Το 2025 καταγράφεται ήδη ως μία από τις πιο καθοριστικές χρονιές για το ασφαλιστικό σύστημα, καθώς σηματοδότησε μια άνευ προηγουμένου μαζική αποχώρηση εργαζομένων προς τη σύνταξη. Περισσότερες από 225.000 αιτήσεις συνταξιοδότησης υποβλήθηκαν μέσα σε έναν μόνο χρόνο, αριθμός που επιβεβαιώνει ότι το κύμα φυγής όχι μόνο δεν έχει κοπάσει, αλλά αναμένεται να διατηρηθεί έντονο έως και το 2027. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι μέχρι τότε θα έχει ολοκληρωθεί η αποχώρηση της πλειονότητας των ασφαλισμένων που ανήκουν στη γενιά των baby boomers, δηλαδή όσων γεννήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του ’40 έως τα μέσα της δεκαετίας του ’60.

Η μαζική αυτή στροφή προς τη σύνταξη δεν είναι τυχαία. Ένας βασικός παράγοντας είναι ο φόβος –αν και σε μεγάλο βαθμό αβάσιμος για τα επόμενα χρόνια– ότι στο μέλλον θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης λόγω της σύνδεσής τους με το προσδόκιμο ζωής. Πολλοί ασφαλισμένοι προτίμησαν να «κλειδώσουν» τα δικαιώματά τους, επιλέγοντας την αποχώρηση πριν προκύψουν ενδεχόμενες αλλαγές.

Την ίδια στιγμή, καθοριστικό ρόλο παίζει και το νέο καθεστώς απασχόλησης συνταξιούχων. Η δυνατότητα εργασίας χωρίς περικοπή της σύνταξης έχει αλλάξει πλήρως τα δεδομένα, καθώς η αποχώρηση από την ενεργό υπηρεσία δεν συνεπάγεται πλέον απώλεια εισοδήματος. Αντιθέτως, για αρκετούς λειτουργεί ως οικονομικό πλεονέκτημα: σύνταξη και μισθός μπορούν πλέον να συνυπάρχουν. Σε αυτό προστίθεται και η ταχύτερη απονομή των κύριων συντάξεων, η οποία έχει περιορίσει δραστικά τις πολύχρονες καθυστερήσεις του παρελθόντος.

Παράλληλα, οι συντάξιμες αποδοχές εμφανίζονται αισθητά ενισχυμένες σε σχέση με προηγούμενα έτη. Οι αυξήσεις που εφαρμόστηκαν την τελευταία τριετία έχουν ανεβάσει τον μέσο όρο της κύριας σύνταξης γήρατος κοντά στα 975 ευρώ. Πίσω από αυτόν τον αριθμό, ωστόσο, κρύβονται τεράστιες αποκλίσεις. Οι συνταξιούχοι του Δημοσίου λαμβάνουν κατά μέσο όρο πάνω από 1.260 ευρώ, οι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ κινούνται γύρω στα 850 ευρώ, ενώ σε ορισμένα ειδικά ταμεία οι μέσες συντάξεις ξεπερνούν ακόμη και τα 2.900 ευρώ.

Οι αυξήσεις που θα ισχύσουν το 2026 επιβεβαιώνουν αυτή την ανοδική τάση. Η μέση σύνταξη γήρατος ενισχύεται κατά δεκάδες ευρώ, ενώ μικρότερες αλλά ουσιαστικές αυξήσεις καταγράφονται και στις συντάξεις λόγω θανάτου και αναπηρίας. Συνολικά, περίπου 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχοι είδαν βελτίωση στο εισόδημά τους, με τον αριθμό των κύριων συντάξεων να ξεπερνά τα 2,8 εκατομμύρια, καθώς αρκετοί δικαιούχοι λαμβάνουν περισσότερες από μία παροχές.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα αν εξετάσει κανείς τη «γεωγραφία» των συντάξεων. Στην κατηγορία των ποσών άνω των 1.000 ευρώ εντάσσονται περίπου 646.000 συνταξιούχοι, κυρίως από το Δημόσιο, τα ειδικά ταμεία και τους επιστημονικούς ή επαγγελματικούς κλάδους. Σε πολλές περιπτώσεις, τα ποσά υπερβαίνουν κατά πολύ τα 1.500 ή ακόμη και τα 2.000 ευρώ, αντικατοπτρίζοντας υψηλότερες εισφορές και μακρύτερους χρόνους ασφάλισης.

Η μεγαλύτερη όμως «μάζα» συνταξιούχων βρίσκεται στη μεσαία ζώνη, με αποδοχές από 700 έως 1.000 ευρώ. Περισσότεροι από ένα εκατομμύριο δικαιούχοι ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, που αποτελεί τον πυρήνα του ελληνικού συνταξιοδοτικού συστήματος. Εκεί εντάσσονται τα μεγάλα ταμεία μισθωτών και ιδιαίτερα οι νέες συντάξεις που απονεμήθηκαν μετά το 2016.

Στον αντίποδα, περίπου 260.000 συνταξιούχοι λαμβάνουν έως 700 ευρώ μηνιαίως. Η συντριπτική πλειονότητα προέρχεται από τον αγροτικό χώρο, με τις συντάξεις να κινούνται σε επίπεδα λίγο πάνω από τα 500 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν το διαχρονικό εισοδηματικό χάσμα μεταξύ αγροτών και λοιπών ασφαλισμένων, αλλά και τις ανισότητες που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το σύστημα.

Ανάλογες διαφοροποιήσεις παρατηρούνται και στις συντάξεις χηρείας και αναπηρίας. Ορισμένα ειδικά ταμεία και επαγγελματικοί κλάδοι καταβάλλουν παροχές που υπερβαίνουν τα 900 ή και τα 1.000 ευρώ, ενώ στα μεγάλα ταμεία μισθωτών τα ποσά παραμένουν αισθητά χαμηλότερα. Ιδιαίτερα χαμηλές είναι οι συντάξεις θανάτου στον αγροτικό τομέα, οι οποίες δύσκολα καλύπτουν στοιχειώδεις ανάγκες.

Τέλος, ανοιχτό παραμένει το ζήτημα των επικουρικών συντάξεων. Παρότι για χρόνια παρέμεναν «παγωμένες» λόγω της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι ο κλάδος της επικουρικής ασφάλισης εμφανίζει πλέον σημαντικά πλεονάσματα. Αυτό ενισχύει τις πιέσεις για ξεπάγωμα και αυξήσεις, ανοίγοντας έναν νέο κύκλο συζήτησης για το επόμενο βήμα του ασφαλιστικού.

Το βέβαιο είναι ότι η περίοδος 2025-2027 θα αφήσει βαθύ αποτύπωμα στο συνταξιοδοτικό τοπίο. Με τη μαζική έξοδο των baby boomers και τις αυξήσεις να αλλάζουν τις ισορροπίες, το σύστημα περνά σε μια νέα φάση – γεμάτη προκλήσεις, αλλά και κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον.

Ο νέος χάρτης των συντάξεων το 2026

(Μικτά ποσά – μετά την αύξηση 2,4%)

Πίνακας 1: Κύριες συντάξεις ΓΗΡΑΤΟΣ ανά Ταμείο

Πίνακας 2: ΕΙΔΙΚΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ – Γήρατος

Πίνακας 3: ΧΑΜΗΛΕΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – κάτω από 700€

Πίνακας 4: Συντάξεις ΘΑΝΑΤΟΥ (Χηρείας)

Πίνακας 5: Συντάξεις ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ