Μια εκρηκτική κατάσταση διαμορφώνεται στον ΕΦΚΑ, καθώς όλο και περισσότεροι οφειλέτες εγκαταλείπουν τις ρυθμίσεις αποπληρωμής, αφήνοντας πίσω χρέη-βόμβες. Το φαινόμενο έχει σημάνει συναγερμό στην κορυφή του Υπουργείου Εργασίας, προκαλώντας κινητοποίηση για ριζικές αλλαγές στον τρόπο που θα εισπράττονται πλέον οι οφειλές.
Οι υπάρχουσες ρυθμίσεις αποδεικνύονται αναποτελεσματικές και ασύμφορες για πολλούς ασφαλισμένους, που καλούνται να πληρώνουν ταυτόχρονα τις τρέχουσες εισφορές αλλά και τις δόσεις παλαιότερων χρεών. Το επιτόκιο 5,5% που συνοδεύει τις ρυθμίσεις κάνει την εξόφληση δυσβάσταχτη, ενώ οι υπερβολικές προσαυξήσεις διπλασιάζουν ή και τριπλασιάζουν το αρχικό χρέος. Η ετήσια επιβάρυνση 8,5% για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές θεωρείται αποτρεπτική για κάθε συνεπή πολίτη που παλεύει να παραμείνει συνεπής.
Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε ένα φαύλο κύκλο: οι ρυθμίσεις εγκαταλείπονται, νέα χρέη προστίθενται, ενώ το συνολικό ποσό των οφειλών προς τον ΕΦΚΑ αυξάνεται διαρκώς. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το χρέος προς το Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) έχει αγγίξει τα 49,3 δισ. ευρώ, με λιγότερο από το 10% να βρίσκεται σε ενεργή ρύθμιση.
Το 2024, από τα συνολικά έσοδα του ΕΦΚΑ, μόλις 1,04 δισ. ευρώ προήλθε από ρυθμίσεις, ενώ 920 εκατ. ευρώ εισπράχθηκαν εκτός αυτών. Η μόνιμη ρύθμιση των 24 δόσεων απέφερε έσοδα 586,5 εκατ. ευρώ — δηλαδή λιγότερα από το ένα τρίτο του συνόλου. Ούτε οι εκατοντάδες χιλιάδες ειδοποιήσεις, ούτε τα αναγκαστικά μέτρα κατάφεραν να αναχαιτίσουν το κύμα αθέτησης.
Μπροστά σε αυτή την αποτυχία του υπάρχοντος μοντέλου, το Υπουργείο Εργασίας ετοιμάζει νέα νομοθετική παρέμβαση που φιλοδοξεί να φέρει την «επανάσταση» στις εισπράξεις: εξατομικευμένες ρυθμίσεις χρεών και ανάθεση της διαδικασίας σε ιδιώτες – εισπρακτικές εταιρείες.
Το νέο σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός προφίλ για κάθε οφειλέτη, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το εισόδημα, η ακίνητη περιουσία, το προσδόκιμο ζωής, ακόμη και το ύψος των προσαυξήσεων. Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι ιδιωτικές εταιρείες που θα επιλεγούν μέσω διεθνούς διαγωνισμού εντός δύο μηνών, θα σχεδιάζουν εξατομικευμένες λύσεις αποπληρωμής, μακριά από τη λογική της οριζόντιας αντιμετώπισης.
Πρόκειται για μια αλλαγή φιλοσοφίας: το ίδιο χρέος δεν θα αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο για όλους, αλλά με βάση τις πραγματικές δυνατότητες και συνθήκες κάθε πολίτη. Η ελπίδα είναι ότι αυτό το στοχευμένο μοντέλο θα αυξήσει την εισπραξιμότητα και θα περιορίσει το φαινόμενο της μαζικής εγκατάλειψης των ρυθμίσεων.
Αξίζει να σημειωθεί πως το μεγαλύτερο μέρος των χρεών προέρχεται από παλιές οφειλές: σχεδόν 40% έχει δημιουργηθεί πριν το 2009. Παράλληλα, μόλις 2.776 μεγαλοοφειλέτες συγκεντρώνουν σχεδόν το 24% του συνολικού χρέους – μια ανισορροπία που επίσης αναμένεται να ληφθεί υπόψη στο νέο σύστημα.
Η στατιστική εικόνα του ΚΕΑΟ δείχνει ξεκάθαρα την αναποτελεσματικότητα των μέχρι τώρα πολιτικών:
-
Το 51,8% των χρεών προέρχεται από πρώην εργαζόμενους του ΙΚΑ.
-
Το 28,1% από παλιούς ασφαλισμένους του ΟΑΕΕ.
-
Πάνω από 1,5 εκατ. οφειλέτες έχουν χρέη κάτω των 15.000 ευρώ.
-
Πάνω από 96.000 άτομα χρωστούν ποσά μεταξύ 50.000 και 100.000 ευρώ.
-
Περίπου 1,9 εκατ. πολίτες έχουν χρέη έως 30.000 ευρώ.
-
Η συνολική αύξηση του χρέους το 2024 ήταν 1,73 δισ. ευρώ, με τα πρόσθετα τέλη να ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης.
Η εικόνα αυτή αποκαλύπτει μια κοινωνία που αδυνατεί να ανταποκριθεί στο βάρος του ασφαλιστικού συστήματος όπως αυτό λειτουργεί σήμερα. Με τους μικρούς οφειλέτες να ασφυκτιούν και τους μεγάλους να καθυστερούν συστηματικά, ο ΕΦΚΑ βρίσκεται σε σταυροδρόμι.
Το νέο μοντέλο ρύθμισης υπόσχεται δικαιοσύνη και αποτελεσματικότητα – τουλάχιστον στα χαρτιά. Το αν θα πετύχει, μένει να φανεί. Το σίγουρο είναι πως η κατάσταση δεν μπορεί να συνεχιστεί ως έχει, και οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για το μέλλον των ασφαλιστικών εισφορών στη χώρα.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
