Για χρόνια, η υγεία του δέρματος θεωρούνταν κυρίως ζήτημα γενετικής, καλλυντικής φροντίδας και προστασίας από τον ήλιο. Σήμερα, όμως, η επιστήμη στρέφει το βλέμμα της αλλού: στο έντερο. Νεότερα ερευνητικά δεδομένα αποκαλύπτουν ότι το εντερικό μικροβίωμα μπορεί να παίζει καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση, την πρόληψη και τη διαχείριση αρκετών δερματοπαθειών, με τα προβιοτικά, τα πρεβιοτικά και τα συμβιοτικά να βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία που αφορούν την ατοπική δερματίτιδα, ενώ θετικά –αν και πιο περιορισμένα– δεδομένα καταγράφονται και για την ακμή, την ψωρίαση, καθώς και για τη διαδικασία γήρανσης του δέρματος.
Τι δείχνουν οι νεότερες μελέτες
Μια εκτεταμένη ανασκόπηση, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο επιστημονικό περιοδικό Nutrition Reviews, ανέλυσε περισσότερες από 200 μελέτες σε ανθρώπους και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για την προληπτική δράση των προβιοτικών στην ατοπική δερματίτιδα. Παράλληλα, καταγράφηκαν ενδείξεις ευεργετικής επίδρασης και σε άλλες παθήσεις του δέρματος, όπως η ακμή και η ψωρίαση.
Αντίστοιχα, παλαιότερη ανασκόπηση στο Nutrients ανέδειξε πιθανές αντιγηραντικές ιδιότητες, αν και οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και απαιτείται περαιτέρω μελέτη.
Η σύνδεση εντέρου – δέρματος
Όπως εξηγεί ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ. Χρήστος Στάμου, το δέρμα μεταβάλλεται και γίνεται ευάλωτο σε διαφορετικές παθήσεις σε κάθε φάση της ζωής. Παρότι οι παράγοντες κινδύνου –γενετικοί και περιβαλλοντικοί– παραμένουν σε μεγάλο βαθμό κοινοί, η διατροφή αναδεικνύεται σε κρίσιμο ρυθμιστικό παράγοντα.
Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων η διατροφή επηρεάζει το δέρμα είναι το εντερικό μικροβίωμα. Η ισορροπία των «καλών» μικροοργανισμών στο έντερο φαίνεται να επηρεάζει φλεγμονώδεις διεργασίες, το οξειδωτικό στρες και την ανοσολογική απόκριση του οργανισμού – όλα στοιχεία που σχετίζονται άμεσα με τη δερματική υγεία.
Προβιοτικά και πρεβιοτικά: Δεν είναι το ίδιο πράγμα
Τα προβιοτικά είναι ζωντανοί μικροοργανισμοί, κυρίως βακτήρια και ζύμες, οι οποίοι όταν καταναλώνονται σε επαρκείς ποσότητες μπορούν να ενισχύσουν την ισορροπία του εντερικού μικροβιώματος. Στόχος τους είναι να βελτιώσουν την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών και να υποστηρίξουν τη συνολική λειτουργία του οργανισμού. Τροφές που έχουν υποστεί ζύμωση, όπως το γιαούρτι, το κεφίρ και το ξινολάχανο, αποτελούν φυσικές πηγές προβιοτικών, ενώ διατίθενται και σε μορφή συμπληρωμάτων.
Τα πρεβιοτικά, από την άλλη πλευρά, δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί αλλά ειδικοί υδατάνθρακες που λειτουργούν ως «τροφή» για τα προβιοτικά βακτήρια. Όταν διασπώνται στο έντερο, παράγονται ουσίες που δεν επηρεάζουν μόνο το πεπτικό σύστημα, αλλά και απομακρυσμένα όργανα, συμπεριλαμβανομένου του δέρματος. Πράσα, σκόρδα, κρεμμύδια, αγκινάρες, μπανάνες, βρώμη και κριθάρι αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα τροφών πλούσιων σε πρεβιοτικά.
Ο συνδυασμός των δύο ονομάζεται συμβιοτικά και στοχεύει στη μεγιστοποίηση του οφέλους.
Ατοπική δερματίτιδα: Εκεί που τα στοιχεία είναι πιο ισχυρά
Σε ανασκόπηση 516 μελετών από επιστήμονες του Ηνωμένου Βασιλείου, που περιλάμβανε δεδομένα τόσο από ανθρώπους όσο και από ζωικά μοντέλα, καταγράφηκε σημαντικό όφελος των προβιοτικών, πρεβιοτικών και συμβιοτικών στην ατοπική δερματίτιδα. Το 72% των μελετών που αξιολόγησαν τη σοβαρότητα της νόσου ανέφεραν βελτίωση, ενώ πάνω από τις μισές έδειξαν θετικό αποτέλεσμα και στην πρόληψη.
Τι ισχύει για ακμή, ψωρίαση και γήρανση
Τα δεδομένα για την ακμή και την ψωρίαση χαρακτηρίζονται ως ενθαρρυντικά αλλά όχι ακόμη επαρκή. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι τα προβιοτικά μπορούν να μειώσουν τα βακτήρια που σχετίζονται με την ακμή, να περιορίσουν τις φλεγμονώδεις βλάβες και να βελτιώσουν την εικόνα του δέρματος.
Παράλληλα, ερευνητικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι τα προβιοτικά ενδέχεται να ενισχύουν τον δερματικό φραγμό, να προστατεύουν το κολλαγόνο και να μειώνουν τη φωτογήρανση, συμβάλλοντας έτσι στη διατήρηση της ελαστικότητας και της ενυδάτωσης του δέρματος.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι καταναλωτές
Παρότι τα ευρήματα είναι πολλά υποσχόμενα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Διαφορετικά στελέχη προβιοτικών φαίνεται να δρουν με διαφορετικούς τρόπους, ενώ δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως οι κατάλληλες δόσεις και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Όπως τονίζει ο δρ. Στάμου, όποιος ενδιαφέρεται να εντάξει προβιοτικά, πρεβιοτικά ή συμβιοτικά στη ρουτίνα του, καλό είναι να συζητήσει πρώτα με τον γιατρό του. Η επιστήμη ανοίγει νέους δρόμους, αλλά τα ασφαλή συμπεράσματα απαιτούν χρόνο.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το δέρμα ίσως τελικά να καθρεφτίζει όσα συμβαίνουν βαθύτερα μέσα μας – και συγκεκριμένα στο έντερο.


