Χιλιάδες ακίνητα, οικόπεδα, αγροτεμάχια και διαμερίσματα που ανήκουν σε ανθρώπους οι οποίοι έχουν φύγει από τη ζωή χωρίς να αφήσουν πίσω τους κληρονόμους, παραμένουν εδώ και δεκαετίες παγωμένα, αναξιοποίητα, ξεχασμένα στα συρτάρια της γραφειοκρατίας.
Αυτό όμως φαίνεται πως αλλάζει ριζικά.
Για πρώτη φορά, το ελληνικό Δημόσιο βάζει μπρος μια τεράστια ψηφιακή επιχείρηση εντοπισμού, χαρτογράφησης και αξιοποίησης αυτών των “ορφανών” περιουσιών, αξιοποιώντας τα νέα συστήματα της ΑΑΔΕ και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Η προσπάθεια αυτή έρχεται να λύσει ένα χρόνιο πρόβλημα διαφάνειας και αναξιοποίητης δημόσιας περιουσίας, που στερούσε από το κράτος σημαντικά έσοδα και από την κοινωνία –πολλές φορές– κοινωφελείς επενδύσεις που ποτέ δεν έγιναν.
Πώς αλλάζει το τοπίο – Η ψηφιακή “χαρτογράφηση” του αφανούς πλούτου
Στην πράξη, το νέο σχέδιο προβλέπει τη διασύνδεση δύο κρίσιμων πληροφοριακών συστημάτων:
του Πληροφοριακού Συστήματος Κοινωφελών Περιουσιών του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών,
και του Περιουσιολογίου της ΑΑΔΕ, που συγκεντρώνει τα στοιχεία ακινήτων των φορολογουμένων.
Μέσα από αυτή τη διασύνδεση, το κράτος αποκτά για πρώτη φορά τη δυνατότητα να εντοπίσει με ακρίβεια ποια ακίνητα ανήκουν σε αποβιώσαντες χωρίς κληρονόμους, ποια βρίσκονται σε διαδικασία εκκαθάρισης, καθώς και ποια έχουν περιέλθει στο Δημόσιο ή σε κοινωφελή ιδρύματα.
Η νέα διαδικτυακή υπηρεσία θα επιτρέπει σε εκτελεστές διαθηκών, εκκαθαριστές και κηδεμόνες σχολαζουσών κληρονομιών να καταχωρούν ηλεκτρονικά όλα τα απαραίτητα στοιχεία, χωρίς χρονοβόρες γραφειοκρατικές διαδικασίες ή φυσική παρουσία στις αρμόδιες υπηρεσίες.
Από το “κουτί με τα χαρτιά” στο ψηφιακό μητρώο
Μέχρι σήμερα, οι κληρονομιές χωρίς κληρονόμους αντιμετωπίζονταν σχεδόν… αναλογικά.
Διάσπαρτοι φάκελοι, δυσανάγνωστες διαθήκες, παλιά συμβόλαια, και καθυστερήσεις ετών καθιστούσαν αδύνατο να δημιουργηθεί μια σαφής εικόνα του τι πραγματικά ανήκει στο Δημόσιο.
Η νέα πλατφόρμα έρχεται να φέρει διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία σε αυτή τη διαδικασία.
Με τη δημιουργία ενός Ηλεκτρονικού Μητρώου Κοινωφελών Περιουσιών και μιας Πλατφόρμας Σχολαζουσών Κληρονομιών, οι αρχές θα έχουν επιτέλους πλήρη εικόνα για τον πλούτο που “κοιμάται” στα αρχεία του κράτους.
Ταυτόχρονα, προβλέπεται η δημιουργία ενός ιδρύματος ειδικού σκοπού, το οποίο θα αναλάβει την ενεργή διαχείριση και αξιοποίηση αυτών των περιουσιών.
Με λίγα λόγια: τα ακίνητα που εδώ και χρόνια μένουν αχρησιμοποίητα, θα μπορούν πλέον να μετατραπούν σε πηγή εσόδων και κοινωνικού οφέλους.
Τι σημαίνει αυτό για την οικονομία και την κοινωνία
Η αξία των σχολαζουσών κληρονομιών εκτιμάται ότι ανέρχεται σε δισεκατομμύρια ευρώ, αν και μέχρι σήμερα κανείς δεν γνώριζε τον ακριβή αριθμό.
Πολλά από αυτά τα ακίνητα βρίσκονται σε κομβικά σημεία πόλεων ή έχουν τουριστική, πολιτιστική ή αγροτική αξία, που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί με σωστό σχεδιασμό.
Η ενεργοποίηση αυτού του μηχανισμού δεν σημαίνει απλώς νέα έσοδα για το κράτος.
Σημαίνει επενδύσεις, αξιοποίηση ανενεργών πόρων, ενίσχυση τοπικών κοινωνιών, ακόμη και δημιουργία κοινωφελών έργων – όπως σχολεία, γηροκομεία, ή υποτροφίες – που πολλές από αυτές τις διαθήκες όριζαν αρχικά ως σκοπό.
Το επόμενο βήμα: το νομοσχέδιο
Παράλληλα με τη νέα ψηφιακή υπηρεσία, το Υπουργείο Οικονομικών ετοιμάζει νομοσχέδιο που θα τεθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση.
Στόχος του είναι να θεσμοθετήσει τη διαδικασία ψηφιακής χαρτογράφησης όλων των κοινωφελών περιουσιών και των σχολαζουσών κληρονομιών, καθιστώντας την διαφανή, προσβάσιμη και αποτελεσματική.
Με τη ψήφισή του, θα ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία ενός ενιαίου ψηφιακού αρχείου, όπου κάθε πολίτης ή φορέας θα μπορεί να γνωρίζει με ακρίβεια σε ποια φάση βρίσκεται κάθε υπόθεση.
Η νέα εποχή φέρνει έτσι τέλος σε δεκαετίες αδιαφάνειας, καθυστερήσεων και απώλειας δημόσιου πλούτου.
Το μήνυμα πίσω από την ψηφιακή επανάσταση
Πίσω από την τεχνική ορολογία και τις διασυνδέσεις συστημάτων, κρύβεται ένα βαθύτερο μήνυμα:
Η τεχνολογία δεν είναι απλώς εργαλείο, αλλά καταλύτης δικαιοσύνης και αξιοποίησης όσων μέχρι χθες χάνονταν στη γραφειοκρατία.
Η αξιοποίηση των σχολαζουσών κληρονομιών δεν είναι μόνο οικονομικό μέτρο· είναι μια πράξη ηθικής αποκατάστασης, που μετατρέπει την εγκατάλειψη σε ευκαιρία.
