Μια φαινομενικά «τεχνική» αλλαγή στο ασφαλιστικό πλαίσιο ανατρέπει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζονται οι συντάξεις των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα τα επόμενα χρόνια. Απόφαση της κυβέρνησης καταργεί τις ασφαλιστικές εισφορές στις προσαυξήσεις που αφορούν νυχτερινή εργασία, υπερωρίες, υπερεργασία, αλλά και απασχόληση σε Κυριακές και αργίες—και οι συνέπειες είναι πολύ πιο βαθιές απ’ όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά.
Η αλλαγή, που αποσαφηνίζεται στην Εγκύκλιο 19/2025 του e-ΕΦΚΑ και τίθεται σε ισχύ την 1η Νοεμβρίου 2025, επηρεάζει εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους. Για ορισμένους εργοδότες αποτελεί ανακούφιση. Για τους εργαζόμενους όμως, είναι μια αθέατη αλλά σημαντική μείωση στο μελλοντικό ύψος της σύνταξής τους.
Τι αλλάζει πραγματικά από 1η Νοεμβρίου 2025
Με τη νέα ρύθμιση, όλες οι πρόσθετες αμοιβές που καταβάλλονται για εργασία εκτός συμβατικού ωραρίου παύουν να επιβαρύνονται με εισφορές—ούτε από την πλευρά του εργοδότη, ούτε από την πλευρά του εργαζόμενου. Αυτό σημαίνει ότι:
-
οι συγκεκριμένες αμοιβές δεν θα δηλώνονται στην ΑΠΔ ως συντάξιμες,
-
δεν θα υπολογίζονται στον ασφαλιστέο μισθό,
-
και ως αποτέλεσμα, δεν θα συμβάλλουν στο ύψος της μελλοντικής κύριας σύνταξης.
Μάλιστα, η απαλλαγή ισχύει ανεξαρτήτως του αν οι προσαυξήσεις καταβάλλονται σε υψηλότερα ποσοστά από τα νόμιμα—είτε γιατί το προβλέπει συλλογική σύμβαση είτε επειδή ο εργοδότης το παρέχει οικειοθελώς.
Οι τρεις μεγαλύτερες συνέπειες της ρύθμισης
Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση αναλύουν τρία «ντόμινο» αποτελέσματα που θα φέρει η αλλαγή αυτή.
1. Ένα απρόσμενο οικονομικό δώρο προς τις επιχειρήσεις
Η κατάργηση των εργοδοτικών εισφορών στις προσαυξήσεις μειώνει σημαντικά το μισθολογικό κόστος για όλες τις επιχειρήσεις που βασίζονται σε νυχτερινή, υπερωριακή ή κυριακάτικη εργασία.
Πρακτικά, κάθε ευρώ που δίνεται σε τέτοιου είδους πρόσθετες αμοιβές δεν θα επιβαρύνεται με ασφαλιστικές εισφορές, δίνοντας στις εταιρείες άμεση οικονομική ανάσα—ιδίως σε κλάδους με αυξημένες βάρδιες, όπως το λιανεμπόριο, οι αποθήκες, η μεταποίηση και οι υπηρεσίες.
2. Σημαντική «τρύπα» στα έσοδα του ΕΦΚΑ
Οι προσαυξήσεις αυτές αφορούν ένα τεράστιο κομμάτι της αγοράς εργασίας. Από νυχτερινά μέχρι υπερωρίες και εργασία σε αργίες, οι πρόσθετες αμοιβές αποτελούν συχνά σημαντικό μέρος του μηνιαίου εισοδήματος χιλιάδων μισθωτών.
Με την κατάργηση των εισφορών σε όλες αυτές τις κατηγορίες, ο ΕΦΚΑ χάνει ένα μεγάλο και σταθερό έσοδο, δημιουργώντας δημοσιονομική πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα.
Η εγκύκλιος μάλιστα ξεκαθαρίζει ότι η απαλλαγή από εισφορές ισχύει ανεξαρτήτως ύψους. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και εργαζόμενοι που λαμβάνουν σταθερά υψηλές υπερωρίες ή μεγάλα ποσά σε νυχτερινή εργασία δεν θα συνεισφέρουν πλέον επιπλέον στο ασφαλιστικό σύστημα.
3. Η πιο «επώδυνη» συνέπεια: μικρότερες συντάξεις
Η σημαντικότερη επίπτωση αφορά, φυσικά, τους εργαζόμενους.
Εφόσον οι προσαυξήσεις δεν θεωρούνται πλέον συντάξιμες, ο μέσος συντάξιμος μισθός θα εμφανίζεται τεχνητά μειωμένος. Και όταν ο συντάξιμος μισθός πέφτει, πέφτει και η σύνταξη.
Πολλοί εργαζόμενοι σε κλάδους με έντονη βαρδιακή εργασία (όπως logistics, μεταποίηση, σούπερ μάρκετ, ασφάλεια και υπηρεσίες) βλέπουν μεγάλο μέρος του πραγματικού τους εισοδήματος να προέρχεται από υπερωρίες και νυχτερινά. Τώρα, αυτό το μέρος απλώς δεν θα «μετράει» για τη σύνταξή τους.
Το αποτέλεσμα θα γίνει ορατό μόνο όταν έρθει η στιγμή της συνταξιοδότησης—αλλά τότε θα είναι αργά για οποιαδήποτε αναπλήρωση.
Τι ίσχυε μέχρι τώρα
Μέχρι σήμερα, ένα κομμάτι των προσαυξήσεων επιβαρυνόταν με ασφαλιστικές εισφορές και συνεπώς βελτίωνε το συντάξιμο εισόδημα του εργαζομένου. Όποιος δούλευε συστηματικά νυχτερινές βάρδιες ή έκανε πολλές υπερωρίες, συγκέντρωνε υψηλότερο μέσο μισθό για την τελική του σύνταξη.
Όλα αυτά πλέον ανατρέπονται. Το ποσό που δεν υπόκειται σε εισφορές:
-
δεν εγγράφεται στο ασφαλιστικό ιστορικό,
-
δεν αυξάνει τον συντάξιμο μισθό,
-
δεν αυξάνει το τελικό ποσό σύνταξης — ούτε κατά ένα ευρώ.
Μια «αόρατη» περικοπή στις συντάξεις των επόμενων γενεών
Η νέα ρύθμιση χαρακτηρίζεται από ειδικούς ως ένας «σιωπηλός» τρόπος μείωσης των μελλοντικών συντάξεων. Δεν μειώνει τις σημερινές αποδοχές των εργαζομένων, άρα δεν δημιουργεί άμεση αναστάτωση. Ωστόσο, κόβει δεκαετίες από τις συντάξιμες αποδοχές τους και τελικά βγάζει χαμηλότερη σύνταξη από αυτή που θα λάμβαναν.
Σε μια εποχή που το ασφαλιστικό σύστημα ήδη αντιμετωπίζει πιέσεις, η κατάργηση εισφορών σε τέτοιο εύρος πρόσθετων αμοιβών λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής της μελλοντικής απώλειας.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος: εργαζόμενοι σε κλάδους όπου τα νυχτερινά και οι υπερωρίες αντιπροσωπεύουν ακόμη και 20-30% του πραγματικού τους μισθού, θα λάβουν σύνταξη υπολογισμένη σε μισθό πολύ χαμηλότερο από αυτόν που πραγματικά κέρδιζαν.
Το συμπέρασμα; Μία μικρή γραμμή στον νόμο – ένα τεράστιο αποτύπωμα στη σύνταξη
Η κατάργηση των εισφορών στις προσαυξήσεις μοιάζει αρχικά με απλοποίηση και μείωση κόστους. Όμως στην πράξη:
-
ο ΕΦΚΑ χάνει σημαντικά έσοδα,
-
οι επιχειρήσεις κερδίζουν έναν «μισθολογικό bonus»,
-
οι εργαζόμενοι βλέπουν τις μελλοντικές τους συντάξεις να συρρικνώνονται χωρίς να πέφτει ούτε ένα ευρώ από τον τρέχοντα μισθό τους.
Πρόκειται για έναν από τους πλέον χαρακτηριστικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να μειωθεί μια σύνταξη χωρίς να αλλάξει ούτε μια ισχύουσα παροχή: αφαιρώντας απλώς το δικαίωμα αυτές οι αποδοχές να υπολογίζονται ως συντάξιμες.
