Στο μικροσκόπιο ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων – Ποιοι μπορεί να δουν αυξήσεις στις συντάξεις τους και επιστροφές χρημάτων
Μία δικαστική εξέλιξη που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα για περίπου 400.000 συνταξιούχους βρίσκεται προ των πυλών, καθώς στις 10 Ιουνίου 2026 το Ελεγκτικό Συνέδριο καλείται να αποφασίσει για τον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).
Η υπόθεση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, αφού από την απόφαση θα εξαρτηθεί όχι μόνο αν θα μειωθούν οι κρατήσεις στις κύριες συντάξεις, αλλά και αν θα δημιουργηθεί δικαίωμα διεκδίκησης αναδρομικών για χιλιάδες δικαιούχους.
Η πιλοτική – πρότυπη δίκη έχει προκαλέσει ήδη έντονο ενδιαφέρον στους συνταξιούχους, καθώς το βασικό σενάριο που εξετάζεται προβλέπει σημαντικά μικρότερες κρατήσεις υπέρ ΕΑΣ για όσους λαμβάνουν σύνταξη άνω των 1.400 ευρώ.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό της ΕΑΣ
Το βασικό νομικό ζήτημα αφορά τον τρόπο επιβολής της εισφοράς στις κύριες συντάξεις.
Σήμερα, η ΕΑΣ υπολογίζεται πάνω στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι αν ένας συνταξιούχος λαμβάνει 2.000 ευρώ, η κράτηση εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ποσό.
Ωστόσο, η υπό εξέταση αλλαγή προβλέπει ότι το ποσό έως τα 1.400 ευρώ θα εξαιρείται από την κράτηση και η εισφορά θα επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό.
Με απλά λόγια, στην ίδια σύνταξη των 2.000 ευρώ, η ΕΑΣ θα υπολογίζεται μόνο στα 600 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.400 ευρώ.
Η συγκεκριμένη λογική βασίζεται σε αναλογικό σύστημα, αντίστοιχο με αυτό που εφαρμόζεται στις φορολογικές κλίμακες.
Το παράδειγμα που αλλάζει τα πάντα
Το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική ελάφρυνση για πολλούς συνταξιούχους.
Σύμφωνα με τα σενάρια που εξετάζονται:
- Συνταξιούχος με κύρια σύνταξη 2.000 ευρώ πληρώνει σήμερα ΕΑΣ 7% στο σύνολο του ποσού.
- Η κράτηση ανέρχεται σήμερα στα 140 ευρώ τον μήνα.
- Αν εφαρμοστεί νέο μοντέλο με αφορολόγητο όριο στα 1.400 ευρώ και συντελεστή 15% μόνο στο υπερβάλλον ποσό, τότε:
- Η εισφορά θα επιβάλλεται στα 600 ευρώ.
- Η νέα κράτηση θα διαμορφωθεί στα 90 ευρώ.
Η διαφορά φτάνει τα 50 ευρώ τον μήνα, ποσό που μεταφράζεται σε ετήσιο όφελος 600 ευρώ.
Ανοίγει δρόμος για αναδρομικά
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, αφορά τα πιθανά αναδρομικά.
Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές, τότε μπορεί να δημιουργηθεί αξίωση επιστροφής χρημάτων για τις επιπλέον κρατήσεις που επιβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Η πρότυπη δίκη ξεκίνησε μετά από αγωγή πολιτικού συνταξιούχου, ο οποίος ζητά να του επιστραφούν ποσά που παρακρατήθηκαν το διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2019 έως 30 Σεπτεμβρίου 2019.
Ο συνταξιούχος υποστηρίζει ότι η ΕΑΣ έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στο ποσό της σύνταξης που ξεπερνά τα 1.400 ευρώ και όχι στο σύνολο της παροχής.
Αν η απόφαση δικαιώσει τη συγκεκριμένη θέση, τότε δεν αποκλείεται να ακολουθήσει κύμα νέων διεκδικήσεων από χιλιάδες συνταξιούχους.
Ο ρόλος του Συνηγόρου του Πολίτη
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά και το γεγονός ότι ο Συνήγορος του Πολίτη είχε ταχθεί υπέρ ενός πιο αναλογικού μοντέλου υπολογισμού της ΕΑΣ.
Σε σχετικό πόρισμα προς το υπουργείο Εργασίας είχε επισημάνει ότι η εισφορά θα έπρεπε να λειτουργεί με κλιμακωτό τρόπο, όπως οι φορολογικές επιβαρύνσεις, ώστε να αποφεύγονται αδικίες και υπέρμετρες κρατήσεις.
Παρά τις εισηγήσεις αυτές, η κυβέρνηση δεν προχώρησε τότε σε αλλαγή του συστήματος.
Αντίθετα, επιλέχθηκε η λύση της ετήσιας αναπροσαρμογής των κλιμακίων της ΕΑΣ, ώστε να μην «εξαφανίζονται» οι αυξήσεις που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι.
Η πρακτική αυτή περιόρισε σε έναν βαθμό τις απώλειες, χωρίς όμως να μειώσει ουσιαστικά τις κρατήσεις.
Η κρίσιμη ημερομηνία για τις συντάξεις
Η υπόθεση θα συζητηθεί επίσημα στις 10 Ιουνίου 2026, μετά από πράξη που εξέδωσε η πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Σωτηρία Ντούνη.
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες υποθέσεις των τελευταίων ετών για το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς επηρεάζει άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους του Δημοσίου και άλλων ταμείων.
Παράλληλα, η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει «οδηγό» και για μελλοντικές παρεμβάσεις στο σύστημα κρατήσεων των συντάξεων.
Τα σενάρια που εξετάζονται
Στο παρασκήνιο, το υπουργείο Εργασίας έχει ήδη επεξεργαστεί διάφορα μοντέλα αλλαγών για την ΕΑΣ.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- νέα κλιμακωτά ποσοστά,
- αύξηση των αφορολόγητων ορίων,
- μερική κατάργηση κρατήσεων για χαμηλότερες συντάξεις,
- εφαρμογή πιο αναλογικού συστήματος.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχει προχωρήσει κάποια νομοθετική αλλαγή.
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενδέχεται πλέον να επιταχύνει τις εξελίξεις και να οδηγήσει σε συνολική αναθεώρηση του τρόπου επιβολής της ΕΑΣ.
Ποιοι συνταξιούχοι επηρεάζονται
Οι πιθανές αλλαγές αφορούν κυρίως συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ.
Στην κατηγορία αυτή ανήκουν:
- συνταξιούχοι Δημοσίου,
- απόστρατοι,
- συνταξιούχοι ΔΕΚΟ και τραπεζών,
- δικαιούχοι υψηλών κύριων συντάξεων από τον e-ΕΦΚΑ.
Αν υπάρξει τελικά αλλαγή στον υπολογισμό της ΕΑΣ, πολλοί από αυτούς θα δουν άμεση αύξηση στο καθαρό ποσό της σύνταξής τους, ενώ δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθεί και νέα διαδικασία διεκδίκησης επιστροφών.
