παρέμβαση.
Το συμπέρασμα
Το «περίεργο» κόλπο ύπνου που παρουσίασε ο Andrew Huberman δεν υπόσχεται θαύματα. Προσφέρει όμως κάτι σπάνιο: έναν απλό, χαμηλής πίεσης τρόπο να βοηθήσετε το νευρικό σας σύστημα να κάνει αυτό που ξέρει ήδη να κάνει. Και μερικές φορές, αυτό αρκεί για να έρθει ο ύπνος πιο εύκολα από ποτέ.
