Μία από τις πιο εκτεταμένες μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών στις παροχές ασθενείας ετοιμάζεται να φέρει το Υπουργείο Εργασίας, με χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες να βλέπουν για πρώτη φορά σημαντική οικονομική ενίσχυση σε περιπτώσεις νόσησης ή εργατικού ατυχήματος. Ο νέος κανονισμός παροχών του ΕΦΚΑ, που προγραμματίζεται να τεθεί σε ισχύ από το 2026, ανατρέπει οριστικά το μέχρι σήμερα περιορισμένο πλαίσιο και ανοίγει την πόρτα σε παροχές που αφορούν από μηχανικούς και γιατρούς έως αγρότες και αυτοαπασχολούμενους κάθε κλάδου.
Μέχρι σήμερα, το επίδομα ασθενείας ήταν σχεδόν «προνόμιο» μιας πολύ μικρής ομάδας – συγκεκριμένα των δικηγόρων που εργάζονται στα μεγάλα αστικά κέντρα. Με τη νέα ρύθμιση, όμως, οι ασφαλισμένοι όλων των πρώην ταμείων ΟΑΕΕ, ΕΤΑΑ και ΟΓΑ αποκτούν δικαίωμα σε ημερήσια αποζημίωση για κοινή ασθένεια ή τραυματισμό που σχετίζεται με την εργασία. Πρόκειται για μία αλλαγή που επεκτείνει το πλαίσιο προστασίας, εισάγοντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και πιο δίκαιο σύστημα για όλους.
Το ύψος της παροχής καθορίζεται με νέο τρόπο και μπορεί να φτάσει έως τα 23,4 ευρώ την ημέρα, ενώ προβλέπεται και προσαύξηση 10% για τα προστατευόμενα μέλη της οικογένειας, μέχρι τέσσερα άτομα. Η διάρκεια καταβολής παραμένει σημαντική: μέχρι 90 ημέρες για απλή ασθένεια και έως 120 ημέρες όταν πρόκειται για εργατικό ατύχημα.
Ωστόσο, η πιο ηχηρή τομή αφορά τον χρόνο έναρξης χορήγησης. Εκεί που μέχρι σήμερα οι δικηγόροι λάμβαναν επίδομα από τη 11η ημέρα ασθένειας (και ακόμη νωρίτερα σε περιπτώσεις νοσηλείας), πλέον η παροχή θα ενεργοποιείται μετά την 31η ημέρα. Η αλλαγή αυτή κρίνεται από τους ειδικούς ως κρίσιμη παράμετρος για την οικονομική βιωσιμότητα του συστήματος, αλλά και ως σημείο έντονης συζήτησης, αφού πρακτικά ο ασφαλισμένος μένει για έναν ολόκληρο μήνα χωρίς ενίσχυση.
Σημαντικά νέα προκύπτουν και για τις γυναίκες ελεύθερες επαγγελματίες. Το επίδομα κυοφορίας και λοχείας αναπροσαρμόζεται προς τα πάνω: για τις ασφαλισμένες σε ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ τα ποσά ανεβαίνουν στα 384–460 ευρώ τον μήνα, ενώ οι αγρότισσες του πρώην ΟΓΑ θα λαμβάνουν 230 ευρώ μηνιαίως, σχεδόν διπλάσια παροχή σε σχέση με το ισχύον καθεστώς. Παράλληλα, προβλέπεται και επιπλέον ενίσχυση μέσω της ΔΥΠΑ, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη στήριξη στις νέες μητέρες.
Ειδικοί της κοινωνικής ασφάλισης χαρακτηρίζουν τις αλλαγές αυτές «ιστορικής σημασίας», τονίζοντας ότι πρόκειται για την πρώτη σοβαρή επέκταση των επιδομάτων προς τους ελεύθερους επαγγελματίες εδώ και πολλά χρόνια. Όπως υποστηρίζουν, η μεταρρύθμιση λειτουργεί ως «βαλβίδα ανακούφισης» για έναν κλάδο που συχνά μένει εκτός του προστατευτικού διχτυού που απολαμβάνουν οι μισθωτοί.
Το νέο σύστημα, βέβαια, δεν είναι απεριόριστο. Το επίδομα ασθενείας δεν μπορεί να υπερβεί το 70% του τεκμαρτού ημερομισθίου της 8ης ασφαλιστικής κλάσης μισθωτών, το οποίο για το 2025 έχει προσδιοριστεί στα 33,40 ευρώ. Έτσι, το ανώτατο ημερήσιο ποσό παροχής «κλειδώνει» στα 23,4 ευρώ.
Για να λάβει κάποιος την παροχή, απαιτείται να έχει συμπληρώσει τουλάχιστον πέντε μήνες ασφάλισης είτε μέσα στο προηγούμενο ημερολογιακό έτος είτε στο τελευταίο δεκαπεντάμηνο πριν την αναγγελία της ασθένειας. Αν ο ασφαλισμένος δεν έχει καταβάλει τις απαιτούμενες εισφορές, το επίδομα δεν θα καταβάλλεται – μία διάταξη που στόχο έχει να ενισχύσει τη συνέπεια στην πληρωμή εισφορών.
Πώς θα καθορίζεται το τελικό ποσό
Ο υπολογισμός της παροχής δεν θα γίνεται αυθαίρετα αλλά με μαθηματικό τύπο. Ειδικότερα:
-
Η μηνιαία εισφορά για παροχές σε χρήμα διαιρείται με το αντίστοιχο ποσοστό εισφοράς των μισθωτών.
-
Το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται με τον συντελεστή 12/14, ώστε να προκύψει ο τεκμαρτός μηνιαίος μισθός.
-
Στη συνέχεια, ο μισθός αυτός διαιρείται με το 25, αποδίδοντας το τεκμαρτό ημερομίσθιο.
-
Το επίδομα μπορεί να αυξηθεί κατά 10% λόγω προστατευόμενων μελών, αλλά πάντοτε χωρίς να υπερβαίνει το ανώτατο πλαφόν.
Το νέο πλαίσιο σχεδιάστηκε έτσι ώστε να εξισορροπεί την ανάγκη για ουσιαστική κάλυψη των επαγγελματιών, χωρίς όμως να επιβαρύνει υπέρμετρα τα οικονομικά του ΕΦΚΑ. Η προσδοκία είναι ότι οι αλλαγές αυτές θα δημιουργήσουν ένα πιο δίκαιο και λειτουργικό σύστημα παροχών, το οποίο θα ενισχύσει την κοινωνική προστασία για όσους εργάζονται μόνοι τους και συχνά μένουν απροστάτευτοι σε περιόδους ασθένειας.
Σε κάθε περίπτωση, οι επαγγελματίες καλούνται από τώρα να ενημερωθούν αναλυτικά για τις προϋποθέσεις και τους όρους, ώστε να γνωρίζουν τι δικαιούνται όταν το νέο σύστημα τεθεί σε εφαρμογή. Το σίγουρο είναι ότι από το 2026 τίποτα δεν θα είναι όπως πριν για τις παροχές ασθενείας των ελεύθερων επαγγελματιών.
