Μια νέα επιβάρυνση έρχεται από την 1η Ιανουαρίου 2026 για περισσότερους από 1,4 εκατομμύρια ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους επιστήμονες και αγρότες. Οι ασφαλιστικές εισφορές αυξάνονται κατά 2,5%, σε μια εξέλιξη που μπορεί να φαίνεται «ήπια» σε ποσοστιαίο επίπεδο, αλλά μεταφράζεται σε μόνιμο κόστος κάθε μήνα και σε σημαντικές επιπτώσεις για τις μελλοντικές συντάξεις.
Η απόφαση αναμένεται να υπογραφεί άμεσα από το Υπουργείο Εργασίας, καθώς εκπνέει και η προθεσμία που έχει θέσει ο ΕΦΚΑ για την επιλογή ασφαλιστικής κατηγορίας. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν έξι διαθέσιμες κατηγορίες, η πραγματικότητα δείχνει ότι περίπου 8 στους 10 ασφαλισμένους παραμένουν στην πρώτη – τη φθηνότερη.
Πόσο αυξάνονται οι εισφορές στην πράξη
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, η μηνιαία επιβάρυνση ξεκινά από 6,37 ευρώ στην πρώτη κατηγορία και φτάνει έως 16,73 ευρώ στην έκτη. Αυτό σημαίνει ότι η συνολική εισφορά διαμορφώνεται πλέον από 261,02 ευρώ έως 686,12 ευρώ τον μήνα, χωρίς να υπολογίζονται τυχόν επικουρικές ή εφάπαξ εισφορές.
Αντίστοιχα, στους αγρότες η αύξηση κυμαίνεται από 3,64 ευρώ έως 9,87 ευρώ μηνιαίως, με τις συνολικές εισφορές να ξεκινούν από τα 149,27 ευρώ και να φτάνουν τα 404,81 ευρώ στην υψηλότερη κατηγορία.
Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι νέοι επαγγελματίες κάτω της πενταετίας, των οποίων η εισφορά ανεβαίνει στα 160,32 ευρώ τον μήνα, μια αύξηση που αν και μικρή, έρχεται να προστεθεί σε ένα ήδη βεβαρυμένο ξεκίνημα επαγγελματικής ζωής.
Γιατί «μόνο» 2,5% και όχι περισσότερο
Η αύξηση αυτή είναι χαμηλότερη από εκείνη που αρχικά αναμενόταν. Αν είχε εφαρμοστεί ο δείκτης μισθών, οι εισφορές θα αυξάνονταν τουλάχιστον κατά 5%, ακολουθώντας την πορεία των αποδοχών του 2025. Ωστόσο, η εφαρμογή του δείκτη μετατέθηκε εκ νέου – αυτή τη φορά για το 2027. Έτσι, το 2,5% λειτουργεί ως ένας ενδιάμεσος μηχανισμός «ελεγχόμενης» προσαρμογής.
Παράλληλα, παραμένει αμετάβλητη η εισφορά υπέρ ανεργίας των αυτοαπασχολουμένων, στα 10 ευρώ μηνιαίως, η οποία προστίθεται στο συνολικό ποσό σύνταξης και υγείας.
Επικουρική και εφάπαξ: μικρές αυξήσεις, σταθερή κατεύθυνση
Για γιατρούς, δικηγόρους και μηχανικούς, αυξάνονται επίσης οι εισφορές επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ κατά 2,5%. Οι αλλαγές αυτές μεταφράζονται σε επιβαρύνσεις από λίγα λεπτά έως περίπου 1,6 ευρώ τον μήνα, ανά κατηγορία. Μικρά ποσά μεμονωμένα, αλλά υπολογίσιμα σε βάθος χρόνου.
Τι κερδίζει ο ΕΦΚΑ – και ποιος πληρώνει
Από τη συνολική αύξηση των εισφορών, ο ΕΦΚΑ εκτιμά ότι θα δει τα έσοδά του να ενισχύονται κατά 5,6%. Για το 2026, τα προσδοκώμενα έσοδα ανέρχονται σε 1,87 δισ. ευρώ, έναντι 1,77 δισ. ευρώ το 2025. Η διαφορά αυτή καλύπτεται σχεδόν αποκλειστικά από τις τσέπες των αυτοαπασχολουμένων και των αγροτών.
Η «παγίδα» της πρώτης κατηγορίας
Η μεγάλη πλειονότητα των ασφαλισμένων επιλέγει τη χαμηλότερη κατηγορία, μειώνοντας τη μηνιαία επιβάρυνση. Όμως αυτή η επιλογή έχει ξεκάθαρο αντίκτυπο στη σύνταξη. Με 40 χρόνια ασφάλισης, η πρώτη κατηγορία οδηγεί σε σύνταξη περίπου 910 ευρώ μικτά. Αντίθετα, η τέταρτη κατηγορία δίνει περίπου 1.334 ευρώ και η έκτη φτάνει έως τα 1.940 ευρώ.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ύψος της σύνταξης, αλλά και η αναλογία εισφορών–παροχών.
Το παράδοξο των ποσοστών αναπλήρωσης
Εδώ εμφανίζεται μια κρίσιμη αντίφαση: όσο υψηλότερες εισφορές πληρώνει κάποιος, τόσο μικρότερο ποσοστό των χρημάτων του «επιστρέφεται» μέσω της σύνταξης. Με 40 χρόνια στην πρώτη κατηγορία, το ποσοστό αναπλήρωσης φτάνει σχεδόν το 70%. Στην έκτη κατηγορία, το αντίστοιχο ποσοστό πέφτει στο 56,5%.
Με απλά λόγια, όσοι πληρώνουν περισσότερα, παίρνουν μεν υψηλότερη σύνταξη σε απόλυτα νούμερα, αλλά χάνουν αναλογικά. Αντίθετα, όσοι μένουν χαμηλά, λαμβάνουν μικρότερη σύνταξη, αλλά πιο «δίκαιη» σε σχέση με όσα κατέβαλαν.
Το συμπέρασμα που κανείς δεν λέει δυνατά
Η αύξηση των εισφορών το 2026 δεν είναι απλώς μια λογιστική προσαρμογή. Είναι μια ακόμη απόδειξη ότι το σύστημα ωθεί τους περισσότερους στη χαμηλή κατηγορία, χωρίς ουσιαστικό κίνητρο για αναβάθμιση. Αν δεν αλλάξει ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων και δεν δοθεί πραγματική προσαύξηση για όσους πληρώνουν περισσότερα, η «φθηνή» ασφάλιση θα παραμείνει μονόδρομος – με κόστος, όμως, το μέλλον.
