Η βιομηχανία των extensions μαλλιών ανθεί με εκρηκτικούς ρυθμούς. Εκατομμύρια γυναίκες –και όχι μόνο– τα χρησιμοποιούν για όγκο, μήκος και εντυπωσιακό στυλ μέσα σε λίγα λεπτά. Όμως πίσω από τη λάμψη και την ευκολία, οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: αυτή η σχεδόν ανεξέλεγκτη κατηγορία προϊόντων ομορφιάς ενδέχεται να εκθέτει τους καταναλωτές σε δεκάδες επικίνδυνες ουσίες.
Τα extensions κατασκευάζονται είτε από συνθετικές ίνες είτε από υλικά βιολογικής προέλευσης, όπως ανθρώπινη τρίχα ή ίνες μεταξιού. Για να αποκτήσουν ιδιότητες όπως αντοχή στη θερμότητα, αδιαβροχοποίηση ή επιβράδυνση καύσης, συχνά υφίστανται χημική επεξεργασία. Και εκεί ακριβώς ξεκινά το πρόβλημα.
Η έρευνα που άνοιξε τον φάκελο
Silent Spring Institute, ένα ερευνητικό ινστιτούτο που ειδικεύεται στη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ χημικών ουσιών και ανθρώπινης υγείας, προχώρησε σε μια εκτενή ανάλυση δημοφιλών προϊόντων extensions που διατίθενται στην αγορά.
Οι επιστήμονες αγόρασαν 43 προϊόντα από ηλεκτρονικά καταστήματα και φυσικά σημεία πώλησης ειδών ομορφιάς. Τα δείγματα διαχωρίστηκαν σε δύο βασικές κατηγορίες: συνθετικά και βιολογικά (κυρίως ανθρώπινη τρίχα). Από τα συνθετικά προϊόντα:
-
19 διαφήμιζαν ιδιότητες επιβράδυνσης φλόγας
-
9 υπόσχονταν ανθεκτικότητα στη θερμότητα
-
3 ήταν ανθεκτικά στο νερό
-
3 έφεραν ένδειξη «χωρίς τοξικά» ή «χωρίς PVC»
Στη συνέχεια, οι ερευνητές υπέβαλαν τα προϊόντα σε εκτεταμένη χημική ανάλυση. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό — και ανησυχητικό.
Πάνω από 900 χημικές «υπογραφές»
Η εργαστηριακή διερεύνηση αποκάλυψε περισσότερες από 900 διακριτές χημικές ενδείξεις. Πρόκειται για ένα μείγμα γνωστών και άγνωστων ενώσεων, που εντοπίστηκαν μέσω προηγμένων αναλυτικών τεχνικών.
Για να διαχειριστούν τον τεράστιο όγκο δεδομένων, οι επιστήμονες αξιοποίησαν αλγορίθμους μηχανικής μάθησης, οι οποίοι ταξινόμησαν τις ουσίες και βοήθησαν στην αναγνώριση 169 συγκεκριμένων χημικών ενώσεων. Αυτές ομαδοποιήθηκαν σε εννέα βασικές δομικές κατηγορίες.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environment & Health, που εκδίδεται από την American Chemical Society, γεγονός που προσδίδει ιδιαίτερη επιστημονική βαρύτητα στα ευρήματα.
Οι ουσίες που προκαλούν ανησυχία
Η ανάλυση δεν περιορίστηκε στην καταγραφή. Οι ερευνητές εξέτασαν ποιες από τις ανιχνευθείσες ουσίες συνδέονται με γνωστούς κινδύνους για την υγεία.
Μεταξύ αυτών βρέθηκαν:
-
Επιβραδυντικά φλόγας
-
Φθαλικές ενώσεις (συχνά συνδεδεμένες με ορμονικές διαταραχές)
-
Υπολείμματα φυτοφαρμάκων
-
Στυρένιο
-
Τετραχλωροαιθάνιο
Πολλές από αυτές τις ουσίες έχουν συσχετιστεί, σε προηγούμενες μελέτες, με καρκινογένεση, ενδοκρινικές διαταραχές, προβλήματα ανάπτυξης και εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ακόμη πιο ανησυχητικό: όλα σχεδόν τα δείγματα —εκτός από δύο που έφεραν ένδειξη «μη τοξικά»— περιείχαν τουλάχιστον μία επικίνδυνη χημική ουσία.
Σύνδεση με καρκίνο και ορμονικές διαταραχές
Συνολικά 48 από τις ανιχνευθείσες ουσίες περιλαμβάνονται σε επίσημους καταλόγους επικινδυνότητας. Δώδεκα εξ αυτών αναφέρονται στην περίφημη California Proposition 65, τη νομοθεσία της Καλιφόρνιας που υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να προειδοποιούν για ουσίες που προκαλούν καρκίνο ή βλάβες στο αναπαραγωγικό σύστημα.
Σε 36 από τα 43 προϊόντα εντοπίστηκαν 17 χημικές ενώσεις που έχουν συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Παράλληλα, σχεδόν το 10% των δειγμάτων περιείχε οργανοκασσιτερικές ενώσεις, γνωστές για την τοξικότητά τους, σε επίπεδα που σε ορισμένες περιπτώσεις υπερέβαιναν τα όρια που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι το εξής: ποια είναι η πραγματική έκθεση του καταναλωτή; Αν και η μελέτη δεν υπολόγισε άμεσα τα επίπεδα απορρόφησης μέσω δέρματος ή εισπνοής, οι ειδικοί τονίζουν ότι η μακροχρόνια και επαναλαμβανόμενη χρήση μπορεί να αυξάνει τον συνολικό «χημικό φορτίο» στον οργανισμό.
Μια αγορά δισεκατομμυρίων με ελάχιστη εποπτεία
Η παγκόσμια αγορά extensions εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 14 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2028, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν τον μεγαλύτερο εισαγωγέα. Παρ’ όλα αυτά, το ρυθμιστικό πλαίσιο για τα συγκεκριμένα προϊόντα παραμένει περιορισμένο.
Η επικεφαλής της έρευνας, Alicia Franklin, υπογραμμίζει ότι τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη για αυστηρότερη εποπτεία, διαφάνεια ως προς τα συστατικά και επενδύσεις σε ασφαλέστερες εναλλακτικές.
Νομοθετικές πρωτοβουλίες στις ΗΠΑ
Οι πιέσεις για αλλαγή αυξάνονται. Στην Πολιτεία της Νέας Υόρκης έχει κατατεθεί νομοσχέδιο που θα απαιτεί από τους κατασκευαστές συνθετικών πλεξούδων και extensions να αναγράφουν πλήρως τα συστατικά τους. Στο Νιου Τζέρσεϊ εξετάζεται αντίστοιχη πρωτοβουλία που προβλέπει την απαγόρευση συγκεκριμένων επιβλαβών χημικών από συνθετικά προϊόντα μαλλιών.
Σε ομοσπονδιακό επίπεδο, το πακέτο προτάσεων Safer Beauty Bill φιλοδοξεί να ενισχύσει τον έλεγχο των καλλυντικών προϊόντων, αναθέτοντας στον Food and Drug Administration την αρμοδιότητα ρύθμισης της ασφάλειας των συνθετικών πλεξούδων και extensions.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τον καταναλωτή;
Η μελέτη δεν καλεί σε πανικό. Αναδεικνύει, όμως, ένα σαφές κενό ενημέρωσης και ρύθμισης. Όταν προϊόντα που έρχονται σε άμεση και συχνά παρατεταμένη επαφή με το δέρμα περιέχουν δεκάδες δυνητικά επικίνδυνες ουσίες, η διαφάνεια δεν είναι πολυτέλεια — είναι προϋπόθεση ασφάλειας.
Μέχρι να θεσπιστούν αυστηρότερα πρότυπα, η προσεκτική επιλογή προϊόντων, η αναζήτηση πιστοποιήσεων και η αποφυγή παραπλανητικών ισχυρισμών όπως «μη τοξικό» χωρίς τεκμηρίωση, αποτελούν τα μόνα διαθέσιμα εργαλεία προστασίας.
Η ομορφιά μπορεί να είναι επιλογή. Η έκθεση όμως σε επικίνδυνες χημικές ουσίες δεν θα έπρεπε να είναι.
