Η αγορά βρίσκεται σε αναβρασμό λίγες μόλις μέρες πριν από την υποχρεωτική ενεργοποίηση του συστήματος πληρωμών IRIS. Παρότι η διάταξη τίθεται επισήμως σε ισχύ στις 31 Οκτωβρίου 2025, οι περισσότερες επιχειρήσεις φαίνεται πως δεν είναι έτοιμες να ανταποκριθούν – και όχι από δική τους υπαιτιότητα.
Σύμφωνα με τον Λογιστικό Σύλλογο Αθηνών, η ημερομηνία-κλειδί συμμόρφωσης είναι η 31η Οκτωβρίου και όχι η 1η Νοεμβρίου, όπως πολλοί θεωρούσαν. Αυτό σημαίνει ότι ήδη από τα μεσάνυχτα της 1ης Νοεμβρίου, όσες επιχειρήσεις δεν αποδέχονται πληρωμές μέσω IRIS θεωρούνται μη συμμορφούμενες και κινδυνεύουν με τσουχτερά πρόστιμα.
❗ Γιατί επικρατεί πανικός στην αγορά
Οι λογιστές εκφράζουν έντονη ανησυχία, καθώς –όπως τονίζουν– οι τράπεζες δεν έχουν ολοκληρώσει ακόμη τις τεχνικές διαδικασίες για την πλήρη λειτουργία του IRIS σε εταιρικούς λογαριασμούς. Αυτό σημαίνει πως πολλές επιχειρήσεις, ακόμη κι αν επιθυμούν να συμμορφωθούν, δεν έχουν πρακτικά τη δυνατότητα να το πράξουν.
«Δεν είναι δυνατόν να απαιτείται κάτι που το ίδιο το τραπεζικό σύστημα δεν έχει προετοιμάσει», αναφέρουν λογιστές, επισημαίνοντας ότι το πρόβλημα δεν εντοπίζεται στη βούληση των επιχειρήσεων, αλλά στις καθυστερήσεις των τραπεζών και την ελλιπή τεχνική ετοιμότητα.
⚖️ Τι προβλέπει ο νόμος 5193/2025
Η υποχρέωση αποδοχής πληρωμών μέσω IRIS καθιερώθηκε με τον νόμο 5193/2025. Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, όλα τα νομικά πρόσωπα που συναλλάσσονται με ιδιώτες, εκτός επαγγελματικής δραστηριότητας, οφείλουν να υποδέχονται πληρωμές μέσω συστημάτων άμεσης πληρωμής – όπως είναι το IRIS.
Η ρύθμιση έχει στόχο να περιορίσει τη χρήση μετρητών και να ενισχύσει τη διαφάνεια στις συναλλαγές. Παρόλα αυτά, ο τρόπος και ο χρόνος εφαρμογής της προκαλούν πραγματική αναστάτωση στην αγορά, καθώς το απαραίτητο υπόβαθρο δεν είναι ακόμα έτοιμο.
Οι τράπεζες… στο «ρελαντί»
Ενώ ο νόμος ψηφίστηκε εδώ και μήνες, η τραπεζική διασύνδεση του IRIS με εταιρικούς λογαριασμούς παραμένει ημιτελής. Οι περισσότερες τράπεζες δεν έχουν ενεργοποιήσει πλήρως τις υπηρεσίες, αφήνοντας τις επιχειρήσεις σε αδιέξοδο.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει πως πολλές εταιρείες δεν μπορούν ακόμη να προσθέσουν επιλογή πληρωμής μέσω IRIS στα ηλεκτρονικά τους καταστήματα ή στα φυσικά τους σημεία πώλησης, με αποτέλεσμα να βρίσκονται «μετέωρες» απέναντι στις νέες υποχρεώσεις.
⚠️ Ορατός κίνδυνος κυρώσεων χωρίς υπαιτιότητα
Η μεγαλύτερη ανησυχία των λογιστών είναι ότι οι επιχειρήσεις κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωπες με πρόστιμα, χωρίς να φταίνε οι ίδιες. Εφόσον η τεχνική υποδομή δεν είναι διαθέσιμη, οι επιχειρήσεις δεν έχουν τρόπο να συμμορφωθούν εμπρόθεσμα, ακόμη κι αν το επιθυμούν.
«Θα είναι άδικο να επιβληθούν κυρώσεις για κάτι που δεν εξαρτάται από τον επιχειρηματία», τονίζουν επαγγελματίες του κλάδου, ζητώντας παράταση ή τουλάχιστον επίσημη διευκρίνιση από τα αρμόδια υπουργεία.
Τα πρόστιμα – «μαχαιριά» για τις μικρές επιχειρήσεις
Αν και ο νόμος προβλέπει πρόστιμα από 10.000 έως 20.000 ευρώ για όσους δεν αποδέχονται πληρωμές μέσω IRIS, οι κυρώσεις αυτές δεν έχουν ακόμα ενεργοποιηθεί. Για να τεθούν σε ισχύ, απαιτείται έκδοση σχετικής υπουργικής απόφασης, η οποία προς το παρόν εκκρεμεί.
Ωστόσο, η αγορά ανησυχεί ότι η καθυστέρηση στην απόφαση μπορεί να οδηγήσει σε αιφνιδιασμό. Αν οι κυρώσεις τεθούν αναδρομικά ή χωρίς μεταβατικό στάδιο, χιλιάδες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν με υπέρογκα πρόστιμα, μέσα σε ελάχιστο χρόνο.
«Η αντίστροφη μέτρηση ξεκίνησε»
Με μόλις λίγες μέρες να απομένουν μέχρι την ημερομηνία εφαρμογής, ο Λογιστικός Σύλλογος Αθηνών προειδοποιεί για χάος στην αγορά αν δεν υπάρξει άμεση διευκρίνιση ή τεχνική ετοιμότητα. «Το IRIS είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά χρειάζεται σωστή προετοιμασία – όχι βιαστικές κινήσεις που θα οδηγήσουν σε πρόστιμα και αδικίες», επισημαίνουν.
Πολλές επιχειρήσεις, ιδίως μικρές οικογενειακές, δηλώνουν ότι δεν έχουν λάβει καν ενημέρωση από τις τράπεζες τους σχετικά με τη διαδικασία ενεργοποίησης. Άλλες αναφέρουν ότι το IRIS εμφανίζεται διαθέσιμο μόνο για ιδιωτικούς λογαριασμούς, όχι για εταιρικούς.
Τι ζητά η αγορά
Οι επαγγελματίες του χώρου ζητούν από το υπουργείο Οικονομικών και την Τράπεζα της Ελλάδος:
-
να παραταθεί η προθεσμία για την υποχρεωτική εφαρμογή του IRIS,
-
να υπάρξει επίσημη ενημέρωση για την πραγματική ημερομηνία συμμόρφωσης,
-
και να δοθεί μεταβατικό διάστημα χωρίς κυρώσεις, ώστε να ολοκληρωθούν οι τεχνικές ενσωματώσεις.
Μέχρι τότε, η αβεβαιότητα κυριαρχεί. Οι λογιστές βλέπουν το IRIS ως ένα σημαντικό βήμα για τον εκσυγχρονισμό των πληρωμών στην Ελλάδα, αλλά προειδοποιούν ότι χωρίς σωστή υλοποίηση, κινδυνεύει να εξελιχθεί σε «γραφειοκρατικό εφιάλτη».
Συνοψίζοντας:
Η εφαρμογή του IRIS είναι αναπόφευκτη – αλλά οι επιχειρήσεις χρειάζονται χρόνο, καθοδήγηση και λειτουργικές λύσεις. Χωρίς αυτά, ο νέος νόμος μπορεί να μετατραπεί από εργαλείο διευκόλυνσης… σε παγίδα προστίμων.
