Στην καρδιά μιας κρίσιμης σύσκεψης στην Τράπεζα της Ελλάδος πάρθηκε μια απόφαση που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη της στεγαστικής πραγματικότητας: η άμεση ίδρυση του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως «βαλβίδα ασφαλείας» για τις τράπεζες και τους διαχειριστές δανείων (servicers), αλλά και ως σανίδα σωτηρίας για τα νοικοκυριά που κινδυνεύουν να χάσουν οριστικά την περιουσία τους.
Τι είναι ο νέος Φορέας και πώς θα λειτουργεί
Ο σχεδιασμός είναι σαφής: ο Φορέας θα αγοράζει τα ακίνητα που βγαίνουν σε πλειστηριασμό, καταβάλλοντας στις τράπεζες και στους servicers περίπου το 70% της εμπορικής τους αξίας. Έπειτα, τα ίδια ακίνητα θα μισθώνονται στους πρώην ιδιοκτήτες με δικαίωμα μελλοντικής επαναγοράς. Έτσι, παρουσιάζεται η έννοια της «δεύτερης ευκαιρίας» – μια πιθανότητα επαναπόκτησης του σπιτιού που αλλιώς θα είχε χαθεί οριστικά.
Αυτό το σχήμα δεν είναι απλώς τεχνική λύση για τα χαρτοφυλάκια των τραπεζών. Είναι και ένα επικοινωνιακό αφήγημα που μπορεί να απαλύνει τις κοινωνικές αντιδράσεις γύρω από το καυτό θέμα των πλειστηριασμών.
Γιατί τώρα;
Οι τράπεζες και οι servicers αντιμετωπίζουν αυξανόμενη πίεση. Τα επιχειρησιακά τους σχέδια προβλέπουν υψηλά ποσοστά ανάκτησης – σε ορισμένες περιπτώσεις άνω του 70%. Όμως στην πράξη, οι στόχοι αυτοί φαίνονται ολοένα και πιο δύσκολοι. Αν αποτύχουν, το Δημόσιο κινδυνεύει να επιβαρυνθεί, αφού μέσω του προγράμματος «Ηρακλής» έχει ήδη προσφέρει εγγυήσεις.
Με λίγα λόγια, η δημιουργία του Φορέα δεν είναι μόνο κοινωνική ανάγκη· είναι και ένας τρόπος να αποφευχθούν κραδασμοί στα δημόσια οικονομικά.
Πόσα χρήματα μπαίνουν στο τραπέζι
Οι τράπεζες έχουν ήδη δεσμευτεί να συμμετάσχουν με κεφάλαια περίπου 100 εκατ. ευρώ. Έτσι περιορίζεται η άμεση εμπλοκή του κράτους και, κυρίως, αποφεύγονται αντιρρήσεις από τη Eurostat, η οποία θα μπορούσε να «χρεώσει» τον νέο μηχανισμό στο δημόσιο χρέος.
Παράλληλα, οι servicers βλέπουν θετικά το σχέδιο, αφού διευκολύνει την ομαλή ολοκλήρωση των πλειστηριασμών και αυξάνει τις πιθανότητες να πιάσουν τους στόχους που έχουν θέσει στα business plans τους.
Κοινωνική διάσταση και πολιτική στέγασης
Πέρα από τον χρηματοοικονομικό του ρόλο, ο Φορέας φιλοδοξεί να αποτελέσει εργαλείο και για την πολιτική στέγασης. Στο μέλλον, τα ακίνητα που θα αποκτά θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν και για να βγουν στην αγορά προς ενοικίαση, ενισχύοντας την προσφορά κατοικιών σε μια περίοδο που η στεγαστική κρίση πιέζει όλο και περισσότερους πολίτες.
Αν και η εικόνα ενός «δεύτερου σπιτιού» για τους δανειολήπτες ακούγεται ενθαρρυντική, δεν λείπουν και οι επιφυλάξεις: το αν οι όροι μίσθωσης θα είναι πραγματικά προσιτοί, ή αν η «δεύτερη ευκαιρία» θα αποδειχθεί απλώς μια παράταση της απώλειας, μένει να φανεί.
Ένα εργαλείο με πολλές αναγνώσεις
Η ίδρυση του Φορέα, λοιπόν, διαβάζεται με δύο τρόπους:
-
Από τη σκοπιά των τραπεζών, αποτελεί μια σανίδα σωτηρίας για τα ισολογιστικά τους μεγέθη.
-
Από τη σκοπιά των πολιτών, μπορεί να προσφέρει ανάσα, αλλά και να δημιουργήσει νέα ερωτήματα γύρω από το κόστος και τη βιωσιμότητα της επαναγοράς.
Σε κάθε περίπτωση, είναι σαφές πως το 2025 θα αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για το πώς η Ελλάδα θα διαχειριστεί το ζήτημα των «κόκκινων» ακινήτων.
