35.000 συνταξιούχοι στο περίμενε: Η αλήθεια πίσω από τις “εξαφανισμένες” επικουρικές συντάξεις

Μπορεί οι καθυστερήσεις στις κύριες συντάξεις να έχουν τραβήξει το φως της δημοσιότητας, όμως το πραγματικό δράμα παίζεται αλλού: σε ένα αθέατο γραφειοκρατικό χάος που κρατά πάνω από 35.000 αιτήσεις για επικουρικές συντάξεις «παγωμένες» χωρίς απόφαση. Την αποκάλυψη έκανε ο διοικητής του ΕΦΚΑ, Αλέξανδρος Βαρβέρης, μιλώντας πρόσφατα στην Επιτροπή Κοινωνικής Ασφάλισης της Βουλής.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η μόνη ρεαλιστική λύση για να σπάσει ο φαύλος κύκλος είναι η ολοκληρωτική ψηφιοποίηση των μητρώων όλων των επικουρικών ταμείων – μια διαδικασία που αναμένεται να ολοκληρωθεί, αισιόδοξα, σε περίπου έναν χρόνο.

Ψηφιοποίηση: Το κλειδί για συντάξεις «σε ώρες»

Με την πλήρη μετάβαση σε ψηφιακά μητρώα, η έκδοση επικουρικής σύνταξης αναμένεται να γίνεται μέσα σε λίγες ώρες ή το πολύ ταυτόχρονα με την κύρια. Κάτι τέτοιο φαντάζει επαναστατικό, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι σήμερα η επικουρική μπορεί να καθυστερήσει μέχρι και 3 χρόνια, παρότι τυπικά ο νόμος επιτάσσει απονομή εντός 3 μηνών από την κύρια σύνταξη.

Ο κ. Βαρβέρης παρουσίασε επίσης τις πρωτοβουλίες που έχουν ξεκινήσει στον ΕΦΚΑ, εστιάζοντας στην ψηφιοποίηση του ασφαλιστικού χρόνου, έργο που θα αποτελέσει το θεμέλιο για ένα σύστημα πιο δίκαιο, γρήγορο και διαφανές.

Πού οφείλονται οι καθυστερήσεις;

Το πρόβλημα δεν είναι καινούριο. Οι καθυστερήσεις οφείλονται σε βαθιά ριζωμένες δυσλειτουργίες: από τη χαοτική πολυνομία και τα δεκάδες καταστατικά ανά επαγγελματικό ταμείο, μέχρι την απουσία ενιαίου λογισμικού και κοινού τρόπου υπολογισμού.

Όπως τόνισε ο διοικητής του ΕΦΚΑ, οι κύριες συντάξεις διαχειρίζονταν λίγα ταμεία, ενώ οι επικουρικές ήταν διάσπαρτες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, το ταμείο των αρτοποιών: «Για να απονεμηθεί σύνταξη, μετρούσαν τιμολόγια για άλευρα!» ανέφερε ειρωνικά στη Βουλή.

Δημόσιο: Η φωτεινή εξαίρεση

Μέσα σ’ αυτό το αλαλούμ, το Δημόσιο αποτελεί πρότυπο. Εκεί, η επικουρική σύνταξη αποδίδεται σχεδόν αμέσως μετά την κύρια, χάρη σε προϋπάρχοντα ψηφιακά εργαλεία, όπως τα Δελτία Ατομικής και Υπηρεσιακής Κατάστασης (ΔΑΥΚ). Όλες οι πληροφορίες είναι ήδη περασμένες, αποδεικνύοντας πόσο πολύ διευκολύνει η ψηφιοποίηση τη διαδικασία.

Επιχείρηση «εξπρές απονομές»: Τι προβλέπει το σχέδιο

Ο ΕΦΚΑ έχει εκπονήσει σχέδιο ταχείας απονομής, με στόχο να μειωθούν οι εκκρεμείς αιτήσεις κατά 50% έως 70% μέχρι το φθινόπωρο και ακόμα περισσότερο μέχρι την άνοιξη του 2026.

Το πλάνο θα κινηθεί σε δύο φάσεις:

1. Ανάλυση και έκδοση αποφάσεων για αιτήσεις σε μικρά επικουρικά ταμεία που έχουν ενσωματωθεί στο ΕΤΕΑΕΠ.

2. Επεξεργασία περιπτώσεων με πολλαπλά ταμεία και ένσημα, ώστε να υπολογίζεται ο συνολικός ασφαλιστικός χρόνος και να ξεμπλοκάρονται αιτήσεις που «σέρνονται» επί χρόνια.

Οι δύσκολες περιπτώσεις και οι χρονικές παγίδες

Οι πιο «πολύπλοκες» αιτήσεις είναι αυτές που αφορούν ασφαλισμένους που έχουν αλλάξει ταμεία, με ένσημα σε 2 ή 3 διαφορετικά επικουρικά. Αν δεν καταγραφεί σωστά το ιστορικό ακόμη και σε ένα από αυτά, η έκδοση καθυστερεί επ’ αόριστον.

Κι αν νομίζετε ότι αρκούν τα 15 χρόνια επικουρικής ασφάλισης για να «ξεκλειδώσει» η σύνταξη, κάνετε λάθος. Προϋπόθεση είναι να έχει ήδη εκδοθεί η κύρια σύνταξη, αλλιώς… τίποτα.

Ο νέος υπολογισμός: Κόφτες και μειώσεις

Από το 2015 και έπειτα, οι επικουρικές δεν είναι αυτό που ήταν. Ο τρόπος υπολογισμού έγινε πιο αυστηρός:

• Για τα έτη μέχρι το 2014 εφαρμόζεται συντελεστής 0,45% ανά έτος.

• Από το 2015 και μετά, παίζουν ρόλο οι εισφορές και η ηλικία εξόδου.

Κι εδώ έρχεται και το μεγάλο «μαχαίρι»: Αν φύγεις πρόωρα, στο κομμάτι μέχρι το 2014 μπαίνει πέναλτι 6% έως 30%. Στο νέο σύστημα, όσο πιο κοντά στα 67 φτάνεις, τόσο μεγαλύτερη η σύνταξη – αλλά ποιος αντέχει να περιμένει;

Ποια ποσά δίνουν τα επικουρικά;

Οι διαφορές στα ποσά που δίνουν τα επικουρικά ταμεία είναι τεράστιες. Δείγμα από τα μέσα ποσά:

(*Ποσά προ φόρου, πηγή: ΕΦΚΑ–ΕΤΕΑΕΠ)

Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ