Ακούγεται παράδοξο, αλλά είναι αληθινό: υπάρχουν περιπτώσεις όπου ανήλικοι – παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει ακόμη τα 18 τους χρόνια – υποχρεούνται να υποβάλουν φορολογική δήλωση. Το γεγονός αυτό στηρίζεται σε συγκεκριμένες διατάξεις του ελληνικού φορολογικού συστήματος και δεν αφορά μόνο εξαιρετικές περιπτώσεις. Αν είστε γονιός, καλό είναι να γνωρίζετε αν το παιδί σας ανήκει σε αυτές τις κατηγορίες, ώστε να μην βρεθείτε προ εκπλήξεων στην εφορία.
Πότε ένας ανήλικος θεωρείται υπόχρεος για δήλωση;
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, όλοι οι ανήλικοι που είναι φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας και αποκτούν εισόδημα από προσωπική εργασία ή από σύνταξη λόγω θανάτου γονέα οφείλουν να υποβάλουν ξεχωριστή φορολογική δήλωση.
Με απλά λόγια, αν ένα παιδί εργάζεται νόμιμα και έχει απολαβές, ή λαμβάνει σύνταξη εξαιτίας της απώλειας του πατέρα ή της μητέρας του, τότε το όνομά του πρέπει να εμφανιστεί στη λίστα των φορολογουμένων.
Η φορολογική αυτή υποχρέωση δεν εξαρτάται από το αν το παιδί έχει γονική μέριμνα ή όχι· αυτό είναι δεδομένο. Η διαφορά έγκειται αποκλειστικά στην πηγή του εισοδήματος.
Τι γίνεται με τα υπόλοιπα εισοδήματα;
Πολλοί γονείς ρωτούν: «Εντάξει, και αν το παιδί μου έχει απλώς ένα λογαριασμό με τόκους ή ένα ακίνητο στο όνομά του;».
Η απάντηση εδώ είναι ξεκάθαρη: δεν χρειάζεται το παιδί να κάνει φορολογική δήλωση για αυτά τα ποσά.
Όπως διευκρινίζει η ΑΑΔΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων), όλα τα υπόλοιπα εισοδήματα του ανηλίκου – από τόκους καταθέσεων, ενοίκια, μερίσματα ή επενδύσεις – μεταφέρονται και προστίθενται στα εισοδήματα του γονέα που ασκεί τη γονική μέριμνα. Με τον τρόπο αυτό, το παιδί απαλλάσσεται από την υποχρέωση να υποβάλει δική του δήλωση για αυτά τα ποσά.
Ουσιαστικά, το κράτος αντιμετωπίζει αυτά τα εισοδήματα σαν να ανήκουν στους γονείς, ακριβώς επειδή αυτοί διαχειρίζονται τα οικονομικά του ανηλίκου.
♂️ Ποιες είναι οι εξαιρέσεις
Υπάρχει, ωστόσο, και μια ειδική κατηγορία ανηλίκων που καλύπτεται από το άρθρο 5Α του νόμου 4172/2013. Πρόκειται για ανηλίκους που, αν και ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, αποκτούν εισόδημα στην Ελλάδα από προσωπική εργασία ή σύνταξη λόγω θανάτου γονέα.
Και αυτοί υποχρεούνται επίσης να κάνουν φορολογική δήλωση.
Αυτό σημαίνει πως το πλαίσιο είναι πιο εκτεταμένο από όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά. Δεν πρόκειται δηλαδή μόνο για παιδιά που εργάζονται σε κάποια επιχείρηση ή λαμβάνουν παροχές από το Δημόσιο, αλλά και για περιπτώσεις που εντάσσονται σε ειδικές φορολογικές ρυθμίσεις.
Γιατί έχει σημασία να γνωρίζετε τη διαφορά
Η σύγχυση γύρω από τις δηλώσεις των ανηλίκων μπορεί να οδηγήσει σε φορολογικά λάθη, πρόστιμα ή καθυστερήσεις στην εκκαθάριση. Αν, για παράδειγμα, ένα παιδί έχει σύνταξη λόγω απώλειας γονέα και δεν υποβληθεί σωστά η δήλωσή του, η ΑΑΔΕ μπορεί να ζητήσει συμπληρωματικά στοιχεία ή να επιβάλει πρόστιμο για μη υποβολή.
Επιπλέον, σε περιπτώσεις που το παιδί εμφανίζει στο όνομά του ακίνητη περιουσία, μερίσματα ή τραπεζικούς τόκους, οι γονείς πρέπει να είναι προσεκτικοί στον τρόπο που δηλώνουν αυτά τα εισοδήματα στο δικό τους Ε1. Το λάθος «κουτάκι» μπορεί να αλλάξει εντελώς το αποτέλεσμα της φορολογικής εκκαθάρισης.
Και οι ενήλικοι; Ποιοι υποχρεούνται σε δήλωση;
Στο σχετικό οδηγό της ΑΑΔΕ υπενθυμίζεται πως κάθε ενήλικος φορολογικός κάτοικος Ελλάδας, ανεξάρτητα αν θεωρείται εξαρτώμενο μέλος ή όχι, πρέπει να υποβάλει φορολογική δήλωση εφόσον έχει:
-
Πραγματικό ή τεκμαρτό εισόδημα (δηλαδή ακόμα και αν δεν έχει πραγματικά έσοδα, αλλά διαθέτει περιουσιακά στοιχεία που δημιουργούν τεκμήρια διαβίωσης).
-
Εισόδημα από την Ελλάδα ή το εξωτερικό, ανεξαρτήτως πηγής.
-
Εισόδημα που φορολογείται ή απαλλάσσεται (π.χ. επιδόματα, συντάξεις, αποζημιώσεις κ.λπ.).
Η υποχρέωση αυτή ισχύει για όλους, χωρίς εξαιρέσεις, και έχει ως στόχο τη διαφάνεια και την ορθή απεικόνιση των εισοδημάτων στο σύστημα.
Τι πρέπει να κάνουν οι γονείς
Αν έχετε ανήλικο παιδί με οποιοδήποτε είδος εισοδήματος, το ασφαλέστερο είναι να συμβουλευτείτε λογιστή πριν από την περίοδο υποβολής δηλώσεων. Εκείνος θα εξετάσει αν απαιτείται ξεχωριστή δήλωση ή αν αρκεί η ενσωμάτωση των ποσών στο δικό σας Ε1.
Ειδικά για περιπτώσεις ανήλικων με σύνταξη λόγω θανάτου γονέα, η υποβολή ξεχωριστής δήλωσης είναι σχεδόν πάντα απαραίτητη. Εάν δεν γίνει, μπορεί να υπάρξουν καθυστερήσεις στην καταβολή της σύνταξης ή στην εκκαθάριση του φόρου.
⚠️ Μην αγνοείτε τις «λεπτομέρειες» της φορολογίας
Η φορολογία ανηλίκων δεν είναι τόσο σπάνιο φαινόμενο όσο νομίζουν πολλοί. Στην πράξη, κάθε χρόνο χιλιάδες γονείς ανακαλύπτουν ότι το παιδί τους χρειάζεται δικό του ΑΦΜ ή δική του φορολογική δήλωση – συχνά αφού έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία υποβολής.
Η σωστή ενημέρωση μπορεί να σας γλιτώσει πολύτιμο χρόνο, άγχος και πιθανά πρόστιμα.
✅ Συνοψίζοντας
-
Οι ανήλικοι υποχρεούνται να κάνουν φορολογική δήλωση μόνο αν έχουν εισόδημα από προσωπική εργασία ή σύνταξη λόγω θανάτου γονέα.
-
Όλα τα άλλα εισοδήματα (τόκοι, ενοίκια, επενδύσεις) προστίθενται στα εισοδήματα του γονέα.
-
Οι ενήλικοι, ανεξάρτητα αν είναι εξαρτώμενα μέλη, υποχρεούνται πάντα σε δήλωση.
-
Η συμβουλή λογιστή είναι απαραίτητη για να αποφευχθούν λάθη και καθυστερήσεις.
Μπορεί να ακούγεται περίεργο, αλλά το “παιδί” σας ίσως να είναι ήδη… φορολογούμενος!
Πριν ξεκινήσει η περίοδος δηλώσεων, δείτε προσεκτικά αν εμπίπτει στις κατηγορίες που προβλέπει ο νόμος – γιατί στην εφορία, ακόμα και οι ανήλικοι έχουν ρόλο.
