Ένα χρόνο μετά τις τυμπανοκρουσίες της κυβέρνησης για το πρόγραμμα «Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα», η πραγματικότητα μόνο απογοήτευση προκαλεί. Παρότι η πλατφόρμα έκλεισε εδώ και τρεις μήνες, οι δικαιούχοι εξακολουθούν να περιμένουν τα πολυπόθητα vouchers. Το αποτέλεσμα; Χιλιάδες νοικοκυριά παραμένουν εγκλωβισμένα στους υπέρογκους λογαριασμούς ρεύματος, ενώ ολόκληρος ο κλάδος των ηλιακών θερμοσιφώνων βρίσκεται αντιμέτωπος με ασφυξία.
Αγορά σε αδιέξοδο
Η καθυστέρηση διανομής των επιταγών έχει βάλει «λουκέτο» στην κατανάλωση. Βιομηχανίες παραγωγής, εισαγωγικές εταιρείες, καταστήματα λιανικής και εγκαταστάτες βλέπουν τη ζήτηση να έχει παγώσει. Η Ένωση Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας προειδοποιεί ότι οι περισσότερες μονάδες δουλεύουν πλέον στο 50% της δυναμικότητάς τους. Η μείωση της παραγωγής οδηγεί μοιραία σε απολύσεις, σε μια περίοδο που ήδη η αγορά δυσκολεύεται να βρει εξειδικευμένο προσωπικό.
Αλυσιδωτές είναι και οι συνέπειες στις βιομηχανίες πρώτων υλών: οι παραγγελίες για μέταλλα και υλικά έχουν σχεδόν υποδιπλασιαστεί. Ολόκληρη η αλυσίδα αξίας κινδυνεύει να καταρρεύσει, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ελληνική οικονομία.
Τα νοικοκυριά στο έλεος της ενεργειακής φτώχειας
Την ίδια ώρα, περισσότερα από 120.000 νοικοκυριά που έχουν εγκριθεί στο πρόγραμμα περιμένουν μάταια να προχωρήσει η διαδικασία. Πρόκειται κυρίως για οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, οι οποίες θα μπορούσαν με την εγκατάσταση ενός ηλιακού θερμοσίφωνα να εξοικονομούν περίπου 480 ευρώ τον χρόνο. Μέχρι τότε, συνεχίζουν να πληρώνουν ακριβά το ηλεκτρικό ρεύμα, σε μια χώρα που διαθέτει από τα υψηλότερα ποσοστά ηλιοφάνειας στην Ευρώπη.
Η εικόνα μοιάζει παράλογη: σε μια εποχή που το ενεργειακό κόστος πλήττει βάναυσα τα πιο ευάλωτα στρώματα, η Πολιτεία δεν καταφέρνει να ενεργοποιήσει ένα πρόγραμμα με τεράστιο κοινωνικό αποτύπωμα.
Σαφές οικονομικό και περιβαλλοντικό όφελος
Τα οφέλη από το «Αλλάζω θερμοσίφωνα» δεν επιδέχονται αμφισβήτηση. Από τα 93,7 εκατ. ευρώ που διατέθηκαν, τα 87 έμειναν στην ελληνική αγορά, ενισχύοντας τις εγχώριες επιχειρήσεις. Παράλληλα, τα εγκατεστημένα συστήματα θα μειώσουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά σχεδόν 100.000 τόνους ετησίως. Πρόκειται για μια διπλή νίκη – οικονομική και περιβαλλοντική.
Κι όμως, όλα αυτά μένουν «στα χαρτιά» όσο οι διαδικασίες σέρνονται.
Γραφειοκρατία και αλλεπάλληλες καθυστερήσεις
Η Ένωση Βιομηχανιών Ηλιακής Ενέργειας δεν κρύβει την απογοήτευσή της. Υπενθυμίζει ότι υπήρχε ήδη έτοιμος οδηγός, πλατφόρμα και κατάλογος προϊόντων από το προηγούμενο πρόγραμμα «Ανακυκλώνω – Αλλάζω θερμοσίφωνα». Ωστόσο, αντί να πατήσει πάνω σε αυτό το πλαίσιο, το Υπουργείο επέλεξε να καταρτίσει νέο οδηγό και να δημιουργήσει εκ νέου πλατφόρμα, με αποτέλεσμα να προκύψουν τεχνικά προβλήματα και σημαντικές καθυστερήσεις.
Ακόμα πιο ανησυχητικό: η ημερομηνία λήξης του προγράμματος έχει οριστεί για τις 23 Σεπτεμβρίου 2025. Αυτό σημαίνει ότι μέσα σε λιγότερο από τρεις εβδομάδες θα πρέπει να εκδοθούν, να χρησιμοποιηθούν και να εγκατασταθούν πάνω από 120.000 ηλιακοί θερμοσίφωνες – στόχος που μοιάζει ανέφικτος.
Υποψίες για σκοπιμότητες
Η Ένωση αφήνει αιχμές ότι οι καθυστερήσεις δεν είναι τυχαίες. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της, εξετάζεται το ενδεχόμενο να περάσει η διαχείριση αντίστοιχων προγραμμάτων απευθείας στους παρόχους ενέργειας. Ένα τέτοιο σενάριο, προειδοποιεί, θα υπονόμευε τον υγιή ανταγωνισμό και θα οδηγούσε πολλές ελληνικές επιχειρήσεις σε κλείσιμο, χωρίς κανείς να μπορεί να διασφαλίσει ότι οι καταναλωτές θα βγουν κερδισμένοι.
Ένα πρόγραμμα σε οριακό σημείο
Η ουσία είναι μία: παρά τις υποσχέσεις, τα vouchers δεν έχουν φτάσει ακόμη στους δικαιούχους. Το πρόγραμμα που διαφημίστηκε ως «σημαία» της ενεργειακής μετάβασης κινδυνεύει να μετατραπεί σε φιάσκο. Και ενώ τα ρολόγια μετρούν αντίστροφα, τόσο οι πολίτες όσο και η αγορά βρίσκονται σε απόγνωση.
Εάν η κυβέρνηση δεν κινηθεί άμεσα, το «Αλλάζω σύστημα θέρμανσης και θερμοσίφωνα» θα μείνει στην ιστορία ως μια ακόμα χαμένη ευκαιρία – με τους πολίτες χαμένους και τις επιχειρήσεις γονατισμένες.
