Μια δικαστική εξέλιξη που αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για σημαντικές μειώσεις στις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), αλλά και για νέες διεκδικήσεις αναδρομικών.
Το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην πρότυπη δίκη που θα πραγματοποιηθεί στις 10 Ιουνίου στο Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς η απόφαση που θα εκδοθεί ενδέχεται να αλλάξει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού της συγκεκριμένης εισφοράς, η οποία σήμερα επιβαρύνει περίπου 400.000 συνταξιούχους.
Το βασικό ζήτημα που εξετάζεται
Στο επίκεντρο της δικαστικής διαδικασίας βρίσκεται ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται σήμερα η ΕΑΣ. Το ισχύον καθεστώς προβλέπει ότι η εισφορά επιβάλλεται στο σύνολο της σύνταξης όταν αυτή ξεπερνά συγκεκριμένα όρια.
Αυτό σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος με αποδοχές 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με το ποσοστό που αντιστοιχεί στην κλίμακά του επί ολόκληρου του ποσού και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο ενεργοποίησης της εισφοράς.
Η προσφυγή που εξετάζεται υποστηρίζει ότι η πρακτική αυτή δημιουργεί στρεβλώσεις και αδικίες, καθώς η εισφορά θα έπρεπε να εφαρμόζεται μόνο στο υπερβάλλον ποσό και όχι στο σύνολο της σύνταξης.
Το σενάριο που αλλάζει τα πάντα
Η βασική πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει ότι θα εξαιρείται από τον υπολογισμό της ΕΑΣ το ποσό των 1.400 ευρώ και η κράτηση θα επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από αυτό το όριο.
Εάν το Ελεγκτικό Συνέδριο υιοθετήσει αυτή τη λογική, τότε οι κρατήσεις θα μειωθούν αισθητά για όλους τους συνταξιούχους που υπόκεινται σήμερα στην εισφορά.
Σύμφωνα με νομικούς κύκλους που παρακολουθούν στενά την υπόθεση, υπάρχουν σοβαρές πιθανότητες η απόφαση να κινηθεί προς αυτή την κατεύθυνση, γεγονός που θα αναγκάσει την κυβέρνηση να επανεξετάσει συνολικά το πλαίσιο λειτουργίας της ΕΑΣ.
Ποιοι συνταξιούχοι αδικούνται περισσότερο σήμερα
Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εντοπίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες συνταξιούχων.
Η πρώτη αφορά όσους λαμβάνουν συντάξεις μεταξύ 1.784 και 2.097 ευρώ, όπου το ποσοστό της εισφοράς διπλασιάζεται από 3% σε 6%, προκαλώντας απότομη αύξηση των κρατήσεων.
Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει όσους έχουν κύριες συντάξεις άνω των 2.200 ευρώ ή λαμβάνουν περισσότερες από μία συντάξεις με συνολικό άθροισμα πάνω από το συγκεκριμένο όριο.
Σε αρκετές περιπτώσεις οι μηνιαίες κρατήσεις ξεπερνούν τα 500 ευρώ, δημιουργώντας σημαντική απώλεια εισοδήματος για τους δικαιούχους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί συνταξιούχος με αποδοχές 3.700 ευρώ, ο οποίος επιβαρύνεται σήμερα με κράτηση που ξεπερνά τα 500 ευρώ κάθε μήνα.
Τι κέρδη μπορεί να φέρει η νέα μέθοδος
Τα παραδείγματα που εξετάζονται δείχνουν ότι οι μειώσεις στις κρατήσεις θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Για σύνταξη 2.500 ευρώ, η ΕΑΣ σήμερα επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό. Εάν εφαρμοστεί το νέο μοντέλο, η εισφορά θα υπολογίζεται μόνο στα 900 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.400 ευρώ.
Στην πράξη, η μηνιαία κράτηση θα μπορούσε να περιοριστεί δραστικά, αφήνοντας περισσότερα χρήματα στην τσέπη των συνταξιούχων.
Ανάλογα με το ύψος της σύνταξης, τα οφέλη εκτιμάται ότι μπορεί να κυμαίνονται από λίγες δεκάδες ευρώ έως και περίπου 196 ευρώ τον μήνα στις υψηλότερες κατηγορίες.
Το σχέδιο για νέα κλιμακωτή εισφορά
Παράλληλα, επανέρχεται στη συζήτηση ένα εναλλακτικό σχέδιο που είχε επεξεργαστεί το υπουργείο Εργασίας τα προηγούμενα χρόνια.
Το μοντέλο αυτό προβλέπει περισσότερες φορολογικές κλίμακες και υπολογισμό της εισφοράς μόνο στη διαφορά κάθε κλιμακίου, όπως συμβαίνει με τη φορολογία εισοδήματος.
Σύμφωνα με τις προτάσεις που είχαν εξεταστεί, οι συντελεστές θα μπορούσαν να διαμορφωθούν από 10% έως 20%, αλλά θα εφαρμόζονται αποκλειστικά στο επιπλέον ποσό κάθε κατηγορίας σύνταξης.
Με αυτόν τον τρόπο θα αποφεύγονται οι μεγάλες επιβαρύνσεις που δημιουργούνται σήμερα όταν ένας συνταξιούχος περνά σε υψηλότερη κλίμακα.
Αναδρομικά έως δύο χρόνια
Η πιθανή δικαίωση των συνταξιούχων δεν αφορά μόνο το μέλλον.
Εφόσον το δικαστήριο κρίνει ότι ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ είναι προβληματικός ή αντίθετος σε συνταγματικές αρχές, θα δημιουργηθεί και θέμα επιστροφής χρημάτων.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι θα ανοίξει παράθυρο για αναδρομικές αξιώσεις από τη διαφορά των κρατήσεων, με χρονικό ορίζοντα έως δύο έτη από την εφαρμογή της απόφασης.
Για όσους είχαν ήδη προσφύγει δικαστικά τα προηγούμενα χρόνια, τα ποσά ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερα, φτάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και δεκάδες χιλιάδες ευρώ.
Οι επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης
Η απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να αποτελέσει οδηγό για τις τελικές κυβερνητικές αποφάσεις σχετικά με το μέλλον της ΕΑΣ.
Αν επιβεβαιωθεί η ανάγκη αλλαγής του συστήματος, το υπουργείο Εργασίας θα βρεθεί μπροστά στην πρόκληση να σχεδιάσει ένα νέο μοντέλο κρατήσεων που θα θεωρείται δικαιότερο, χωρίς όμως να επιβαρύνει υπερβολικά τον κρατικό προϋπολογισμό.
Σε κάθε περίπτωση, η 10η Ιουνίου θεωρείται ημερομηνία-ορόσημο για χιλιάδες συνταξιούχους, καθώς από την έκβαση της δίκης μπορεί να εξαρτηθούν τόσο οι μελλοντικές αποδοχές τους όσο και οι πιθανότητες να λάβουν σημαντικά αναδρομικά ποσά.
