Σημαντικές εξελίξεις στο μέτωπο των συντάξεων διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο για χιλιάδες συνταξιούχους, με αναδρομικά που φτάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και τα 6.627 ευρώ, αλλά και με νέες ομαδικές και ατομικές διεκδικήσεις να βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Το 2026 προμηνύεται έτος-κλειδί, καθώς αναμένεται να εκδοθεί μεγάλος αριθμός δικαστικών αποφάσεων για εκκρεμείς αγωγές που αφορούν περικοπές επικουρικών συντάξεων, Δώρων και κρατήσεων ΕΑΣ, ενώ παράλληλα προστίθενται στο «κάδρο» και νέες κατηγορίες δικαιούχων.
Ιδιαίτερο βάρος αποκτούν οι συνταξιούχοι ειδικών μισθολογίων του Δημοσίου –γιατροί του ΕΣΥ, πανεπιστημιακοί και απόστρατοι– καθώς πρόσφατη απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για γενικευμένες επιστροφές χρημάτων, πέρα από όσους έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Η απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα
Καταλυτικό ρόλο παίζει η απόφαση 711/2025 του 4ου Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία δικαιώνεται συνταξιούχος γιατρός του ΕΣΥ και υποχρεώνεται ο ΕΦΚΑ να του καταβάλει αναδρομικά ύψους 6.627 ευρώ. Το δικαστήριο έκρινε ότι οι μειώσεις που επιβλήθηκαν το 2012 στις αποδοχές των δημοσίων λειτουργών ειδικών μισθολογίων μεταφέρθηκαν αυτομάτως και στις συντάξεις τους, λόγω της άμεσης σύνδεσης μισθού και σύνταξης στο Δημόσιο.
Παρότι μέρος των απωλειών επιστράφηκε με εφάπαξ ποσό βάσει του νόμου 4575/2018, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι το ποσό αυτό δεν κάλυπτε το σύνολο της πραγματικής ζημίας. Έτσι, αναγνώρισε σημαντικές διαφορές υπέρ του συνταξιούχου και διέταξε την καταβολή αναδρομικών για το επίμαχο διάστημα.
Γιατί η απόφαση αφορά περισσότερους
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο της απόφασης δεν είναι μόνο το ποσό, αλλά το σκεπτικό της. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι όταν πρόκειται για περικοπές με ευρύτερη κοινωνική διάσταση, οι αποφάσεις των ανώτατων δικαστηρίων δημιουργούν ουσιαστική δέσμευση για τη Διοίκηση, στο πλαίσιο της αρχής της ισότητας των πολιτών.
Με απλά λόγια, το δικαστήριο «δείχνει» ότι η Πολιτεία δεν μπορεί να εφαρμόζει επιλεκτικά τις αποφάσεις μόνο σε όσους έχουν προσφύγει, όταν κρίνεται ότι η ίδια ακριβώς αδικία αφορά ένα ευρύ σύνολο συνταξιούχων. Αυτό ενισχύει το επιχείρημα για γενικευμένες επιστροφές και όχι μόνο δικαστικές νίκες κατά περίπτωση.
Ποια περίοδος καλύπτεται και τι ποσά προκύπτουν
Στην υπόθεση του γιατρού του ΕΣΥ, τα αναδρομικά αφορούν το διάστημα από 1η Ιανουαρίου 2014 έως και 12 Νοεμβρίου 2014. Η αρχική σύνταξη ανερχόταν στα 2.793,17 ευρώ, ενώ μετά τις περικοπές περιορίστηκε στα 2.175,07 ευρώ. Η μηνιαία διαφορά, πολλαπλασιαζόμενη για 10 μήνες και 12 ημέρες, οδήγησε σε ποσό 6.428 ευρώ, στο οποίο προστέθηκαν επιπλέον 199 ευρώ από τη διαφορά στο επίδομα εξομάλυνσης, φτάνοντας το τελικό ποσό στα 6.627 ευρώ.
Παράλληλα, ο ίδιος συνταξιούχος δικαιώθηκε και για επιστροφή 2.866 ευρώ από κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) για τη διετία 2017-2018, γεγονός που καθιστά την απόφαση διπλά «πιλοτική».
Νέο μέτωπο για τους αποστράτους
Στο μεταξύ, οι απόστρατοι ανοίγουν νέο κύκλο διεκδικήσεων, αυτή τη φορά για περικοπές στα μερίσματά τους. Οι αγωγές αφορούν μειώσεις που επιβλήθηκαν την περίοδο 1.7.2016 έως 30.6.2021 με κλιμακωτά ποσοστά από 5% έως 20% σε αθροίσματα συντάξεων και μερισμάτων άνω των 1.000 ευρώ.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο δηλώνει αναρμόδιο να εκδικάσει τις συγκεκριμένες αγωγές, θεωρώντας ότι πρόκειται για αποζημιωτικές αξιώσεις που υπάγονται στα Διοικητικά Δικαστήρια. Ωστόσο, νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι οι απόστρατοι έχουν σοβαρές πιθανότητες δικαίωσης, καθώς το ζήτημα των περικοπών παραμένει ανοιχτό ως προς τη συνταγματικότητά του.
Στο ταμείο τα αναδρομικά ΕΑΣ
Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι πληρωμές αναδρομικών από την ΕΑΣ σε συνταξιούχους του Δημοσίου που έχουν κερδίσει αγωγές. Τα ποσά φτάνουν έως και τα 8.556 ευρώ για 23 μήνες κρατήσεων. Υπολογίζεται ότι εκκρεμούν περίπου 8.000 αγωγές, κυρίως από συνταξιούχους ειδικών μισθολογίων, ενώ το δικαίωμα επιστροφών καλύπτει και όσους δεν προσέφυγαν, βάσει της απόφασης 244/2017 της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Το μεγάλο ερώτημα: Πόσο κοστίζουν όλα αυτά;
Η συνολική δαπάνη για επιστροφή αναδρομικών από επικουρικές, κύριες συντάξεις, Δώρα και ΕΑΣ υπολογίζεται στα 2,2 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με σενάρια που εξετάζονται, η χρηματοδότηση θα μπορούσε να προέλθει από τους τόκους του ΑΚΑΓΕ, οι οποίοι ξεπερνούν τα 500 εκατ. ευρώ ετησίως και εκτιμάται ότι το 2026 θα φτάσουν τα 640 εκατ. ευρώ.
Με αυτά τα δεδομένα, ανοίγει ο δρόμος για σταδιακή καταβολή των αναδρομικών σε βάθος τριετίας ή, εναλλακτικά, για περιορισμένο πακέτο επιστροφών χωρίς τα Δώρα, μειώνοντας το κόστος περίπου στο μισό. Το μόνο βέβαιο είναι ότι το ζήτημα των αναδρομικών παραμένει ανοιχτό και το 2026 αναμένεται να φέρει καθοριστικές εξελίξεις για χιλιάδες συνταξιούχους.
