Μια από τις σημαντικότερες δικαστικές εξελίξεις των τελευταίων ετών ανοίγει τον δρόμο για μαζικές επιστροφές χρημάτων σε εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Οι αποφάσεις που δικαιώνουν τους απόμαχους της εργασίας για τις αντισυνταγματικές περικοπές σε επικουρικές συντάξεις, Δώρα και Εισφορά Αλληλεγγύης, δημιουργούν πλέον συνθήκες γενικευμένης αποκατάστασης των απωλειών που υπέστησαν την περίοδο των Μνημονίων.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μειώσεις που επιβλήθηκαν στο επίμαχο 11μηνο από τον Ιούνιο του 2015 έως τον Μάιο του 2016, αλλά και οι κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων για τη διετία 2017–2018. Τα δικαστήρια έχουν κρίνει ότι οι συγκεκριμένες περικοπές παραβιάζουν το Σύνταγμα, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για επιστροφές σημαντικών ποσών, συνοδευόμενων μάλιστα από τόκους.
Ποιοι πληρώθηκαν και ποιοι έμειναν εκτός
Ήδη από τον Οκτώβριο του 2020, η κυβέρνηση είχε προχωρήσει στην καταβολή αναδρομικών που αφορούσαν αποκλειστικά τις κύριες συντάξεις. Ωστόσο, τότε είχαν μείνει εκτός οι επιστροφές για επικουρικές συντάξεις και Δώρα, εκτός από όσους είχαν κινηθεί δικαστικά μέχρι τον Ιούλιο του 2020.
Το σκηνικό αλλάζει ριζικά μέσα στο 2026, καθώς αναμένεται «κύμα» έκδοσης δικαστικών αποφάσεων για περίπου 370.000 συνταξιούχους που συμμετείχαν σε ομαδικές αγωγές. Οι αποφάσεις αυτές προβλέπουν καταβολή αναδρομικών όχι μόνο για τις περικοπές, αλλά και για τους νόμιμους τόκους που έχουν συσσωρευτεί όλα αυτά τα χρόνια.
Δικαιούνται χρήματα και όσοι δεν προσέφυγαν
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το δικαίωμα επιστροφών δεν περιορίζεται μόνο σε όσους κατέθεσαν αγωγές. Περίπου 800.000 έως 900.000 συνταξιούχοι που δεν προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη δικαιούνται επίσης τις ίδιες επιστροφές, καθώς οι περικοπές που υπέστησαν κρίθηκαν οριστικά αντισυνταγματικές.
Καθοριστικό ρόλο παίζει η στάση του ΕΦΚΑ, ο οποίος παραιτείται από την άσκηση ένδικων μέσων και αποσύρει ακόμη και εφέσεις που είχαν ήδη κατατεθεί. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι διαδικασίες επιταχύνονται δραστικά και περιορίζονται πλέον σε δύο απλά στάδια: κοινοποίηση της απόφασης και πληρωμή εντός τριών μηνών.
Ποια ποσά επιστρέφονται – Αναδρομικά με τόκους
Τα ποσά που επιστρέφονται προέρχονται από τις μειώσεις των νόμων 4051 και 4093, οι οποίες επιβλήθηκαν τόσο στις επικουρικές συντάξεις όσο και στο άθροισμα κύριων και επικουρικών. Παράλληλα, επιστρέφονται και τα κομμένα Δώρα, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου περιλαμβάνονται και οι παράνομες κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης.
Ανάλογα με το Ταμείο και το ύψος της αρχικής επικουρικής σύνταξης, τα καθαρά αναδρομικά μπορεί να ξεκινούν από μερικές εκατοντάδες ευρώ και να φτάνουν έως και τα 7.989 ευρώ, μαζί με τους τόκους. Οι παλαιοί συνταξιούχοι, δηλαδή όσοι είχαν συνταξιοδοτηθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2015, είναι αυτοί που ωφελούνται περισσότερο, καθώς οι νεότερες επικουρικές έχουν υπολογιστεί εξαρχής με χαμηλότερα ποσά.
Πώς υπολογίζονται οι τόκοι
Οι τόκοι αποτελούν κρίσιμο κομμάτι των τελικών πληρωμών. Για το διάστημα έως τις 30 Απριλίου 2019 εφαρμόζεται σταθερό επιτόκιο 6% ετησίως, ενώ από την 1η Μαΐου 2019 και μετά ισχύει το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ προσαυξημένο κατά 3%. Στην πράξη, το επιτόκιο της δεύτερης περιόδου κυμαίνεται περίπου μεταξύ 3,5% και 4,5%.
Οι κρατήσεις που «ροκανίζουν» το τελικό ποσό
Παρά τα υψηλά ποσά, οι συνταξιούχοι θα πρέπει να γνωρίζουν ότι τα αναδρομικά υπόκεινται σε σειρά κρατήσεων. Περιλαμβάνεται εισφορά 6% για ασθένεια επί των αναδρομικών (χωρίς τους τόκους), αυτοτελής φορολόγηση 20% στο καθαρό ποσό, φόρος 15% επί των τόκων, καθώς και χαρτόσημο 3% και επιπλέον 0,6% υπέρ ΟΓΑ στους τόκους.
Στην πράξη, οι συνολικές κρατήσεις μπορεί να αφαιρέσουν πάνω από το 25% του μικτού ποσού, χωρίς ωστόσο να αναιρούν το γεγονός ότι οι καθαρές επιστροφές παραμένουν ιδιαίτερα σημαντικές.
Ποιοι θεωρούνται «κερδισμένοι» και ποιοι όχι
Στους μεγάλους κερδισμένους ανήκουν όσοι είχαν προσφύγει έως τον Ιούλιο του 2020, καθώς διασφάλισαν πλήρως τα δικαιώματά τους. Αντίθετα, όσοι επιχείρησαν να κινηθούν δικαστικά μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία βρίσκονται εκτός διεκδικήσεων, λόγω της νομοθετικής απαγόρευσης που δεν έχει μέχρι σήμερα ανατραπεί.
Το βέβαιο είναι ότι το 2026 αναμένεται να αποτελέσει έτος–ορόσημο για τα αναδρομικά, με χιλιάδες συνταξιούχους να βλέπουν επιτέλους στους λογαριασμούς τους χρήματα που τους αφαιρέθηκαν παράνομα πριν από σχεδόν μία δεκαετία.
