Ένα σοβαρό πρόβλημα που μπορεί να τινάξει στον αέρα τα σχέδια συνταξιοδότησης αντιμετωπίζουν χιλιάδες ασφαλισμένοι, οι οποίοι λίγο πριν καταθέσουν αίτηση για σύνταξη διαπιστώνουν ότι στο ασφαλιστικό τους ιστορικό υπάρχουν κενά, λάθη ή ακόμη και ολόκληρες περίοδοι εργασίας που δεν εμφανίζονται πουθενά.
Οι περιπτώσεις με «χαμένα» ένσημα εξακολουθούν να προκαλούν μεγάλες καθυστερήσεις στην απονομή συντάξεων, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν και σε μικρότερα ποσά αποδοχών, αφού ο συνολικός χρόνος ασφάλισης εμφανίζεται μειωμένος.
Το πρόβλημα αφορά κυρίως παλαιότερες δεκαετίες, όταν τα ασφαλιστικά δεδομένα τηρούνταν χειρόγραφα και τα ένσημα καταγράφονταν σε βιβλιάρια ή φυσικούς φακέλους. Παρά τη σταδιακή ψηφιοποίηση των αρχείων του e-ΕΦΚΑ, αρκετά στοιχεία δεν έχουν μεταφερθεί σωστά ή εμφανίζονται ελλιπή.
Οι πιο συχνές περιπτώσεις λαθών
Ασφαλισμένοι που εργάστηκαν πριν από πολλά χρόνια σε επιχειρήσεις που σήμερα δεν υπάρχουν, εργαζόμενοι με αλλαγές εργοδότη ή άτομα που πέρασαν από διαφορετικά ασφαλιστικά ταμεία είναι εκείνοι που αντιμετωπίζουν συχνότερα προβλήματα.
Σε πολλές περιπτώσεις λείπουν ολόκληροι μήνες εργασίας, εμφανίζονται λάθος ημέρες ασφάλισης ή δεν έχει καταχωρηθεί σωστά ο εργοδότης. Ιδιαίτερα δύσκολες θεωρούνται και οι περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης, όταν δηλαδή κάποιος έχει ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα Ταμεία κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου.
Το αποτέλεσμα είναι αρκετοί ασφαλισμένοι να φτάνουν λίγο πριν τη σύνταξη και να ανακαλύπτουν ότι δεν «βγαίνουν» τα απαιτούμενα ένσημα ή ότι ο ασφαλιστικός χρόνος που εμφανίζεται είναι μικρότερος από τον πραγματικό.
Γιατί τα χαμένα ένσημα μπορούν να μειώσουν τη σύνταξη
Το ασφαλιστικό ιστορικό παίζει καθοριστικό ρόλο τόσο στη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης όσο και στον υπολογισμό του τελικού ποσού της σύνταξης.
Αν λείπουν χρόνια ασφάλισης ή αν δεν έχουν υπολογιστεί σωστά οι εισφορές, τότε η σύνταξη μπορεί να βγει μειωμένη. Σε άλλες περιπτώσεις, ο ασφαλισμένος μπορεί να χρειαστεί να περιμένει μήνες μέχρι να ολοκληρωθεί η αναζήτηση στοιχείων και η διόρθωση των λαθών.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις πολιτών που αναγκάζονται να συγκεντρώνουν παλιά έγγραφα δεκαετιών για να αποδείξουν ότι εργάστηκαν και ασφαλίστηκαν κανονικά.
Τι πρέπει να ελέγξουν οι ασφαλισμένοι
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ο έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού δεν πρέπει να γίνεται την τελευταία στιγμή. Αντίθετα, όσοι πλησιάζουν στη σύνταξη καλό είναι να ξεκινούν έγκαιρα τη διαδικασία ελέγχου, ώστε να υπάρχει χρόνος για διορθώσεις.
Ο ασφαλισμένος θα πρέπει να εξετάσει αναλυτικά όλα τα έτη εργασίας του και να επιβεβαιώσει ότι οι ημέρες ασφάλισης εμφανίζονται σωστά στο σύστημα.
Χρήσιμα μπορεί να αποδειχθούν:
- παλιά βιβλιάρια ενσήμων,
- συμβάσεις εργασίας,
- μισθολογικές καταστάσεις,
- βεβαιώσεις εργοδοτών,
- αποδείξεις καταβολής εισφορών,
- φορολογικά στοιχεία,
- ακόμη και παλιές αποδείξεις πληρωμής.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ένα μόνο έγγραφο μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για την αναγνώριση ασφαλιστικού χρόνου που δεν εμφανίζεται ηλεκτρονικά.
Η διαδικασία διόρθωσης δεν είναι πάντα εύκολη
Όταν εντοπιστούν λάθη ή ελλείψεις, ο ασφαλισμένος μπορεί να ζητήσει αναγνώριση ή διόρθωση του χρόνου ασφάλισης μέσω του e-ΕΦΚΑ, προσκομίζοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
Ωστόσο, η διαδικασία συχνά απαιτεί χρόνο, ειδικά όταν πρόκειται για πολύ παλιές περιόδους εργασίας. Τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο όταν ο εργοδότης έχει κλείσει ή όταν χρειάζεται αναζήτηση στοιχείων από φυσικά αρχεία.
Σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται διασταυρώσεις δεδομένων, αναζήτηση φακέλων ή επιπλέον αποδεικτικά στοιχεία, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά την ολοκλήρωση της σύνταξης.
Το λάθος που κάνουν πολλοί λίγο πριν τη σύνταξη
Το μεγαλύτερο πρόβλημα εμφανίζεται όταν ο ασφαλισμένος αποφασίσει να ελέγξει τα ένσημά του μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης.
Τότε, αν διαπιστωθούν κενά ή λάθη, δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για να ολοκληρωθούν οι διορθώσεις και η απονομή της σύνταξης μπορεί να «παγώσει» για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος να εκδοθεί προσωρινά μικρότερη σύνταξη μέχρι να αναγνωριστεί ο πραγματικός χρόνος ασφάλισης.
Για τον λόγο αυτό, εργατολόγοι και ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση συνιστούν στους ασφαλισμένους να κάνουν προληπτικό έλεγχο αρκετά χρόνια πριν από την έξοδο στη σύνταξη.
Τι αλλάζει με την ψηφιοποίηση
Η σταδιακή ψηφιοποίηση των ασφαλιστικών αρχείων έχει περιορίσει αρκετά από τα προβλήματα των προηγούμενων ετών, ωστόσο δεν έχουν εξαλειφθεί πλήρως οι αστοχίες.
Παλαιά δεδομένα συνεχίζουν να εμφανίζουν ελλείψεις, ενώ σε περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης ή μεταφοράς στοιχείων από διαφορετικά Ταμεία εξακολουθούν να καταγράφονται προβλήματα.
Γι’ αυτό και οι ασφαλισμένοι καλούνται να μην θεωρούν δεδομένο ότι όλα τα ένσημα έχουν περαστεί σωστά στο σύστημα, ακόμη κι αν εργάζονταν επί δεκαετίες με κανονική ασφάλιση.
Η έγκαιρη επιβεβαίωση του ασφαλιστικού ιστορικού θεωρείται πλέον απαραίτητη κίνηση για όσους θέλουν να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις λίγο πριν από τη συνταξιοδότηση.
