Σε μια σιωπηλή αλλά καθοριστική κίνηση, η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) ετοιμάζεται να πετάξει στον κάλαθο των αχρήστων φορολογικές οφειλές ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ μέχρι το τέλος του 2025. Πρόκειται για χρέη που χαρακτηρίζονται πλέον ανεπίδεκτα είσπραξης, δηλαδή εντελώς “χαμένα λεφτά” για το κράτος.
Αν αναρωτιέστε τι σημαίνει πρακτικά αυτό, η απάντηση είναι απλή: το Δημόσιο παραιτείται από την προσπάθεια είσπραξης αυτών των ποσών, επειδή έχει διαπιστωθεί ότι δεν υπάρχει η παραμικρή δυνατότητα να επιστρέψουν στα κρατικά ταμεία.
Τα φαντάσματα του χρέους
Αυτά τα 10 δισ. ευρώ δεν είναι νέα προσθήκη. Αντιθέτως, αποτελούν μέρος ενός διογκωμένου βουνού χρεών προς την εφορία, που μετρά σήμερα συνολικά πάνω από 108,4 δισεκατομμύρια ευρώ. Από αυτό το ποσό, ήδη 26,3 δισ. έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης.
Και τα πράγματα δεν σταματούν εδώ. Το οικονομικό επιτελείο, μαζί με την ΑΑΔΕ, έχει λάβει την απόφαση να προχωρήσει σε περαιτέρω «ξεκαθάρισμα» του μητρώου των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός να απομακρυνθούν τα χρέη-φαντάσματα που απλώς “στοιχειώνουν” τις στατιστικές, και αφετέρου να επικεντρωθούν οι προσπάθειες είσπραξης στα ποσά που έχουν πραγματικές πιθανότητες να επιστραφούν.
Πώς φτάσαμε ως εδώ;
Σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), για να κριθεί ένα χρέος ως ανεπίδεκτο είσπραξης, πρέπει να έχουν εξαντληθεί όλα τα μέσα αναζήτησης και εντοπισμού περιουσιακών στοιχείων τόσο του κύριου οφειλέτη όσο και των συνυπόχρεων. Εάν μετά από αυτή τη διαδικασία δεν εντοπιστεί κανένα αξιοποιήσιμο περιουσιακό στοιχείο, τότε το χρέος καταχωρείται ως “μη εισπράξιμο”.
Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οφειλέτες είναι είτε επιχειρήσεις που έχουν πτωχεύσει και εξαφανιστεί από τον επιχειρηματικό χάρτη, είτε φυσικά πρόσωπα που δεν διαθέτουν κανένα απολύτως περιουσιακό στοιχείο στο όνομά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόκειται για χρέη δεκαετιών, που έχουν απλώς μείνει στα χαρτιά χωρίς ποτέ να υπάρξει σοβαρή πιθανότητα ανάκτησης.
Το ψευδαισθητικό των “φουσκωμένων” χρεών
Η παρουσία αυτών των “νεκρών” χρεών στους καταλόγους της εφορίας δημιουργεί ένα παραμορφωτικό καθρέφτη για την πραγματική εικόνα του δημοσίου χρέους από φόρους. Το κράτος εμφανίζεται να έχει βουνά από ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις, όμως ένα σημαντικό ποσοστό αυτών δεν έχει καμία αξία στην πράξη. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να σπαταλούνται πόροι και ενέργεια σε ανώφελες προσπάθειες είσπραξης, αντί να δοθεί έμφαση στις οφειλές με ρεαλιστικές πιθανότητες ανάκτησης.
Η απόφαση για την “εκκαθάριση” αυτών των παρωχημένων χρεών αναμένεται να δώσει ανάσα και στα στατιστικά του υπουργείου Οικονομικών, τα οποία θα αντικατοπτρίζουν πλέον μια πιο ρεαλιστική εικόνα της κατάστασης.
Τι σημαίνει αυτό για τους φορολογούμενους;
Προφανώς, η διαγραφή αυτών των χρεών δεν αφορά τους συνεπείς φορολογούμενους. Δεν πρόκειται για “κούρεμα” χρεών εν ενεργεία πολιτών ή επιχειρήσεων, ούτε για ευνοϊκές ρυθμίσεις. Αφορά μόνο περιπτώσεις όπου το Δημόσιο έχει σηκώσει “λευκή σημαία” επειδή εξαντλήθηκαν όλες οι νομικές και διοικητικές οδοί είσπραξης.
Ωστόσο, η ψυχολογία των πολιτών που βλέπουν το κράτος να “παραιτείται” από δισεκατομμύρια ευρώ μπορεί να επηρεαστεί. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναρωτιούνται: «Γιατί να πληρώνω, όταν άλλοι τη γλιτώνουν;». Το κράτος, σε αυτό το σημείο, οφείλει να επικοινωνήσει ξεκάθαρα τη διάκριση ανάμεσα σε “ανείσπρακτα” και “ενεργά” χρέη, ώστε να μη δοθεί το λάθος μήνυμα στην κοινωνία.
Η επόμενη μέρα
Η ΑΑΔΕ και το υπουργείο Οικονομικών προχωρούν μεθοδικά σε αυτό το ξεκαθάρισμα. Η λίστα των ανεπίδεκτων είσπραξης θα συνεχίσει να μεγαλώνει τα επόμενα χρόνια, με στόχο τη βελτίωση της φορολογικής διαχείρισης και τη μείωση της γραφειοκρατίας.
Το μεγάλο ερώτημα που πλανάται, όμως, είναι αν αυτή η κίνηση θα αποτελέσει την αρχή για μια βαθύτερη αναδιοργάνωση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού ή αν πρόκειται απλώς για έναν “λογιστικό καθαρισμό”.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος επιλέγει πλέον να αντιμετωπίσει με ρεαλισμό την κατάσταση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ίσως είναι ένα μικρό βήμα προς μια πιο αποτελεσματική και δίκαιη φορολογική πολιτική.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
