Σημαντικές εξελίξεις βρίσκονται προ των πυλών για περίπου 300.000 συνταξιούχους, καθώς η κυβέρνηση εξετάζει αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), εν αναμονή μιας κρίσιμης δικαστικής απόφασης που ενδέχεται να αλλάξει τα δεδομένα στις συντάξεις.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η εκδίκαση υπόθεσης από την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία καλείται να αποφανθεί εάν ο σημερινός τρόπος επιβολής της ΕΑΣ είναι συμβατός με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας. Το αποτέλεσμα της απόφασης αναμένεται να επηρεάσει όχι μόνο τους συνταξιούχους του Δημοσίου, αλλά συνολικά το σύστημα κρατήσεων που εφαρμόζεται στις υψηλότερες συντάξεις.
Η προσφυγή που μπορεί να αλλάξει τα πάντα
Η δικαστική διαδικασία ξεκίνησε μετά από προσφυγή συνταξιούχου του Δημοσίου, ο οποίος αμφισβήτησε τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται σήμερα η ΕΑΣ για συντάξεις που ξεπερνούν το όριο των 1.400 ευρώ.
Το βασικό σημείο της διαφωνίας αφορά το γεγονός ότι η εισφορά δεν επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο, αλλά στο σύνολο της σύνταξης. Αυτό σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος που υπερβαίνει οριακά το συγκεκριμένο ποσό μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικά μεγαλύτερη κράτηση, δημιουργώντας στρεβλώσεις που εδώ και χρόνια προκαλούν αντιδράσεις.
Η υπόθεση θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς ενδεχόμενη δικαίωση του προσφεύγοντος θα υποχρεώσει την Πολιτεία να αναμορφώσει το ισχύον πλαίσιο.
Τα σενάρια που επεξεργάζεται η κυβέρνηση
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο κυβερνητικό επιτελείο και στο υπουργείο Εργασίας έχουν ήδη εξεταστεί εναλλακτικές λύσεις, ώστε να υπάρξει άμεση προσαρμογή εφόσον η δικαστική απόφαση κρίνει προβληματικό το σημερινό μοντέλο.
Το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει τη μετάβαση σε έναν πιο δίκαιο και αναλογικό τρόπο υπολογισμού, παρόμοιο με εκείνον που εφαρμόζεται στη φορολογία εισοδήματος.
Σε αυτή την περίπτωση, το τμήμα της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ δεν θα επιβαρύνεται με ΕΑΣ και η κράτηση θα εφαρμόζεται αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Μια τέτοια αλλαγή θα εξαλείψει τις μεγάλες διαφορές που εμφανίζονται σήμερα μεταξύ συνταξιούχων με μικρές αποκλίσεις στο ύψος των αποδοχών τους και θα περιορίσει τις λεγόμενες «παγίδες κλιμακίων».
Αυξήσεις στις καθαρές συντάξεις
Η εφαρμογή ενός νέου συστήματος δεν θα έχει μόνο τεχνικό χαρακτήρα. Για χιλιάδες συνταξιούχους θα μεταφραστεί σε άμεση αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι όσοι λαμβάνουν συντάξεις μεταξύ 1.450 και 1.650 ευρώ θα μπορούσαν να δουν βελτίωση στις μηνιαίες αποδοχές τους, με το όφελος να φτάνει ακόμη και τα 30 ευρώ κάθε μήνα.
Για τις υψηλότερες συντάξεις, το οικονομικό αποτέλεσμα αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αυξήσεις ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ μηνιαίως, προσφέροντας σημαντική ανάσα σε χιλιάδες συνταξιούχους που επιβαρύνονται σήμερα με αυξημένες κρατήσεις.
Στο τραπέζι νέα κλιμάκια και διαφορετικά ποσοστά
Πέρα από τον τρόπο υπολογισμού, εξετάζονται και ευρύτερες παρεμβάσεις στη δομή της ΕΑΣ.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν συζητηθεί είναι η αναθεώρηση των ποσοστών κράτησης, αλλά και η δημιουργία νέων κλιμακίων που θα κατανέμουν δικαιότερα τα βάρη μεταξύ των συνταξιούχων.
Οι συγκεκριμένες αλλαγές είχαν τεθεί και στο παρελθόν στο τραπέζι των συζητήσεων, χωρίς όμως να προχωρήσουν, κυρίως λόγω του υψηλού δημοσιονομικού κόστους που θα προκαλούσαν στον κρατικό προϋπολογισμό.
Ωστόσο, μια πιθανή δικαστική απόφαση που θα ανατρέψει το υφιστάμενο καθεστώς ενδέχεται να επιταχύνει τις εξελίξεις.
Ποιους αφορά η απόφαση
Παρότι η προσφυγή προέρχεται από συνταξιούχο του Δημοσίου, οι νομικές εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η όποια απόφαση δεν θα περιοριστεί μόνο σε αυτή την κατηγορία ασφαλισμένων.
Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι υπάρχει πρόβλημα στον γενικό τρόπο επιβολής της ΕΑΣ, τότε οι συνέπειες θα επεκταθούν και στους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα.
Αυτό σημαίνει ότι περίπου 300.000 συνταξιούχοι σε ολόκληρη τη χώρα αναμένουν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον την τελική ετυμηγορία, καθώς από αυτή θα εξαρτηθεί αν θα δουν σημαντικές βελτιώσεις στις αποδοχές τους τα επόμενα χρόνια.
Η λύση που εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα
Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση έχει επιχειρήσει να αμβλύνει το πρόβλημα μέσω της αναπροσαρμογής των ορίων της ΕΑΣ με βάση τον πληθωρισμό.
Η συγκεκριμένη παρέμβαση είχε ως στόχο να αποτρέψει το φαινόμενο κατά το οποίο οι ετήσιες αυξήσεις στις συντάξεις οδηγούσαν αυτόματα πολλούς δικαιούχους σε υψηλότερα επίπεδα κρατήσεων.
Ωστόσο, η λύση αυτή δεν αγγίζει τον βασικό μηχανισμό υπολογισμού της εισφοράς, ο οποίος παραμένει αντικείμενο έντονης αμφισβήτησης.
Κρίσιμη η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου
Το επόμενο διάστημα θεωρείται καθοριστικό για το μέλλον της ΕΑΣ και των συντάξεων γενικότερα.
Αν το ανώτατο δικαστήριο ανοίξει τον δρόμο για αλλαγές, τότε θα τεθεί σε εφαρμογή ένα νέο μοντέλο υπολογισμού που αναμένεται να αυξήσει τις καθαρές αποδοχές χιλιάδων συνταξιούχων.
Παράλληλα, δεν αποκλείεται να ανοίξει και η συζήτηση για πιθανές αξιώσεις επιστροφής ποσών που παρακρατήθηκαν στο παρελθόν, δημιουργώντας ένα νέο πεδίο διεκδικήσεων για τους συνταξιούχους.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να αποτελέσει σημείο καμπής για το ασφαλιστικό σύστημα και να επηρεάσει άμεσα τα εισοδήματα εκατοντάδων χιλιάδων πολιτών.
