Σημαντική διέξοδο προς τη συνταξιοδότηση ανοίγει για χιλιάδες μακροχρόνια ανέργους νέα ρύθμιση του υπουργείου Εργασίας, η οποία εντάσσεται στο ευρύτερο νομοθετικό πλαίσιο για τα εργασιακά. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αλλάζει τα δεδομένα, καθώς επιτρέπει σε ανέργους με μεγάλο διάστημα εκτός αγοράς εργασίας να «χτίσουν» τα απαραίτητα ένσημα και να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα, χωρίς τους αυστηρούς ηλικιακούς περιορισμούς που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Η βασική καινοτομία της ρύθμισης είναι η δυνατότητα προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης για όσους είναι εγγεγραμμένοι στο μητρώο ανέργων της ΔΥΠΑ. Με τον τρόπο αυτό, οι δικαιούχοι μπορούν να καλύψουν ασφαλιστικό κενό έως και 1.500 ημερών ασφάλισης, αριθμός που σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί το τελευταίο «εμπόδιο» πριν από τη συνταξιοδότηση.
Τι αλλάζει σε σχέση με το παρελθόν
Μέχρι σήμερα, η αξιοποίηση αντίστοιχων διατάξεων προϋπέθετε αυστηρά ηλικιακά όρια. Οι άνδρες έπρεπε να έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους και οι γυναίκες το 55ο, ώστε να μπορούν να ενταχθούν σε προγράμματα που τους επέτρεπαν να συνεχίσουν την ασφάλισή τους μέσω ανεργίας. Με τη νέα ρύθμιση, τα ηλικιακά αυτά κριτήρια καταργούνται πλήρως.
Η κατάργηση του ηλικιακού «κόφτη» διευρύνει σημαντικά τον κύκλο των δικαιούχων και καθιστά τη ρύθμιση προσβάσιμη σε χιλιάδες μακροχρόνια ανέργους, ανεξαρτήτως ηλικίας, που βρίσκονται κοντά στη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος αλλά αδυνατούν να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στη ρύθμιση
Δικαίωμα ένταξης αποκτούν ασφαλισμένοι που έχουν διακόψει την επαγγελματική τους δραστηριότητα και παραμένουν άνεργοι για διάστημα άνω των 12 μηνών. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συνεχής εγγραφή στη ΔΥΠΑ για τουλάχιστον έναν χρόνο, καθώς και η διατήρηση ενεργής Ψηφιακής Κάρτας Ανέργου, η οποία πρέπει να ανανεώνεται κάθε μήνα.
Η ρύθμιση αφορά τόσο ασφαλισμένους κύριας ασφάλισης όσο και μισθωτούς που υπάγονται σε ταμεία επικουρικής ασφάλισης. Με την ένταξή τους, οι άνεργοι μπορούν να συμμετέχουν σε ειδικά προγράμματα της ΔΥΠΑ, μέσω των οποίων καλύπτεται ο υπολειπόμενος ασφαλιστικός χρόνος που απαιτείται για σύνταξη.
Ο ρόλος των ασφαλιστικών φορέων
Καθοριστικής σημασίας είναι ο ρόλος των ασφαλιστικών φορέων, οι οποίοι καλούνται να πιστοποιήσουν ότι ο ασφαλισμένος βρίσκεται πράγματι κοντά στη συνταξιοδότηση. Συγκεκριμένα, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα πρέπει να βεβαιώνουν ότι ο υπολειπόμενος χρόνος ασφάλισης δεν υπερβαίνει τις 1.500 ημέρες, προκειμένου να πληρούνται οι προϋποθέσεις πλήρους σύνταξης από το πρώην ΙΚΑ.
Η σχετική βεβαίωση αποστέλλεται στις υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ και αποτελεί βασικό δικαιολογητικό για την ένταξη στο καθεστώς προαιρετικής ασφάλισης. Χωρίς αυτή την πιστοποίηση, η αίτηση δεν μπορεί να προχωρήσει.
Ειδική πρόβλεψη για βαρέα και ανθυγιεινά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πρόβλεψη για ανέργους που προέρχονται από επαγγέλματα ενταγμένα στα βαρέα και ανθυγιεινά. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, και αυτοί οι ασφαλισμένοι μπορούν να ενταχθούν στα προγράμματα της ΔΥΠΑ και να συνεχίσουν την ασφάλισή τους με κάλυψη των εισφορών από πόρους του Οργανισμού.
Ωστόσο, υπάρχει ένας σαφής περιορισμός: ο χρόνος της προαιρετικής ασφάλισης δεν λογίζεται ως χρόνος βαρέων και ανθυγιεινών. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι προσμετράται για τη θεμελίωση σύνταξης, δεν προσφέρει τα πρόσθετα πλεονεκτήματα που συνδέονται με τις συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελμάτων.
Μια ρύθμιση με κοινωνικό αποτύπωμα
Η συγκεκριμένη παρέμβαση έρχεται να καλύψει ένα υπαρκτό κοινωνικό κενό, καθώς πολλοί μακροχρόνια άνεργοι εγκλωβίζονταν για χρόνια σε ένα καθεστώς χωρίς εισόδημα και χωρίς δυνατότητα συνταξιοδότησης. Με τη νέα ρύθμιση, δίνεται μια ρεαλιστική προοπτική εξόδου από αυτή την αβεβαιότητα.
Εφόσον εφαρμοστεί χωρίς γραφειοκρατικά εμπόδια, το μέτρο αναμένεται να λειτουργήσει ως «γέφυρα» προς τη σύνταξη για χιλιάδες πολίτες που βρίσκονται ένα βήμα πριν από τη θεμελίωση δικαιώματος, αλλά μέχρι σήμερα δεν είχαν κανέναν πρακτικό τρόπο να το κάνουν.
