Ένα σιωπηλό αλλά ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα απειλεί χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες, οι οποίοι μέσα στους επόμενους μήνες κινδυνεύουν να βρεθούν χωρίς πλήρη ασφαλιστική κάλυψη. Περίπου 400.000 μη μισθωτοί εμφανίζονται σήμερα με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, πολλές από τις οποίες έχουν συσσωρευτεί εδώ και χρόνια, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα για το νέο ασφαλιστικό έτος.
Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η 1η Μαρτίου 2026. Από τότε, όσοι δεν έχουν εξοφλήσει ή ρυθμίσει τις ασφαλιστικές τους εισφορές χάνουν την ασφαλιστική τους ικανότητα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την καθημερινότητά τους. Η σχετική προθεσμία έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2026, αφήνοντας εκτός χιλιάδες ασφαλισμένους που είτε αδυνατούσαν οικονομικά είτε υποτίμησαν τη σημασία της ρύθμισης.
Ποιοι κινδυνεύουν άμεσα
Στη ζώνη κινδύνου βρίσκονται όχι μόνο όσοι έχουν παλαιά και μεγάλα χρέη, αλλά και επαγγελματίες που οφείλουν εισφορές ακόμη και για έναν μόνο μήνα του 2025. Το ισχύον πλαίσιο δεν κάνει διακρίσεις: αν υπάρχει ανεξόφλητη οφειλή που δεν έχει ρυθμιστεί, η ασφαλιστική ικανότητα δεν ανανεώνεται.
Ο e-ΕΦΚΑ είχε προειδοποιήσει εγκαίρως ότι η ασφαλιστική ικανότητα των μη μισθωτών λήγει στις 28 Φεβρουαρίου 2026 και ανανεώνεται μόνο για όσους έχουν τακτοποιήσει τις υποχρεώσεις τους για την περίοδο 2017–2025. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε εκκρεμότητα, είτε έχει μεταφερθεί στο ΚΕΑΟ είτε όχι, λειτουργεί ως «κόφτης» στην πρόσβαση σε πλήρεις παροχές υγείας.
Πλήρης πληρωμή ή… τίποτα
Ένα από τα σημεία που προκαλεί τη μεγαλύτερη σύγχυση είναι ότι η μερική εξόφληση δεν αρκεί. Μόνο η πλήρης αποπληρωμή όλων των οφειλών – τόσο αυτών που έχουν βεβαιωθεί στο ΚΕΑΟ όσο και των υπολοίπων – εξασφαλίζει ασφαλιστική ικανότητα έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027. Όσοι κατέβαλαν ένα ποσό «για να δείξουν καλή θέληση», χωρίς να κλείσουν συνολικά τον λογαριασμό, θεωρούνται πρακτικά ανασφάλιστοι.
Για την πλειονότητα των οφειλετών, η μοναδική ρεαλιστική λύση είναι η ένταξη σε ρύθμιση. Σε αυτή την περίπτωση, η ασφαλιστική ικανότητα δεν χορηγείται για ολόκληρο το έτος, αλλά ανανεώνεται κάθε μήνα, υπό τον αυστηρό όρο ότι οι δόσεις πληρώνονται κανονικά και δεν χάνεται η ρύθμιση. Υπάρχει, ωστόσο, μια μικρή εξαίρεση: αν οι συνολικές οφειλές προς ΕΦΚΑ και ΚΕΑΟ δεν υπερβαίνουν τα 100 ευρώ, η ασφαλιστική ικανότητα παρατείνεται αυτόματα μέχρι τη λήξη του ασφαλιστικού έτους.
Τι ισχύει για την υγεία – και τι όχι
Παρά την απώλεια της ασφαλιστικής ικανότητας, ο ΕΦΚΑ ξεκαθαρίζει ότι κανείς δεν αποκλείεται από το δημόσιο σύστημα υγείας. Όλοι οι νόμιμα διαμένοντες πολίτες με ενεργό ΑΜΚΑ διατηρούν δικαίωμα δωρεάν πρόσβασης σε δημόσια νοσοκομεία και Κέντρα Υγείας. Ωστόσο, η διαφορά ανάμεσα στο καθεστώς του ανασφάλιστου και στην πλήρη ασφαλιστική κάλυψη είναι καθοριστική στην πράξη.
Για παράδειγμα, ακόμη και για μια απλή συνταγογράφηση, ο πολίτης χωρίς ασφαλιστική ικανότητα πρέπει να απευθυνθεί αποκλειστικά σε δημόσια δομή, αντιμετωπίζοντας αναμονές και ταλαιπωρία. Αντίθετα, με ενεργή ασφάλιση, μπορεί να επισκεφθεί άμεσα συμβεβλημένο γιατρό του ΕΟΠΥΥ και να εξυπηρετηθεί χωρίς κόστος.
Προσοχή στις «αόρατες» πληρωμές
Ένα ακόμη πρακτικό πρόβλημα που επισημαίνει ο ΕΦΚΑ αφορά τις καθυστερήσεις στην ενημέρωση των πληροφοριακών συστημάτων. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι εισφορές έχουν πληρωθεί κανονικά, αλλά δεν εμφανίζονται εγκαίρως στο σύστημα, με αποτέλεσμα ο ασφαλισμένος να φαίνεται ανασφάλιστος μετά την 1η Μαρτίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, απαιτείται έλεγχος της πληρωμής και επίσκεψη σε υποκατάστημα του ΕΦΚΑ για άμεση αποκατάσταση της ασφαλιστικής ικανότητας έως τις 28/2/2027.
Ποιοι δεν επηρεάζονται
Οι μισθωτοί εργαζόμενοι δεν αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα. Για αυτούς, η ασφαλιστική ικανότητα ανανεώνεται αυτόματα μέχρι τον Φεβρουάριο του 2027, εφόσον έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον 50 ημέρες ασφάλισης μέσα στο 2025 ή στο τελευταίο δωδεκάμηνο πριν από την 1η Μαρτίου.
Το μήνυμα είναι σαφές: για τους μη μισθωτούς, η αμέλεια ή η αδυναμία τακτοποίησης των οφειλών δεν σημαίνει απλώς ένα ακόμη χρέος, αλλά μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρό εμπόδιο στην καθημερινή πρόσβαση στην υγειονομική φροντίδα.
