Νέα εποχή για τα αυθαίρετα: Τι αλλάζει για χιλιάδες ιδιοκτήτες
Μια νέα ρύθμιση έρχεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο γύρω από τα αυθαίρετα και να βάλει σε… συναγερμό δεκάδες χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος ενεργοποιεί μέσα στις επόμενες ημέρες την ηλεκτρονική πλατφόρμα του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ), όπου οι πολίτες θα πρέπει να υποβάλουν ψηφιακά όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά για τη νομιμοποίηση ή τακτοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών τους.
Για πρώτη φορά, η διαδικασία θα γίνεται εξ ολοκλήρου ηλεκτρονικά, χωρίς επισκέψεις στις πολεοδομίες ή ατελείωτες ουρές. Ωστόσο, όσοι αμελήσουν να συμμορφωθούν θα βρεθούν αντιμέτωποι με τσουχτερά πρόστιμα που μπορεί να φτάσουν έως και τα 20.000 ευρώ, αλλά και με μπλόκο σε μεταβιβάσεις ή γονικές παροχές.
Ποιοι πρέπει να δηλώσουν
Στη ρύθμιση υπάγονται όλοι οι ιδιοκτήτες αυθαίρετων χώρων ή κτισμάτων που έχουν ήδη ενταχθεί στους νόμους τακτοποίησης (Ν. 4178/2013 και Ν. 4495/2017), αλλά δεν έχουν υποβάλει πλήρη σχέδια ή την οικοδομική άδεια του ακινήτου τους.
Η νέα υποχρέωση λειτουργεί ουσιαστικά ως «συμπληρωματικό βήμα» για όσους είχαν εκκρεμότητες, δίνοντας μια τελευταία ευκαιρία να τακτοποιήσουν οριστικά την ιδιοκτησία τους.
Πώς θα λειτουργεί η νέα πλατφόρμα
Η είσοδος στην πλατφόρμα του ΤΕΕ θα πραγματοποιείται με τους κωδικούς Taxisnet. Εκεί, ο μηχανικός ή ο ιδιοκτήτης θα μπορεί να συμπληρώνει ηλεκτρονικά τη δήλωση, να επισυνάπτει τα απαραίτητα δικαιολογητικά και να λαμβάνει αυτόματα αριθμό πρωτοκόλλου, ο οποίος επιβεβαιώνει ότι η διαδικασία ολοκληρώθηκε επιτυχώς.
Το νέο σύστημα στοχεύει να απαλλάξει τους πολίτες από τη γραφειοκρατία και να επιταχύνει τον ρυθμό ελέγχου και έγκρισης των δηλώσεων.
Τι χρειάζεται για τη δήλωση
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να έχουν έτοιμα τα εξής:
Την οικοδομική άδεια του ακινήτου ή, όπου αυτή δεν υπάρχει,
Προσχέδιο του αυθαίρετου υπογεγραμμένο από μηχανικό,
Τα βασικά στοιχεία του ακινήτου, όπως ΚΑΕΚ, διεύθυνση και χρήση του χώρου.
Η διαδικασία δεν απαιτεί φυσική παρουσία στις υπηρεσίες, αλλά η ευθύνη για την ορθότητα των στοιχείων ανήκει εξολοκλήρου στον ιδιοκτήτη και τον μηχανικό που υποβάλλει τη δήλωση.
Τι ισχύει για τα παλαιά αυθαίρετα
Για ακίνητα που ανεγέρθηκαν πριν από το 1983, προβλέπεται πιο ευέλικτο πλαίσιο. Σε αυτές τις περιπτώσεις αρκεί η υποβολή προσχεδίου, χωρίς να είναι αναγκαία η ύπαρξη οικοδομικής άδειας, αρκεί να αποδεικνύεται η παλαιότητα του κτίσματος μέσω αεροφωτογραφιών ή λογαριασμών κοινής ωφέλειας.
Ποιες περιπτώσεις εξαιρούνται
Η ρύθμιση δεν αφορά αυθαίρετα που βρίσκονται σε:
δάση ή δασικές εκτάσεις,
αιγιαλούς ή παραλίες,
αρχαιολογικούς χώρους ή περιοχές προστασίας της φύσης.
Για αυτές τις περιπτώσεις, εξακολουθεί να ισχύει πλήρης απαγόρευση τακτοποίησης.
Τα πρόστιμα και οι κυρώσεις
Η μη συμμόρφωση στις υποχρεώσεις της ρύθμισης επιφέρει πρόστιμα από 5.000 έως 20.000 ευρώ, ανάλογα με το μέγεθος και τη χρήση του αυθαίρετου. Επιπλέον, τα ακίνητα για τα οποία δεν θα έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία δεν θα μπορούν να μεταβιβαστούν, να πωληθούν ή να δοθούν ως δωρεά ή γονική παροχή.
Με λίγα λόγια, χωρίς τη δήλωση στην πλατφόρμα, το ακίνητο θεωρείται «παγωμένο» νομικά.
Έλεγχοι και διασταυρώσεις
Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα πραγματοποιούν δειγματοληπτικούς ελέγχους, σε συνεργασία με το Κτηματολόγιο και την ΑΑΔΕ, ώστε να εντοπίζονται τυχόν ανακολουθίες στα δηλωμένα στοιχεία. Στόχος είναι να περιοριστούν τα φαινόμενα ψευδών δηλώσεων και να διασφαλιστεί η αξιοπιστία του συστήματος.
Μέχρι πότε η προθεσμία
Η προθεσμία για την υποβολή των δηλώσεων λήγει στο τέλος του 2025, με ανοιχτό το ενδεχόμενο μικρής παράτασης. Όσοι υποβάλουν τα δικαιολογητικά τους εμπρόθεσμα θα κατοχυρώνουν πλήρη νομιμότητα του ακινήτου, ενώ οι εκπρόθεσμες δηλώσεις θα συνοδεύονται από επιπλέον παράβολα.
Πού θα ενημερωθούν οι πολίτες
Το Τεχνικό Επιμελητήριο και το Υπουργείο Περιβάλλοντος θα αναρτήσουν στις ιστοσελίδες τους αναλυτικές οδηγίες και συχνές ερωτήσεις, ενώ θα λειτουργεί και τηλεφωνική γραμμή υποστήριξης για όσους χρειάζονται τεχνική βοήθεια ή διευκρινίσεις σχετικά με τα απαιτούμενα βήματα.
Το μήνυμα του κράτους
Η κυβέρνηση επιδιώκει να βάλει τέλος στο χάος των αυθαιρέτων και να δημιουργήσει ένα πλήρως ψηφιακό αρχείο ιδιοκτησιών, όπου κάθε ακίνητο θα διαθέτει ξεκάθαρη πολεοδομική ταυτότητα.
Η νέα πλατφόρμα δεν είναι απλώς ένα ακόμα βήμα τακτοποίησης· αποτελεί εργαλείο διαφάνειας που θα διευκολύνει μελλοντικές αγοραπωλησίες και θα εξασφαλίσει σταθερότητα στην αγορά ακινήτων.
Συνοψίζοντας:
Η πλατφόρμα του ΤΕΕ ανοίγει τις επόμενες ημέρες.
Η διαδικασία είναι υποχρεωτική για όσους έχουν τακτοποιήσει αυθαίρετα με παλαιούς νόμους.
Η μη δήλωση μπορεί να επιφέρει πρόστιμο έως 20.000€ και πάγωμα μεταβίβασης.
Η προθεσμία λήγει τέλος 2025.
