Σημαντικές αλλαγές για εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων, εργαζόμενους στους δήμους, οικογένειες και ψηφοφόρους φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εισέρχεται στη Βουλή, με την κυβέρνηση να προχωρά σε διορθώσεις της τελευταίας στιγμής προκειμένου να περιορίσει τις πρόσθετες επιβαρύνσεις που είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Η πιο ηχηρή παρέμβαση αφορά το ζήτημα της φορολόγησης των ακινήτων. Αν και το αρχικό σχέδιο προέβλεπε δύο νέες επιβαρύνσεις μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος, τελικά η κυβέρνηση αποφάσισε να αποσύρει τη μία, αποφεύγοντας έτσι ένα διπλό οικονομικό βάρος για τους ιδιοκτήτες.
Τι καταργείται και τι παραμένει
Στο τελικό νομοσχέδιο δεν περιλαμβάνεται πλέον το Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης, το οποίο θα επιβαλλόταν από τις Περιφέρειες και θα εισπραττόταν μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντίθετα, παραμένει το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης, το οποίο θα αντικαταστήσει δύο υφιστάμενες χρεώσεις που πληρώνουν σήμερα οι πολίτες: το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας και τον Φόρο Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων.
Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει το νέο τέλος ως ενοποίηση υφιστάμενων επιβαρύνσεων και όχι ως έναν εντελώς νέο φόρο.
Πώς θα υπολογίζεται το νέο τέλος
Η εφαρμογή του νέου συστήματος προβλέπεται να ξεκινήσει από την 1η Ιανουαρίου 2027.
Κάθε δήμος θα έχει τη δυνατότητα να καθορίζει συντελεστή από 0,3 έως 0,7 τοις χιλίοις, ο οποίος θα εφαρμόζεται στην αξία του ακινήτου, όπως αυτή προκύπτει από τα τετραγωνικά μέτρα, την αντικειμενική τιμή ζώνης και τον συντελεστή παλαιότητας.
Ωστόσο, στο τελικό κείμενο προβλέφθηκε ειδική δικλίδα ασφαλείας για τους δήμους που εκτιμούν ότι θα έχουν απώλειες εσόδων. Εφόσον αποδεικνύεται ότι ο ανώτατος συντελεστής δεν επαρκεί για να καλυφθεί τουλάχιστον το 95% των εσόδων που εισέπραξαν το 2025 από τα σημερινά τέλη, τότε το δημοτικό συμβούλιο θα μπορεί να εγκρίνει μεγαλύτερο συντελεστή, μόνο στον βαθμό που απαιτείται για την κάλυψη αυτής της διαφοράς.
Οι χρεώσεις θα εμφανίζονται στον λογαριασμό ρεύματος
Όπως συμβαίνει ήδη σήμερα με το ΤΑΠ και άλλες δημοτικές επιβαρύνσεις, έτσι και το νέο Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης θα εισπράττεται μέσω των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ιδιοκτήτες θα βλέπουν τη σχετική χρέωση ενσωματωμένη στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος, ενώ τα ποσά θα αποδίδονται στη συνέχεια στους δήμους.
Υπόχρεοι για την καταβολή θα είναι οι ιδιοκτήτες, οι επικαρπωτές και οι νομείς ακινήτων. Σε περίπτωση μίσθωσης, όταν ο λογαριασμός ηλεκτρικού ρεύματος εκδίδεται στο όνομα του ενοικιαστή, το ποσό θα καταβάλλεται από εκείνον, αλλά θα συμψηφίζεται με το μίσθωμα.
Ανατροπές στις προσλήψεις των δήμων
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και σημαντικές εργασιακές παρεμβάσεις που επηρεάζουν χιλιάδες συμβασιούχους.
Η κυβέρνηση προχωρά σε αλλαγές στο καθεστώς που υποχρέωνε τους δήμους να ασκούν έφεση ακόμη και όταν πρωτόδικες δικαστικές αποφάσεις δικαίωναν εργαζόμενους.
Η νέα ρύθμιση δίνει μεγαλύτερη ευχέρεια στις δημοτικές αρχές να μην εξαντλούν τα ένδικα μέσα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, γεγονός που δημιουργεί νέες προοπτικές για εργαζόμενους οι οποίοι υπηρετούν επί σειρά ετών σε κρίσιμες υπηρεσίες των δήμων.
Οι αλλαγές αφορούν προσωπικό κοινωνικών δομών, παιδικών σταθμών, τεχνικών υπηρεσιών, αθλητισμού, πολιτισμού, πρασίνου και ανταποδοτικών υπηρεσιών.
Έρχονται πάνω από 9.000 μόνιμες θέσεις
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους δημοτικούς παιδικούς σταθμούς.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου Εσωτερικών, προβλέπεται η κάλυψη περισσότερων από 9.000 οργανικών θέσεων μόνιμου προσωπικού μέσω διαδικασιών του ΑΣΕΠ.
Παράλληλα, θα εφαρμοστεί ειδικό σύστημα μοριοδότησης που θα αναγνωρίζει την προϋπηρεσία όσων εργάζονται ήδη στις συγκεκριμένες δομές μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Η ρύθμιση θεωρείται κομβικής σημασίας τόσο για τη λειτουργία των παιδικών σταθμών όσο και για τη στήριξη των οικογενειών.
Νέο εκλογικό σύστημα στην Αυτοδιοίκηση
Ριζικές αλλαγές έρχονται και στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές.
Η διαδικασία θα ολοκληρώνεται πλέον σε μία μόνο Κυριακή, χωρίς δεύτερο γύρο.
Νικητής θα αναδεικνύεται ο συνδυασμός που θα συγκεντρώνει ποσοστό 42% συν μία ψήφο.
Αν κανείς δεν πετύχει το όριο, θα ενεργοποιείται το σύστημα της εναλλακτικής ψήφου. Οι πολίτες θα μπορούν να επιλέγουν και δεύτερη προτίμηση, η οποία θα αξιοποιείται στην τελική καταμέτρηση για την ανάδειξη του νικητή.
Ηλεκτρονική ψήφος για όλους
Μία ακόμη μεγάλη καινοτομία είναι η δυνατότητα ηλεκτρονικής συμμετοχής στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Οι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους θα μπορούν, κατόπιν αίτησης, να ψηφίζουν ψηφιακά χωρίς φυσική παρουσία στο εκλογικό τμήμα.
Για την εφαρμογή του μέτρου προβλέπεται η δημιουργία περίπου 400 ειδικών εκλογικών τμημάτων σε ολόκληρη τη χώρα.
Επίδομα γέννησης έως 3.000 ευρώ από τους δήμους
Ο νέος Κώδικας περιλαμβάνει και κοινωνικές παροχές που φιλοδοξούν να στηρίξουν τις οικογένειες και να αντιμετωπίσουν το δημογραφικό πρόβλημα.
Οι δήμοι αποκτούν τη δυνατότητα να χορηγούν επίδομα γέννησης έως 3.000 ευρώ ανά παιδί σε δημότες και μόνιμους κατοίκους.
Μάλιστα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική εφαρμογή για αποφάσεις που έχουν ληφθεί από τον Ιούλιο του 2024, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον οικονομική ενίσχυση για πολλές οικογένειες.
Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στους δήμους να καλύπτουν δαπάνες στέγασης και διαβίωσης δημοσίων υπαλλήλων, ενώ προβλέπονται και ειδικές ρυθμίσεις για την εξυπηρέτηση κατοίκων απομακρυσμένων περιοχών μέσω της φιλοξενίας τραπεζικών και ταχυδρομικών υπηρεσιών σε δημοτικά κτίρια.
Με τις τελικές αλλαγές, η κυβέρνηση επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην οικονομική αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και στην αποφυγή νέων φορολογικών βαρών για τους πολίτες, σε μια μεταρρύθμιση που αναμένεται να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας δήμων και περιφερειών για τα επόμενα χρόνια.
