Σημαντικές εξελίξεις βρίσκονται προ των πυλών για εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους, καθώς επανέρχεται στο προσκήνιο το ζήτημα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), με σενάρια που θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε επιστροφές χρημάτων για κρατήσεις που έγιναν τα προηγούμενα χρόνια.
Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε ενδεχόμενη δικαστική κρίση σχετικά με τον τρόπο που εφαρμόζεται σήμερα η συγκεκριμένη εισφορά στις κύριες συντάξεις. Εφόσον υπάρξει απόφαση που θα θεωρήσει αντισυνταγματικό τον υφιστάμενο μηχανισμό υπολογισμού, τότε ανοίγει ο δρόμος για σημαντικές αλλαγές τόσο στις μελλοντικές κρατήσεις όσο και στα αναδρομικά που θα μπορούσαν να διεκδικήσουν οι δικαιούχοι.
Ποιους αφορά το ενδεχόμενο επιστροφών
Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 400.000 συνταξιούχοι που λαμβάνουν κύρια σύνταξη άνω των 1.400 ευρώ και επιβαρύνονται κάθε μήνα με την ΕΑΣ.
Η συγκεκριμένη εισφορά επιβάλλεται σε συντάξεις που υπερβαίνουν συγκεκριμένα εισοδηματικά όρια και σήμερα υπολογίζεται πάνω στο συνολικό ποσό της σύνταξης, γεγονός που αυξάνει σημαντικά το ύψος της μηνιαίας παρακράτησης.
Η πιθανότητα αλλαγής αυτού του μοντέλου έχει προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, καθώς θα μπορούσε να μεταβάλει αισθητά τις καθαρές αποδοχές χιλιάδων συνταξιούχων.
Το σενάριο που αλλάζει τα δεδομένα
Το βασικό ζήτημα που εξετάζεται αφορά την ύπαρξη ενός αφορολόγητου ή απαλλασσόμενου τμήματος της σύνταξης για τον υπολογισμό της ΕΑΣ.
Σύμφωνα με τα σενάρια που συζητούνται, το πρώτο τμήμα της σύνταξης έως τα 1.400 ευρώ θα μπορούσε να εξαιρείται από την εισφορά, με αποτέλεσμα η κράτηση να επιβάλλεται μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το συγκεκριμένο όριο.
Μια τέτοια προσέγγιση θα άλλαζε ριζικά τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ και θα οδηγούσε σε αισθητά χαμηλότερες παρακρατήσεις για χιλιάδες δικαιούχους.
Παράδειγμα που δείχνει το όφελος
Για να γίνει πιο κατανοητή η διαφορά, ας δούμε την περίπτωση συνταξιούχου με μηνιαία σύνταξη 2.500 ευρώ.
Με το ισχύον σύστημα, η εισφορά υπολογίζεται σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης. Αν ο συντελεστής είναι 7%, τότε η μηνιαία παρακράτηση φτάνει τα 175 ευρώ.
Εάν όμως εφαρμοστεί το μοντέλο της εξαίρεσης των πρώτων 1.400 ευρώ, τότε η εισφορά θα επιβάλλεται μόνο στα υπόλοιπα 1.100 ευρώ ή στο ποσό που προβλέπει η αντίστοιχη κλίμακα. Στην περίπτωση που ο υπολογισμός γίνει στα 900 ευρώ, η κράτηση περιορίζεται στα 63 ευρώ.
Η διαφορά είναι εντυπωσιακή και μεταφράζεται σε δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες ευρώ ετησίως για κάθε συνταξιούχο.
Πόσα αναδρομικά μπορεί να προκύψουν
Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τις μελλοντικές μειώσεις κρατήσεων αλλά και τα πιθανά αναδρομικά.
Εφόσον οι δικαστικές εξελίξεις δικαιώσουν τους συνταξιούχους, θα μπορούσε να προκύψει δικαίωμα επιστροφής ποσών από τις κρατήσεις που καταβλήθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη.
Τα σενάρια που εξετάζονται κάνουν λόγο για αναδρομικά που ενδέχεται να καλύπτουν χρονικό διάστημα έως δύο ετών, ανάλογα με το περιεχόμενο της τελικής δικαστικής απόφασης και τις οδηγίες που θα δοθούν από την Πολιτεία.
Το τελικό ύψος των επιστροφών θα εξαρτηθεί από το ποσό της σύνταξης και τις κρατήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε κάθε περίπτωση.
Τι έχει εξετάσει το υπουργείο Εργασίας
Το θέμα της ΕΑΣ δεν απασχολεί μόνο τους συνταξιούχους αλλά και το υπουργείο Εργασίας, το οποίο κατά το παρελθόν έχει επεξεργαστεί διαφορετικά μοντέλα μεταρρύθμισης της εισφοράς.
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν βρεθεί στο τραπέζι ήταν η αναμόρφωση των κλιμακίων, η μείωση των βαθμίδων υπολογισμού και η επιβολή της εισφοράς μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει κάθε όριο, αντί για το σύνολο του ποσού.
Στόχος αυτών των παρεμβάσεων ήταν να εξαλειφθούν οι μεγάλες στρεβλώσεις που παρατηρούνται σήμερα και να αποφευχθούν περιπτώσεις όπου μικρές αυξήσεις στη σύνταξη οδηγούν σε δυσανάλογα υψηλότερες κρατήσεις.
Η λύση που εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα
Παρά τις συζητήσεις για βαθύτερες αλλαγές, το σχέδιο αναμόρφωσης της ΕΑΣ δεν προχώρησε.
Αντί αυτού, επιλέχθηκε η λύση της τιμαριθμοποίησης των κλιμακίων της εισφοράς. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να προστατευθούν οι συνταξιούχοι από το φαινόμενο κατά το οποίο οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων οδηγούν σε μετάβαση σε υψηλότερη κλίμακα κρατήσεων, εξανεμίζοντας μεγάλο μέρος της αύξησης.
Ωστόσο, το ζήτημα παραμένει ανοιχτό και οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι για το μέλλον της ΕΑΣ.
Οι εξελίξεις αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον από χιλιάδες συνταξιούχους που προσδοκούν δικαιότερο τρόπο υπολογισμού της εισφοράς και πιθανές επιστροφές χρημάτων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά το εισόδημά τους.
