Σημαντικές εξελίξεις για χιλιάδες συνταξιούχους φέρνει η πρότυπη δίκη που έχει προγραμματιστεί για τις 10 Ιουνίου στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς στο επίκεντρο βρίσκεται ο τρόπος υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), μιας κράτησης που επιβαρύνει σήμερα περίπου 400.000 πολίτες με συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ.
Η συγκεκριμένη υπόθεση θεωρείται κομβικής σημασίας, αφού από την τελική απόφαση μπορεί να προκύψουν τόσο μειώσεις στις μελλοντικές κρατήσεις όσο και νέες διεκδικήσεις αναδρομικών για χιλιάδες δικαιούχους. Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι το δικαστήριο ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για έναν διαφορετικό και πιο αναλογικό τρόπο επιβολής της ΕΑΣ, με απαλλαγή ποσού έως τα 1.400 ευρώ από τον υπολογισμό της κράτησης.
Τι αλλάζει στον υπολογισμό της ΕΑΣ
Σήμερα η ΕΑΣ επιβάλλεται στο σύνολο της κύριας σύνταξης από τη στιγμή που αυτή ξεπερνά το όριο των 1.468 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με αποδοχές 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με ποσοστό εισφοράς στο συνολικό ποσό της σύνταξης και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο.
Το βασικό αίτημα της αγωγής που εξετάζεται στο Ελεγκτικό Συνέδριο είναι να αλλάξει αυτό το μοντέλο και να εφαρμοστεί σύστημα παρόμοιο με τις φορολογικές κλίμακες. Δηλαδή, να εξαιρείται από την κράτηση το πρώτο τμήμα της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ και η ΕΑΣ να υπολογίζεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό.
Σε πρακτικό επίπεδο, αν υιοθετηθεί αυτή η λογική, συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ δεν θα πληρώνει εισφορά σε όλο το ποσό, αλλά μόνο στα 600 ευρώ που ξεπερνούν το αφορολόγητο όριο των 1.400 ευρώ. Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να μειώσει αισθητά τις κρατήσεις κάθε μήνα.
Τα σενάρια για μεγάλες μειώσεις στις κρατήσεις
Το ενδεχόμενο εφαρμογής νέου τρόπου υπολογισμού έχει ήδη προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον στους συνταξιούχους, καθώς τα παραδείγματα που εξετάζονται δείχνουν μεγάλες διαφορές στις τελικές κρατήσεις.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση συνταξιούχου με κύρια σύνταξη 2.500 ευρώ. Με το σημερινό καθεστώς, η κράτηση της ΕΑΣ φτάνει περίπου τα 175 ευρώ τον μήνα, καθώς εφαρμόζεται ποσοστό 7% στο συνολικό ποσό της σύνταξης. Αν όμως η κράτηση υπολογίζεται μόνο στο ποσό πάνω από τα 1.400 ευρώ, τότε η ΕΑΣ θα επιβάλλεται στα 900 ευρώ, μειώνοντας την παρακράτηση περίπου στα 63 ευρώ μηνιαίως.
Αυτό σημαίνει ότι πολλοί συνταξιούχοι θα μπορούσαν να δουν σημαντική αύξηση στις καθαρές αποδοχές τους, ειδικά όσοι λαμβάνουν υψηλότερες κύριες συντάξεις.
Αναδρομικά έως και δύο χρόνια πίσω
Η πιθανή δικαίωση των συνταξιούχων δεν αφορά μόνο τις μελλοντικές κρατήσεις. Σύμφωνα με τα νομικά δεδομένα που εξετάζονται, ενδέχεται να ανοίξει και θέμα επιστροφής χρημάτων από τις διαφορές κρατήσεων που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, οι διεκδικήσεις αναδρομικών μπορούν να φτάσουν έως και δύο χρόνια πίσω, εφόσον κριθεί ότι ο τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ παραβιάζει συνταγματικές αρχές.
Παράλληλα, υπάρχουν ήδη χιλιάδες συνταξιούχοι του Δημοσίου που δικαιώνονται δικαστικά για παλαιότερες περικοπές της ΕΑΣ και λαμβάνουν επιστροφές χρημάτων για το διάστημα από τον Φεβρουάριο του 2017 έως και τον Δεκέμβριο του 2018, περίοδο κατά την οποία η συγκεκριμένη κράτηση είχε κριθεί αντισυνταγματική.
Ποιοι βλέπουν επιστροφές έως 8.500 ευρώ
Τα ποσά που επιστρέφονται διαφέρουν ανάλογα με τη σύνταξη και την κατηγορία του συνταξιούχου. Σύμφωνα με τους πίνακες που παρουσιάζονται, συνταξιούχοι ειδικών μισθολογίων εμφανίζονται να λαμβάνουν επιστροφές που φτάνουν έως και τα 8.550 ευρώ για διάστημα 23 μηνών.
Αντίστοιχα:
- Απόστρατοι εμφανίζονται να δικαιούνται αναδρομικά έως περίπου 5.244 ευρώ.
- Πολιτικοί συνταξιούχοι του Δημοσίου φτάνουν σε επιστροφές έως 3.473 ευρώ.
- Σε ορισμένες περιπτώσεις παλαιών προσφυγών πριν από την πιλοτική απόφαση του 2017, τα ποσά μπορεί να αγγίξουν ακόμη και τις 35.000 ευρώ για πενταετή αναδρομικά.
Ποιοι θεωρούνται «κερδισμένοι» και ποιοι μένουν εκτός
Μεγάλο ρόλο παίζει και το αν οι συνταξιούχοι είχαν προχωρήσει σε δικαστικές προσφυγές πριν από τις νομοθετικές αλλαγές του 2020. Ο νόμος 4714/2020 περιόρισε ουσιαστικά τη δυνατότητα νέων διεκδικήσεων, επιτρέποντας να συνεχίσουν μόνο όσοι είχαν ήδη προσφύγει έως τις 20 Ιουλίου 2020.
Έτσι, όσοι είχαν κινηθεί εγκαίρως δικαστικά θεωρούνται σήμερα οι μεγάλοι κερδισμένοι, καθώς διατηρούν αξιώσεις για επιστροφές σημαντικών ποσών. Αντίθετα, εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι χωρίς προσφυγές κινδυνεύουν να μείνουν εκτός αποζημιώσεων, παρά το γεγονός ότι υπέστησαν τις ίδιες περικοπές.
Το βλέμμα στραμμένο στη δίκη της 10ης Ιουνίου
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται πλέον με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς μπορεί να επηρεάσει συνολικά το σύστημα κρατήσεων στις συντάξεις και να προκαλέσει νέο κύμα διεκδικήσεων.
Για χιλιάδες συνταξιούχους, η δίκη της 10ης Ιουνίου δεν είναι απλώς μια ακόμη δικαστική διαδικασία, αλλά μια πιθανή αφετηρία για μειώσεις κρατήσεων, αυξήσεις στις καθαρές συντάξεις και επιστροφές χρημάτων που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν σε ιδιαίτερα υψηλά ποσά.
