Σημαντικές αλλαγές στις αμοιβές εργαζομένων φέρνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας, το οποίο ενσωματώνει την Ευρωπαϊκή Οδηγία 2023/970 και βάζει στο στόχαστρο τις μισθολογικές ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Για πρώτη φορά, εργαζόμενοι που διαπιστώνουν μεγάλες αποκλίσεις στις αποδοχές τους θα αποκτούν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν όχι μόνο αυξήσεις αλλά ακόμη και αποζημιώσεις, εφόσον αποδεικνύεται ότι υπάρχει αδικαιολόγητη διαφορά στις αμοιβές.
Το νέο πλαίσιο έρχεται σε μια περίοδο όπου τα στοιχεία της αγοράς εργασίας καταγράφουν σημαντικό χάσμα αποδοχών, με τις γυναίκες να εξακολουθούν να αμείβονται χαμηλότερα σε πολλούς επαγγελματικούς κλάδους.
Πότε θα δίνονται αυξήσεις και αποζημιώσεις
Σύμφωνα με τις ρυθμίσεις που προωθούνται, όταν εντοπίζεται μισθολογική διαφορά άνω του 5% ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες που εκτελούν ίδια ή ισότιμη εργασία, τότε οι επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να προχωρούν σε διορθωτικές κινήσεις.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι εργοδότες θα πρέπει να αναπροσαρμόζουν τις αποδοχές ώστε να περιορίζεται το χάσμα στις αμοιβές. Αν δεν το πράξουν μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό διάστημα, τότε οι εργαζόμενοι θα μπορούν να κινηθούν νομικά και να ζητήσουν αποζημίωση.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η παρέμβαση ενεργοποιείται όταν συντρέχουν τρεις βασικές προϋποθέσεις:
- Η διαφορά αμοιβών ξεπερνά το 5%
- Δεν υπάρχουν αντικειμενικά και ουδέτερα κριτήρια που να δικαιολογούν την απόκλιση
- Η επιχείρηση δεν έχει προχωρήσει σε διορθώσεις εντός έξι μηνών από την καταγραφή των στοιχείων
Μάλιστα, σε περίπτωση καταγγελίας, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στον εργοδότη, ο οποίος θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν υπήρξε διάκριση λόγω φύλου.
Τι θα υποχρεώνονται να κάνουν οι εργοδότες
Το νέο εργασιακό πλαίσιο αλλάζει σημαντικά και τον τρόπο με τον οποίο θα γίνονται οι προσλήψεις αλλά και η ενημέρωση των εργαζομένων για τις αποδοχές.
Μεταξύ άλλων, οι επιχειρήσεις θα πρέπει:
- Να αναγράφουν στις αγγελίες εργασίας τον αρχικό μισθό ή το εύρος αμοιβών
- Να μην ζητούν πληροφορίες για προηγούμενες αποδοχές υποψηφίων
- Να παρέχουν στοιχεία για τα επίπεδα αμοιβών ανά φύλο και κατηγορία εργαζομένων
- Να εφαρμόζουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές και αξιολόγηση θέσεων εργασίας
Το υπουργείο Εργασίας εκτιμά ότι με τις νέες ρυθμίσεις θα περιοριστούν οι αδικίες που παρατηρούνται επί χρόνια στην ελληνική αγορά εργασίας.
Το χάσμα στους μισθούς φτάνει έως και 25,3%
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται προκαλούν έντονο προβληματισμό. Έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει ότι σε ορισμένους επαγγελματικούς τομείς οι μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών αγγίζουν ακόμη και το 25,3%.
Το μεγαλύτερο χάσμα καταγράφεται στον τομέα της Ενημέρωσης και Επικοινωνίας, όπου οι γυναίκες αμείβονται αισθητά λιγότερο σε σχέση με τους άνδρες. Υψηλές αποκλίσεις εμφανίζονται επίσης:
- Στο εμπόριο
- Στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες
- Στη διαχείριση ακινήτων
- Στη μεταποίηση
- Στην υγεία και κοινωνική μέριμνα
- Στην εκπαίδευση
Τα στοιχεία των μισθολογικών καταστάσεων του ΕΦΚΑ για περίπου 2,7 εκατομμύρια εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης δείχνουν ότι οι γυναίκες λάμβαναν μέσο μισθό 1.329,71 ευρώ, όταν οι άνδρες έφταναν τα 1.532,59 ευρώ. Η διαφορά ξεπερνά το 13%.
Πώς αλλάζει το χάσμα ανά ηλικία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία ανά ηλικιακή ομάδα. Στις ηλικίες κάτω των 25 ετών, οι γυναίκες εμφανίζονται να αμείβονται καλύτερα από τους άνδρες, κυρίως λόγω υψηλότερης εκπαίδευσης και συμμετοχής σε εξειδικευμένα επαγγέλματα.
Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει μετά τα 25.
Στις ηλικίες 25-34 ετών αρχίζει να εμφανίζεται σαφές προβάδισμα υπέρ των ανδρών, ενώ το χάσμα διευρύνεται ακόμη περισσότερο στις ηλικίες 35-44 ετών, περίοδο κατά την οποία πολλοί εργαζόμενοι εξελίσσονται επαγγελματικά και καταλαμβάνουν θέσεις ευθύνης.
Ακόμη μεγαλύτερες διαφορές παρατηρούνται στις ηλικίες 45-54 και 55-64 ετών, ενώ η μεγαλύτερη ψαλίδα εντοπίζεται στους εργαζόμενους άνω των 65 ετών.
Η ανισότητα «χτυπά» και τις συντάξεις
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στους μισθούς αλλά μεταφέρεται και στις συντάξεις. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το συνταξιοδοτικό χάσμα για τις γυναίκες ηλικίας 65 έως 79 ετών έφτασε το 22,6%, κάτι που σημαίνει ότι οι συντάξεις τους παραμένουν αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με εκείνες των ανδρών.
Παρότι η εικόνα εμφανίζεται βελτιωμένη σε σχέση με το 2010, όταν το χάσμα ξεπερνούσε το 39%, οι αποκλίσεις εξακολουθούν να θεωρούνται μεγάλες και αποτελούν βασικό ζήτημα για την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.
Το επόμενο διάστημα το νομοσχέδιο αναμένεται να παρουσιαστεί στο Υπουργικό Συμβούλιο, με στόχο να τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο πλαίσιο διαφάνειας και ισότητας στις αμοιβές, το οποίο θα επηρεάσει άμεσα χιλιάδες εργαζόμενους και επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
