Με ένα φιλόδοξο σχέδιο για την οικονομική αναγέννηση των μισθών και συντάξεων μέσα στην επόμενη διετία, η κυβέρνηση εξετάζει τη σταδιακή επαναφορά των δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας. Παράλληλα, προγραμματίζεται η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς από την ερχόμενη άνοιξη, βάζοντας έτσι τέλος σε ανισότητες που ταλαιπωρούν δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους και συνταξιούχους.
Η κυβέρνηση προχωρά με αποφασιστικότητα στο σχεδιασμό, βάζοντας ως στόχο να αποκαταστήσει ένα πιο δίκαιο σύστημα αποδοχών, που θα ενισχύσει τις τσέπες υπαλλήλων και συνταξιούχων, ενώ θα τονώσει την κοινωνική συνοχή. Ήδη από τον Μάιο του 2024, η διετής παύση συμψηφισμών –που εφαρμόστηκε λόγω της εκρηκτικής ανόδου των τιμών– έλαβε τέλος. Ωστόσο, αυτό σημαίνει πως οι αυξήσεις μισθών, όταν υπάρχει προσωπική διαφορά, δεν μεταφράζονται σε πραγματική άνοδο αποδοχών, αλλά απλώς περιορίζουν το ύψος της προσωπικής διαφοράς. Οι διατάξεις αυτές, θεσπισμένες από τα μνημόνια, διατηρούν την αδικία: ίδιος χρόνος υπηρεσίας και ίδια προσόντα, αλλά άλλες τελικές αποδοχές.
Αυτό το “άδικο” καθεστώς προσωπικής διαφοράς δημιουργεί καθημερινά φαινόμενα παραλογισμού. Για παράδειγμα, δύο υπάλληλοι με τα ίδια προσόντα και την ίδια προϋπηρεσία μπορεί να βλέπουν διαφορά εκατοντάδων ευρώ στον μισθό τους. Ένας υπάλληλος του Δημοσίου με 15 χρόνια υπηρεσίας και μεταπτυχιακό μπορεί να λαμβάνει 700 ευρώ προσωπική διαφορά, ενώ συνάδελφός του με 100 ευρώ προσωπική διαφορά παίρνει τελικά 680 ευρώ λιγότερα τον μήνα – κι ας έχουν τα ίδια ακριβώς προσόντα!
Χαρακτηριστικά είναι και τα παραδείγματα από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης: υπάλληλοι με 19 χρόνια υπηρεσίας, τον ίδιο βαθμό και προσόντα, μπορεί να έχουν βασικό μισθό 1.693 ευρώ, αλλά οι συνολικές αποδοχές να κυμαίνονται από 1.896 μέχρι 2.699 ευρώ – διαφορά 42% για την ίδια ακριβώς δουλειά!
Η μεγάλη τομή με την προσωπική διαφορά
Η άρση αυτής της στρέβλωσης έχει ήδη προγραμματιστεί. Το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους προωθεί λύσεις που θα εξαλείψουν σταδιακά τις ανισότητες από τον Ιούνιο του 2025. Το μέτρο, όμως, δεν θα περιοριστεί μόνο στους μισθούς: οι συνταξιούχοι είναι επίσης στο επίκεντρο των αλλαγών.
Συγκεκριμένα, από την 1η Ιανουαρίου 2026 αναμένεται να καταργηθεί η προσωπική διαφορά για περίπου 700.000 συνταξιούχους. Το μέτρο θεωρείται “κοστολογημένο” – 200 εκατ. ευρώ τον χρόνο, ποσό που καλύπτεται από τα φετινά πλεονάσματα του ΕΦΚΑ. Ήδη 500.000 συνταξιούχοι έχουν “σβήσει” την προσωπική διαφορά την τελευταία πενταετία, καθώς οι αυξήσεις που δόθηκαν από το 2022 και μετά απορροφήθηκαν για τη μείωση της.
Η σταδιακή εξάλειψη της προσωπικής διαφοράς θα φέρει σταδιακές αυξήσεις στις συντάξεις. Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 1.100 ευρώ και προσωπική διαφορά 400 ευρώ θα δει την κύρια σύνταξη να αυξάνεται στα 1.126 ευρώ το 2025, ενώ η προσωπική διαφορά θα μειωθεί. Με διαρκείς αυξήσεις 2,4% τον χρόνο, η εξίσωση των αποδοχών θα ολοκληρωθεί έως το 2037!
Το μεγάλο αγκάθι: ο 13ος και 14ος μισθός
Ένα άλλο μείζον ζήτημα, που προκαλεί “πονοκέφαλο” στην κυβέρνηση, είναι το αίτημα για την επιστροφή του 13ου και 14ου μισθού – και αντίστοιχα των δώρων στους συνταξιούχους. Η ΑΔΕΔΥ και οι συνταξιουχικές οργανώσεις έχουν καταθέσει χιλιάδες προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ οι πιλοτικές δίκες που ξεκινούν σύντομα ενδέχεται να φέρουν νέες εξελίξεις.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό Οικονομικών, το πλήρες κόστος επαναφοράς των δώρων υπολογίζεται στα 3 δισ. ευρώ – ποσό που θεωρείται απαγορευτικό στις σημερινές δημοσιονομικές συνθήκες. Το ΔΝΤ, μάλιστα, προειδοποιεί για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης στην οικονομική σταθερότητα.
Παρ’ όλα αυτά, εξετάζεται η “μερική επιστροφή” δώρων από το 2027, με το ήμισυ του κόστους (1,5 δισ. ευρώ), ώστε να εφαρμοστεί ένα πιο “ανεκτό” σενάριο: 250 ευρώ για Χριστούγεννα, 250 για Πάσχα και 500 για άδεια στους δημόσιους υπαλλήλους, και αναλόγως στους συνταξιούχους. Το σχέδιο αυτό, που παραπέμπει στο σύστημα που ίσχυε μέχρι το 2012, προσφέρει μια συμβιβαστική λύση για την ενίσχυση των εισοδημάτων, χωρίς να εκτροχιαστεί ο προϋπολογισμός.
Η δικαστική διάσταση και οι αποφάσεις
Παρά την πίεση εργαζομένων και συνταξιούχων, όλα τα Ανώτατα Δικαστήρια (ΣτΕ, Ελεγκτικό Συνέδριο) έχουν ήδη αποφανθεί πως η κατάργηση των δώρων ήταν συνταγματικά θεμιτή λόγω της οικονομικής κρίσης. Οι αποφάσεις 1389/2021 και 1439/2020 του ΣτΕ και του Ελεγκτικού Συνεδρίου αντίστοιχα επιβεβαίωσαν ότι το μέτρο ήταν επιβεβλημένο για λόγους δημοσιονομικής σωτηρίας. Μόνο για όσους είχαν ήδη κινηθεί δικαστικά έως τον Ιούλιο του 2020, η δικαιοσύνη αναγνώρισε δικαίωμα στα αναδρομικά για 11 μήνες.
Η επόμενη μέρα
Όλα αυτά δείχνουν ότι βρισκόμαστε σε μια καμπή: από τη μία πλευρά, σταδιακή εξάλειψη αδικιών στους μισθούς και τις συντάξεις· από την άλλη, μια προσεκτική επαναφορά δώρων για να “ανασάνει” ο οικογενειακός προϋπολογισμός. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, παραμένει: θα αντέξει η οικονομία ή θα χρειαστούν νέες ισορροπίες για να στηριχθεί η κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς νέους δημοσιονομικούς κινδύνους;
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
