Μια σημαντική αλλαγή στη νομοθεσία για τον εξωδικαστικό μηχανισμό έρχεται να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για τις οφειλές προς τους δήμους και τα νομικά πρόσωπα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Με νέα διάταξη, ανοίγει ο δρόμος για τη ρύθμιση χρεών που έως πρόσφατα θεωρούνταν πρακτικά αδύνατο να τακτοποιηθούν, δίνοντας «ανάσα» σε φυσικά πρόσωπα, επαγγελματίες και επιχειρήσεις.
Η παρέμβαση αφορά οφειλές άνω των 10.000 ευρώ προς δήμους και δημοτικά νομικά πρόσωπα, ανεξάρτητα από το είδος ή τον χρόνο δημιουργίας τους. Για πρώτη φορά, τα συγκεκριμένα χρέη μπορούν να ενταχθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό του ν. 4738/2020, μέσα από μια ενιαία, αυτοματοποιημένη διαδικασία, που μέχρι σήμερα ίσχυε κυρίως για χρέη προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία.
Τι αλλάζει στην πράξη
Η βασική καινοτομία της νέας ρύθμισης είναι ότι το σύνολο των δημοτικών οφειλών —κεφάλαιο, πρόστιμα, προσαυξήσεις και κάθε επιβάρυνση— «μεταφέρεται» στη φορολογική διοίκηση αποκλειστικά για τον σκοπό της ρύθμισης. Με απλά λόγια, τα χρέη προς δήμους αντιμετωπίζονται πλέον, στο πλαίσιο του εξωδικαστικού, σαν να είναι οφειλές προς το Δημόσιο.
Αυτό σημαίνει ότι ο οφειλέτης δεν χρειάζεται να διαπραγματευτεί ξεχωριστά με τον δήμο ή το δημοτικό νομικό πρόσωπο. Αντίθετα, υποβάλλει μία αίτηση μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού και το σύστημα προτείνει αυτοματοποιημένη λύση, με βάση τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και τη βιωσιμότητα του οφειλέτη.
Ποιοι αποκτούν δικαίωμα ένταξης
Δικαίωμα υπαγωγής έχουν πλέον τόσο φυσικά όσο και νομικά πρόσωπα, αρκεί το συνολικό ύψος των οφειλών προς δήμους ή τα νομικά τους πρόσωπα να ξεπερνά τις 10.000 ευρώ. Δεν έχει σημασία αν τα χρέη είναι ληξιπρόθεσμα ή όχι, ούτε αν έχουν ήδη ξεκινήσει διαδικασίες αναγκαστικής είσπραξης.
Η ρύθμιση καλύπτει ευρύ φάσμα οφειλών, όπως:
δημοτικά τέλη και ΤΑΠ,
πρόστιμα αυθαίρετης χρήσης κοινόχρηστων χώρων,
μισθώματα προς δημοτικά νομικά πρόσωπα,
προσαυξήσεις και τόκους προηγούμενων ετών.
Γιατί θεωρείται «ξεκλείδωμα» χρεών
Μέχρι σήμερα, πολλές τέτοιες υποθέσεις παρέμεναν σε αδιέξοδο. Οι δήμοι είχαν περιορισμένες δυνατότητες ρύθμισης, ενώ οι οφειλέτες βρίσκονταν αντιμέτωποι με κατασχέσεις και δεσμεύσεις χωρίς ρεαλιστική προοπτική εξόφλησης. Το αποτέλεσμα ήταν χρέη «παγωμένα» για χρόνια, χωρίς ουσιαστικό όφελος ούτε για τα δημοτικά ταμεία ούτε για τους πολίτες.
Με τη νέα διάταξη, το κράτος επιχειρεί να μετατρέψει ανείσπρακτα ποσά σε πραγματικά έσοδα, μέσα από μακροπρόθεσμες ρυθμίσεις που μπορούν να φτάσουν σε πολλές δόσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να προβλέπουν και σημαντικές μειώσεις προσαυξήσεων ή ακόμα και βασικής οφειλής.
Παραδείγματα που δείχνουν τη διαφορά
Ένας ελεύθερος επαγγελματίας με συνολικό χρέος 15.000 ευρώ από τέλη χρήσης κοινόχρηστων χώρων και παλιά πρόστιμα, μπορεί πλέον να ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό και να ρυθμίσει το σύνολο της οφειλής του, χωρίς να εξετάζεται αν μέρος αυτής δεν έχει ακόμη καταστεί ληξιπρόθεσμο.
Μια μικρή επιχείρηση που οφείλει 60.000 ευρώ σε δημοτικό νομικό πρόσωπο από μισθώματα και επιβαρύνσεις, αποκτά τη δυνατότητα να ζητήσει πολυετή διακανονισμό, ακόμη και αν έχουν ήδη κινηθεί μέτρα αναγκαστικής είσπραξης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο μηχανισμός μπορεί να προτείνει λύση που περιλαμβάνει και «κούρεμα» μέρους του χρέους.
Αντίστοιχα, ιδιοκτήτης ακινήτου με συσσωρευμένες οφειλές άνω των 10.000 ευρώ από δημοτικά τέλη και ΤΑΠ, μπορεί να μεταφέρει όλο το ποσό στη φορολογική διοίκηση και να ενταχθεί σε ενιαία ρύθμιση, αποφεύγοντας κατασχέσεις ή δεσμεύσεις.
Τι επιδιώκει το κράτος
Στόχος της παρέμβασης δεν είναι μόνο η διευκόλυνση των οφειλετών, αλλά και η ενίσχυση της εισπραξιμότητας των δήμων. Αντί για μακροχρόνιες εκκρεμότητες χωρίς αποτέλεσμα, επιδιώκεται η δημιουργία ρεαλιστικών ρυθμίσεων που μπορούν πράγματι να τηρηθούν.
Παράλληλα, η ένταξη των δημοτικών οφειλών στον εξωδικαστικό μηχανισμό ενοποιεί το πλαίσιο ρυθμίσεων, μειώνει τη γραφειοκρατία και περιορίζει τις συγκρούσεις μεταξύ πολιτών και τοπικής αυτοδιοίκησης.
Το βέβαιο είναι ότι η νέα ρύθμιση αλλάζει τα δεδομένα για χιλιάδες οφειλέτες και δημιουργεί ένα παράθυρο ευκαιρίας για όσους μέχρι σήμερα έβλεπαν τα χρέη τους προς τους δήμους ως άλυτο πρόβλημα.
