Η υπόθεση που έχει αρχίσει να προκαλεί έντονο προβληματισμό στην αγορά φτάνει πλέον στο ανώτατο επίπεδο. Το Συμβούλιο της Επικρατείας καλείται να δώσει οριστική απάντηση σε ένα κρίσιμο ζήτημα: είναι τελικά συνταγματική η υποχρεωτική διαβίβαση αποδείξεων στο myDATA και κυρίως τα βαριά πρόστιμα που τη συνοδεύουν;
Η απόφαση αυτή δεν αφορά λίγους. Αντίθετα, μπορεί να επηρεάσει χιλιάδες επιχειρήσεις σε όλη τη χώρα, οι οποίες βρίσκονται αντιμέτωπες με κυρώσεις που πολλοί χαρακτηρίζουν υπερβολικές.
Τι ισχύει σήμερα με το myDATA
Με βάση το ισχύον πλαίσιο, κάθε επιχείρηση στην Ελλάδα έχει διπλή υποχρέωση: όχι μόνο να εκδίδει αποδείξεις για κάθε συναλλαγή, αλλά και να τις αποστέλλει ηλεκτρονικά στην ΑΑΔΕ μέσω των σχετικών συστημάτων, όπως το e-send και η πλατφόρμα myDATA.
Σε θεωρητικό επίπεδο, η διαδικασία αυτή στοχεύει στη διαφάνεια και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Στην πράξη όμως, η εφαρμογή της έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα.
Και αυτό γιατί, ακόμα και όταν μια επιχείρηση εκδίδει κανονικά αποδείξεις, αν για οποιονδήποτε λόγο δεν γίνει έγκαιρη διαβίβαση στο σύστημα, αντιμετωπίζεται σαν να μην εξέδωσε ποτέ τα παραστατικά.
Το σημείο «τριβής» που φέρνει αντιδράσεις
Εδώ βρίσκεται και η καρδιά του προβλήματος.
Η νομοθεσία εξομοιώνει τη μη διαβίβαση αποδείξεων με τη μη έκδοσή τους. Δηλαδή, μια καθαρά τεχνική ή διαδικαστική παράλειψη αντιμετωπίζεται σαν πράξη φοροδιαφυγής.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να επιβάλλονται ιδιαίτερα αυστηρές ποινές, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις θεωρούνται δυσανάλογες σε σχέση με την πραγματική παράβαση.
Δεν είναι τυχαίο ότι εκατοντάδες επιχειρήσεις έχουν ήδη κινηθεί νομικά, προσφεύγοντας αρχικά στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών και στη συνέχεια στα διοικητικά δικαστήρια.
Η υπόθεση που αλλάζει τα δεδομένα
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί επιχείρηση από τη Θεσσαλονίκη, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με πρόστιμα που αγγίζουν τις 46.000 ευρώ.
Ο λόγος; Δεν διαβιβάστηκαν περισσότερες από 130.000 αποδείξεις την περίοδο 2022–2024.
Σημαντική λεπτομέρεια: δεν αμφισβητήθηκε ότι οι αποδείξεις εκδόθηκαν κανονικά. Το ζήτημα περιορίστηκε αποκλειστικά στη μη αποστολή τους στο σύστημα.
Η επιχείρηση υποστήριξε ότι δεν υπήρξε καμία απώλεια φορολογικών εσόδων για το Δημόσιο και ότι το πρόστιμο είναι υπερβολικό και τιμωρητικό.
Παρέμβαση-κλειδί από τη Δικαιοσύνη
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, εξετάζοντας την υπόθεση (απόφαση ΔΠΘ 746/2026), δεν προχώρησε άμεσα σε τελική κρίση.
Αντίθετα, επέλεξε να απευθύνει προδικαστικό ερώτημα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας να ξεκαθαρίσει το τοπίο σχετικά με δύο βασικά ζητήματα:
- τη συνταγματικότητα των κυρώσεων
- και την αναλογικότητά τους σε σχέση με την παράβαση
Η κίνηση αυτή δείχνει ξεκάθαρα ότι το θέμα δεν είναι απλό και απαιτεί κεντρική ερμηνεία.
Τι προβλέπουν οι ποινές σήμερα
Το υφιστάμενο πλαίσιο είναι αυστηρό και κλιμακωτό.
Σε περιπτώσεις όπου:
- δεν εκδοθούν ή εκδοθούν ανακριβώς πάνω από 10 αποδείξεις
- ή η αξία των συναλλαγών ξεπερνά τα 500 ευρώ
τότε ενεργοποιούνται σοβαρές κυρώσεις.
Το ίδιο ακριβώς ισχύει και όταν:
- οι αποδείξεις έχουν εκδοθεί
- αλλά δεν έχουν διαβιβαστεί στο σύστημα της ΑΑΔΕ
Οι βασικές συνέπειες περιλαμβάνουν:
- 48ωρο «λουκέτο» στην επιχείρηση σε πρώτη διαπίστωση
- 96 ώρες αναστολής λειτουργίας σε περίπτωση επανάληψης μέσα στο ίδιο ή επόμενο έτος
- 10 ημέρες κλείσιμο σε επόμενες παραβάσεις εντός διετίας
Με άλλα λόγια, μια τεχνική αστοχία μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικό οικονομικό στραγγαλισμό.
Γιατί η απόφαση του ΣτΕ είναι καθοριστική
Η επικείμενη κρίση του Συμβούλιο της Επικρατείας αναμένεται να λειτουργήσει ως σημείο καμπής.
Αν το ανώτατο δικαστήριο αποφανθεί ότι οι κυρώσεις είναι δυσανάλογες, τότε:
- ανοίγει ο δρόμος για επανεξέταση παλαιών προστίμων
- δημιουργούνται προϋποθέσεις για επιστροφές χρημάτων
- αλλάζει συνολικά η εφαρμογή του μέτρου στο μέλλον
Αντίθετα, αν κριθεί ότι το πλαίσιο είναι συνταγματικό, τότε οι επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν πλήρως σε ένα ιδιαίτερα αυστηρό καθεστώς.
Τι σημαίνει αυτό για την αγορά
Το ζήτημα δεν είναι απλώς νομικό – είναι βαθιά οικονομικό.
Σε μια περίοδο όπου οι επιχειρήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν αυξημένα κόστη και ψηφιακές υποχρεώσεις, τέτοιου είδους πρόστιμα μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά για τη βιωσιμότητά τους.
Η τελική απόφαση θα καθορίσει:
- το επίπεδο ευελιξίας του συστήματος
- τη σχέση κράτους – επιχειρήσεων
- αλλά και τα όρια μεταξύ διαδικαστικής παράβασης και φοροδιαφυγής
Το επόμενο βήμα
Όλα τα βλέμματα είναι πλέον στραμμένα στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Η απόφαση που θα εκδοθεί δεν θα είναι απλώς μία ακόμη δικαστική κρίση. Θα αποτελέσει οδηγό για το πώς θα λειτουργεί το myDATA τα επόμενα χρόνια – και ενδεχομένως θα καθορίσει αν χιλιάδες επιχειρήσεις θα δικαιωθούν ή θα συνεχίσουν να πληρώνουν το τίμημα ενός αυστηρού συστήματος.
