Από την 1η Οκτωβρίου 2025 τίθεται σε εφαρμογή η δεύτερη φάση του μέτρου των μηνιαίων δηλώσεων ΦΠΑ, η οποία ανοίγει την πόρτα σε νέες κατηγορίες επαγγελματιών και επιχειρήσεων. Η αλλαγή, αν και προαιρετική σε αυτή τη φάση, αφορά πλέον χιλιάδες φορολογούμενους που μέχρι τώρα εξαιρούνταν, δημιουργώντας ένα εντελώς νέο πλαίσιο στη διαχείριση των φορολογικών τους υποχρεώσεων.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Με τη νέα ρύθμιση, το καθεστώς μηνιαίων δηλώσεων ΦΠΑ επεκτείνεται σε:
-
Ατομικές επιχειρήσεις,
-
Εταιρείες κάθε νομικής μορφής με απλογραφικά βιβλία,
-
Ελεύθερους επαγγελματίες,
-
Αγρότες που υπάγονται στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ και τηρούν απλογραφικά βιβλία.
Προϋπόθεση για την υπαγωγή είναι η έναρξη δραστηριότητας να έχει γίνει έως και 31 Δεκεμβρίου 2023. Η διαδικασία δήλωσης πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω της πλατφόρμας myAADE, με την επιλογή να δεσμεύει την επιχείρηση για τουλάχιστον έναν χρόνο.
Τι ίσχυσε στην πρώτη φάση
Η πρώτη φάση του μέτρου εφαρμόστηκε από την 1η Ιουλίου 2025 και αφορούσε περισσότερες από 92.000 νέες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες που έκαναν έναρξη δραστηριότητας από 1η Ιανουαρίου 2024 έως και 31 Μαρτίου 2025. Σε εκείνη την περίπτωση, το μέτρο κάλυπτε όλες τις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως λογιστικού συστήματος (απλογραφικό ή διπλογραφικό).
Για όσους εντάχθηκαν τότε, υπάρχει η δυνατότητα επιστροφής στο παλαιό – τριμηνιαίο – καθεστώς, αλλά μόνο μετά την πάροδο 24 μηνών. Το ίδιο αναμένεται να ισχύει και στη δεύτερη φάση.
Στόχος: Μόνιμη εφαρμογή
Παρότι η υπαγωγή στις μηνιαίες δηλώσεις ΦΠΑ παραμένει εθελοντική, το Υπουργείο Οικονομικών έχει καταστήσει σαφές ότι το μέτρο σταδιακά θα γίνει υποχρεωτικό για το σύνολο σχεδόν των επιχειρήσεων. Η μετάβαση πραγματοποιείται τμηματικά, προκειμένου να υπάρξει χρόνος προσαρμογής και να ελεγχθεί στην πράξη η λειτουργικότητα του συστήματος.
Τα πλεονεκτήματα για επιχειρήσεις και κράτος
Η νέα διαδικασία παρουσιάζει σημαντικά οφέλη τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τη Φορολογική Διοίκηση:
-
Ακριβής εικόνα ταμειακών ροών: Οι επαγγελματίες έχουν άμεση αποτύπωση εσόδων και εξόδων κάθε μήνα, γεγονός που διευκολύνει τον οικονομικό προγραμματισμό.
-
Μείωση καθυστερήσεων: Οι υποχρεώσεις δεν συσσωρεύονται ανά τρίμηνο, περιορίζοντας τον κίνδυνο δημιουργίας μεγάλων οφειλών ΦΠΑ.
-
Ταχύτερος εντοπισμός παρατυπιών: Η μηνιαία ροή δεδομένων δίνει στη φορολογική αρχή τη δυνατότητα να ανιχνεύει πιο γρήγορα εικονικά τιμολόγια ή επιχειρήσεις–«φαντάσματα».
-
Διασύνδεση με το myDATA: Δημιουργείται ένα πλήρες ψηφιακό περιβάλλον, όπου τα λογιστικά στοιχεία καταγράφονται και ελέγχονται σε πραγματικό χρόνο.
-
Μείωση του “κενού ΦΠΑ”: Πρόκειται για τη διαφορά ανάμεσα στον φόρο που δηλώνεται και σε αυτόν που τελικά αποδίδεται στο Δημόσιο.
Αποτελέσματα ήδη ορατά
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου, η εφαρμογή του νέου μοντέλου έχει ήδη θετικό αντίκτυπο:
-
Το 2024 το κενό ΦΠΑ μειώθηκε στο 10%, έναντι 13,7% το 2022.
-
Η εκτίμηση είναι ότι μέσα στα επόμενα δύο χρόνια θα υποχωρήσει περαιτέρω στο 7%.
-
Αν η Ελλάδα φτάσει τον μέσο όρο της Ε.Ε. (5%), τότε τα ετήσια οφέλη για το Δημόσιο υπολογίζονται σε 1,4 δισ. ευρώ.
Η μείωση αυτή δεν αφορά μόνο τα κρατικά έσοδα. Δημιουργεί επίσης ένα πιο δίκαιο πεδίο ανταγωνισμού, καθώς περιορίζεται η δυνατότητα κάποιων να κερδίζουν αθέμιτα μέσω της φοροδιαφυγής.
Τι σημαίνει για τους επαγγελματίες
Η επιλογή μηνιαίας δήλωσης ΦΠΑ, αν και συνεπάγεται συχνότερη ενασχόληση με λογιστικά και φορολογικά ζητήματα, μπορεί να αποδειχθεί πλεονέκτημα για πολλές επιχειρήσεις. Ο τακτικός έλεγχος των οικονομικών στοιχείων συμβάλλει στην καλύτερη εικόνα της πραγματικής ρευστότητας και αποτρέπει την «έκπληξη» των μεγάλων ποσών που συχνά εμφανίζονται στις τριμηνιαίες δηλώσεις.
Ωστόσο, απαιτείται καλή συνεργασία με λογιστές και φοροτεχνικούς, καθώς και επένδυση σε εργαλεία ψηφιακής λογιστικής, ώστε η νέα ρουτίνα να λειτουργήσει προς όφελος της επιχείρησης.
Το επόμενο βήμα
Όλα δείχνουν πως το μηνιαίο μοντέλο ΦΠΑ δεν αποτελεί μια παροδική επιλογή αλλά τον μελλοντικό κανόνα. Η σταδιακή επέκταση του μέτρου, η θετική επίδραση στη μείωση του κενού ΦΠΑ και η ψηφιοποίηση των διαδικασιών αποτελούν σαφή δείγματα ότι το κράτος προετοιμάζει το έδαφος για μια πλήρη φορολογική μετάβαση.
Το ερώτημα πλέον για κάθε επαγγελματία και επιχείρηση δεν είναι αν θα κληθεί να ενταχθεί, αλλά πότε. Και όσο πιο σύντομα προσαρμοστεί, τόσο πιο ομαλά θα μπορέσει να λειτουργήσει στο νέο φορολογικό τοπίο.
