Η ελληνική ύπαιθρος βράζει. Οι αγρότες βρίσκονται σε εγρήγορση και ετοιμάζονται για κινητοποιήσεις, καθώς οι επόμενες ημέρες θεωρούνται καθοριστικές για την καταβολή περίπου 950 εκατομμυρίων ευρώ σε ενισχύσεις, αποζημιώσεις και επιστροφές φόρων. Το ποσό-μαμούθ αναμένεται να δώσει ανάσα ρευστότητας σε χιλιάδες παραγωγούς, αλλά και να καθορίσει το κλίμα ενόψει του χειμώνα.
Ανάμεσα στα ποσά που θα πιστωθούν στους λογαριασμούς των δικαιούχων περιλαμβάνεται η επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο, η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, αλλά και οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, που φτάνουν συνολικά τα 170 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, πίσω από τις πληρωμές αυτές κρύβεται ένα θρίλερ γραφειοκρατίας, καθώς ο ΟΠΕΚΕΠΕ καλείται να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νέο πλάνο λειτουργίας του συστήματος επιδοτήσεων.
Το τελεσίγραφο της Κομισιόν
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Κομισιόν έχει θέσει τελεσίγραφο, το οποίο εκπνέει μέσα στις επόμενες ώρες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητά από τον ΟΠΕΚΕΠΕ να διασφαλίσει απόλυτη διαφάνεια και ακρίβεια στους ελέγχους των δικαιούχων, προκειμένου να συνεχιστεί απρόσκοπτα η ροή των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αν δεν τηρηθούν οι δεσμεύσεις, υπάρχει ο κίνδυνος καθυστερήσεων ή και «παγώματος» των επόμενων πληρωμών.
Πηγές αναφέρουν, πάντως, ότι το κλίμα στις Βρυξέλλες είναι θετικό και η έγκριση για τις νέες πληρωμές θεωρείται σχεδόν βέβαιη. Αυτό σημαίνει ότι εντός των επόμενων ημερών οι λογαριασμοί αγροτών και κτηνοτρόφων θα αρχίσουν να γεμίζουν, φέρνοντας πολυπόθητη οικονομική ανάσα μετά από μια δύσκολη χρονιά.
Νέοι έλεγχοι με βάση τον ΑΤΑΚ
Μια από τις βασικές αλλαγές που εισάγονται στο πλαίσιο των νέων ελέγχων αφορά τη χρήση του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ). Ο ΑΤΑΚ, που προέρχεται από τη δήλωση Ε9, αποτελεί πλέον τον «ψηφιακό δείκτη» κάθε αγροτεμαχίου και θα χρησιμοποιείται για διασταυρωτικούς ελέγχους. Με τον τρόπο αυτό, το υπουργείο επιδιώκει να βάλει τέλος σε φαινόμενα διπλοδηλώσεων ή καταχρήσεων στις επιδοτήσεις.
Ανάλογοι έλεγχοι θα ισχύσουν και για τους κτηνοτρόφους, με το σύστημα να διασταυρώνει αυτόματα τα στοιχεία της παραγωγής — όπως οι ποσότητες γάλακτος ή κρέατος που πωλούνται — με τα τιμολόγια αγορών ζωοτροφών. Πρόκειται για ένα μοντέλο που εφαρμόζεται ήδη σε άλλες χώρες της Ε.Ε. και στοχεύει στην ενίσχυση της αξιοπιστίας του μηχανισμού πληρωμών.
Τι πληρώνεται και πότε
Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι πληρωμές θα εξελιχθούν σε διαδοχικά στάδια:
Εντός της πρώτης εβδομάδας του Νοεμβρίου θα καταβληθεί η επιστροφή του ΕΦΚ στο αγροτικό πετρέλαιο, χωρίς κανένα πλαφόν.
Στη συνέχεια, μέχρι τα μέσα του μήνα, θα καταβληθεί η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης, ύψους 550 έως 600 εκατ. ευρώ.
Ως το τέλος Νοεμβρίου, αναμένονται τα 178 εκατ. ευρώ του Μέτρου 23, που αφορούν ζημιές στην παραγωγή.
Παράλληλα, 50 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανασύσταση του φυτικού κεφαλαίου στη Θεσσαλία, μετά τις καταστροφές που υπέστη η περιοχή.
Τέλος, οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ για τις παγωνιές της άνοιξης θα πληρωθούν εντός 15 ημερών από τη χορήγηση της προκαταβολής.
Αγρότες σε αναμονή – και σε ετοιμότητα
Παρά το θετικό κλίμα, πολλοί αγρότες δηλώνουν επιφυλακτικοί. Όπως λένε, τα προβλήματα δεν περιορίζονται στις καθυστερήσεις των επιδοτήσεων, αλλά αγγίζουν συνολικά το κόστος παραγωγής, την ενεργειακή κρίση και τις αυξημένες τιμές των εφοδίων. Για αρκετούς, οι επιδοτήσεις αποτελούν πλέον «σωσίβιο επιβίωσης», και όχι εργαλείο ανάπτυξης.
Οι αγροτικές οργανώσεις παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων κινητοποιήσεων, εάν οι δεσμεύσεις δεν τηρηθούν. «Η υπομονή έχει όρια», τονίζουν, ζητώντας σταθερότητα στις πληρωμές και ουσιαστικά μέτρα στήριξης της παραγωγής.
️ Το στοίχημα της αξιοπιστίας
Για την κυβέρνηση, η επιτυχής ολοκλήρωση των πληρωμών και η έγκαιρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της Ε.Ε. αποτελεί ζήτημα αξιοπιστίας. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να λειτουργεί με σύγχρονα, διαφανή κριτήρια, εξασφαλίζοντας ότι κάθε ευρώ φτάνει σε εκείνους που πραγματικά το δικαιούνται.
Το νέο πλαίσιο ελέγχου, αν και αυστηρότερο, στοχεύει να θωρακίσει το σύστημα επιδοτήσεων, ώστε στο μέλλον να αποφεύγονται καθυστερήσεις και αδικίες. Οι Βρυξέλλες ζητούν λογοδοσία, και η Αθήνα επιχειρεί να δείξει ότι μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.
⚖️ Η επόμενη μέρα
Εφόσον οι πληρωμές προχωρήσουν ομαλά, το φθινόπωρο μπορεί να εξελιχθεί σε περίοδο σχετικής ηρεμίας για τον αγροτικό κόσμο. Αν, όμως, υπάρξουν καθυστερήσεις ή νέα εμπόδια, η αγανάκτηση δεν θα αργήσει να μετατραπεί σε μαζική αντίδραση.
Το μόνο βέβαιο είναι πως η ύπαιθρος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα. Τα 950 εκατομμύρια ευρώ που πρόκειται να διατεθούν δεν είναι απλώς μια δόση επιδοτήσεων — είναι το τεστ εμπιστοσύνης ανάμεσα στους αγρότες, το κράτος και την Ευρώπη.
