Στην κόψη του ξυραφιού βρίσκονται χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων που περιμένουν με αγωνία τις σημερινές ανακοινώσεις του οικονομικού επιτελείου. Ο λόγος; Οι αλλαγές στο καθεστώς της φοροαπαλλαγής για τις κενές κατοικίες, ένα μέτρο που εφαρμόζεται ήδη αλλά, όπως όλα δείχνουν, δεν λειτούργησε όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων (ΠΟΜΙΔΑ) έχει βάλει στο τραπέζι συγκεκριμένες προτάσεις, ελπίζοντας σε βελτιώσεις που θα δώσουν πραγματική ανάσα στην αγορά ακινήτων και στους χιλιάδες ιδιοκτήτες που κρατούν εδώ και χρόνια «παγωμένα» διαμερίσματα. Το μέτρο της τριετούς φοροαπαλλαγής, που λήγει στο τέλος του 2025, παρουσιάστηκε αρχικά ως κίνητρο για να επιστρέψουν περισσότερα σπίτια στη μακροχρόνια μίσθωση και να πέσει λίγο η πίεση στο στεγαστικό. Ωστόσο, όπως καταγγέλλουν οι ιδιοκτήτες, στην πράξη αποδείχτηκε… τροχοπέδη.
Το ισχύον καθεστώς και τα προβλήματά του
Με βάση τη σημερινή νομοθεσία, οι ιδιοκτήτες κατοικιών μέχρι 120 τ.μ. που ήταν κενές τα έτη 2022–2024 ή είχαν μπει στη βραχυχρόνια μίσθωση το 2023–2024, μπορούν να υπογράψουν συμβάσεις μακροχρόνιας μίσθωσης και να γλιτώσουν από τον φόρο εισοδήματος των μισθωμάτων. Η απαλλαγή ισχύει για συμβόλαια που θα συναφθούν από τις 8 Σεπτεμβρίου 2024 έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, με την προϋπόθεση ότι θα έχουν κατ’ ελάχιστον διάρκεια τριών ετών.
Στα χαρτιά, το κίνητρο μοιάζει ελκυστικό. Όμως η εμπειρία της αγοράς έδειξε κάτι διαφορετικό. Οι αυστηροί όροι και ειδικά η υποχρεωτική τριετία λειτούργησαν αποθαρρυντικά. Ένας ιδιοκτήτης που θα έβρισκε μισθωτή και για οποιονδήποτε λόγο –π.χ. αλλαγή εργασίας, οικογενειακό ζήτημα, ανωτέρα βία– το συμβόλαιο έσπαγε πριν τη λήξη, κινδύνευε να χάσει συνολικά ή εν μέρει τη φοροαπαλλαγή. Το ρίσκο ήταν τόσο μεγάλο που οι περισσότεροι προτίμησαν να κρατήσουν τα ακίνητα κενά ή να συνεχίσουν σε άλλες μορφές αξιοποίησης.
Τι ζητάει η ΠΟΜΙΔΑ
Η Ομοσπονδία, βλέποντας το αδιέξοδο, έχει καταθέσει μια σειρά από προτάσεις που χαρακτηρίζει πιο ρεαλιστικές. Βασικός άξονας είναι να φύγει από τη μέση η υποχρεωτική τριετία. Αντ’ αυτού, ζητά να δοθεί η δυνατότητα για μισθώσεις μικρότερης διάρκειας –ακόμη και ενός ή δύο ετών– χωρίς να χάνεται το κίνητρο. Παράλληλα, προτείνει να επιτρέπονται περισσότερες από μία συμβάσεις μέσα στην τριετία, ώστε οι ιδιοκτήτες να μη μένουν εκτεθειμένοι σε περίπτωση που ο μισθωτής αποχωρήσει πρόωρα.
Όπως εξηγεί η ΠΟΜΙΔΑ, η πρόταση αυτή καλύπτει και τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις εργαζομένων –αναπληρωτές εκπαιδευτικοί, αγροτικοί γιατροί, στρατιωτικοί– που καλούνται να υπηρετήσουν για σύντομο χρονικό διάστημα μακριά από τη μόνιμη κατοικία τους. Για εκείνους, ένα τριετές συμβόλαιο είναι απλά ανέφικτο. Με πιο ευέλικτους όρους, περισσότερα ακίνητα θα μπορούσαν να μπουν στην αγορά, δίνοντας λύση τόσο στους ιδιοκτήτες όσο και στους ενοικιαστές.
Η μεγάλη αναμονή
Σήμερα, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκο Πιερρακάκη, ο οποίος αναμένεται να ανακοινώσει τις κυβερνητικές αποφάσεις. Οι ιδιοκτήτες ελπίζουν ότι το υπουργείο θα λάβει υπόψη τις προτάσεις τους και θα προχωρήσει σε διορθώσεις που θα κάνουν το μέτρο πιο λειτουργικό.
Αν τελικά υπάρξει ευελιξία στη διάρκεια των μισθώσεων και επιτραπεί η σύναψη πολλών συμβάσεων μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα, τότε το τοπίο μπορεί να αλλάξει ριζικά. Χιλιάδες ακίνητα που σήμερα μένουν κλειστά ή βρίσκονται σε βραχυχρόνια μίσθωση θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην κλασική αγορά ενοικίασης. Κάτι τέτοιο θα είχε διπλό όφελος: αφενός θα ελαφρυνόταν το οξύ στεγαστικό πρόβλημα, αφετέρου οι ιδιοκτήτες θα ένιωθαν ότι πραγματικά ανταμείβονται για την επιλογή τους.
Το στοίχημα για την κυβέρνηση
Η κυβέρνηση γνωρίζει πολύ καλά ότι το ζήτημα των ακινήτων αγγίζει την καθημερινότητα χιλιάδων πολιτών. Η εκτόξευση των ενοικίων, η έλλειψη διαθέσιμων κατοικιών και η πίεση από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις έχουν δημιουργήσει ένα εκρηκτικό μείγμα. Το μέτρο της φοροαπαλλαγής σχεδιάστηκε ως ανάχωμα, αλλά χωρίς τις κατάλληλες διορθώσεις κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά.
Το μεγάλο στοίχημα, λοιπόν, είναι αν η κυβέρνηση θα τολμήσει να προχωρήσει σε πιο τολμηρές παρεμβάσεις ή αν θα περιοριστεί σε ημίμετρα. Για την ΠΟΜΙΔΑ, το ζητούμενο είναι να βρεθεί μια ισορροπία που θα δώσει πραγματικό κίνητρο στους ιδιοκτήτες και θα απαντήσει στις ανάγκες της κοινωνίας.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι οι αποφάσεις που θα ανακοινωθούν σήμερα θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό αν οι κενές κατοικίες θα παραμείνουν «σφραγισμένες» ή αν επιτέλους θα ανοίξουν τις πόρτες τους στους ενοικιαστές. Και εκεί ίσως κρύβεται η μεγάλη ανατροπή που περιμένει η αγορά.
